دانشگاه انقلابی از منظر مقام معظم رهبری

By:

Sep 9, 2020

دکتر مهدی ابوطالبی*

برای تبیین مفهوم «دانشگاه انقلابی» ابتدا باید واژه «انقلابی» را معنا نماییم. از طرفی انقلابی به معنای رایج در ادبیات سیاسی متعارف، در مقابل محافظه‌کار است. «محافظه‌کاری» یعنی رضایت به وضع موجود و عدم تلاش برای تغییر؛ در حالی که انقلابی یعنی دنبال تحول و تغییر و حرکت بودن. از سوی دیگر انقلابی در ادبیات جامعه ما که جامعه برآمده از انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی؟ره؟ است، مشیر به «انقلاب اسلامی» است.

مقام معظم رهبری شاخص‌های انقلابی بودن و انقلابی ماندن را در پنج مورد مطرح کرده‌اند که بر مبنای این پنج شاخص، به تحلیل و توصیف دانشگاه انقلابی می‌پردازیم :

1. پایبندی به مبانی و ارزش‌های اساسی اسلام و انقلاب

دانشگاه انقلابی دانشگاهی است که به این مبانی پایبند باشد. از جمله مهم‌ترین مبانی اسلام و انقلاب اسلامی، در اندیشه امام و رهبری، اسلام ناب است؛ در مقابل اسلام سکولار، متحجر و آمریکایی. دانشگاهِ پایبند به اسلام ناب یعنی دانشگاهی که به جامعیت اسلام باور داشته باشد و بر همین اساس در وظیفه اصلی خود یعنی تولید علم و تربیت دانشجو، جامعیت اسلام را مورد توجه قرار دهد؛ یعنی علم تولیدی این دانشگاه و دانشجوی تربیت شده این دانشگاه سکولار نباشد. لذا دانشگاه انقلابی باید به دنبال تولید علم اسلامی و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت باشد. همان‌طور که رهبری فرمودند نقطه مقابل این پایبندی، عمل‌گرایی افراطی است؛ یعنی هر روزی به یک طرف رفتن، هر حادثه‌ای انسان را به یک طرف کشاندن. دانشگاه انقلابی نباید در اثر فشارهای بیرونی و تهدیدات دشمن از اصول و مبانی خود دست بردارد و به بهانه تغییر فضا و گذشت زمان، به سمت و سوی دیگری غیر از مبانی اولیه اسلام وانقلاب برود.

2. هدف‌گیری آرمان‌های انقلاب و همت بلند برای رسیدن به آن‌ها

دانشگاه انقلابی باید در اهداف و برنامه‌های خود آرمان‌های انقلاب را مورد توجه قرار دهد و بر اساس همین آرمان‌ها حرکت کند. مقام معظم رهبری نقطه مقابل این شاخص را اظهار و القای یأس و ناامیدی می‌دانند. در دانشگاه انقلابی باید استاد و دانشجو با امید و همت بلند به دنبال تحقق آرمان‌های انقلاب باشند. متأسفانه گاهی دیده می‌شود که در بین اساتید و دانشجویان احساس یأس و ناامیدی از تغییر و تحول و پیشرفت جامعه وجود دارد. اساتید دانشگاه باید دائما با حرف و عمل خود این احساس یأس و ناامیدی را از بین ببرند و جوانان نخبه کشور را به رسیدن به مراحل بالای رشد و تحول علمی امیدوار سازند و با کمک و حمایت از تلاش‌ها و ایده‌های آن‌ها برای عملی شدن این ایده‌ها همت نمایند.

3. پایبندی به استقلال کشور

یکی از شاخص‌های انقلابی‌گری و انقلابی ماندن، استقلال است. از نظر رهبر انقلاب، استقلال سیاسی معنایش این است که ما در زمینه سیاسی فریب [دشمن را] نخوریم. استقلال فرهنگی که از همه مهم‌تر است در این است که سبک زندگی را سبک زندگی اسلامی - ایرانی انتخاب بکنیم. استقلال اقتصادی هضم نشدن در هاضمه اقتصاد جامعه جهانی است. دانشگاه انقلابی وظیفه دارد در هر سه بعد استقلال تلاش و حرکت نماید. استاد و دانشجوی انقلابی باید از مسائل سیاسی داخلی و خارجی آگاه باشد تا به راحتی فریب دشمن را نخورد. همچنین اساتید دانشگاه باید برای تبیین و گسترش سبک زندگی اسلامی تلاش نمایند و تحقیقات و رساله‌ها و پژوهش‌های علمی خود را به سمت مباحث مرتبط با سبک زندگی اسلامی جهت‌دهی نمایند. همچنین خود نیز در سبک زندگی شخصی پایبند به سبک زندگی اسلامی باشند. در بعد اقتصادی نیز باید با برقراری نسبت بین صنعت و دانشگاه و شرکت‌های دانش‌بنیان و همچنین نظریه‌پردازی‌های اقتصادی در حفظ استقلال اقتصادی و هضم نشدن در اقتصاد جهانی و تحقق اقتصاد مقاومتی تلاش نمایند.

4. حساسیت در برابر دشمن و نقشه دشمن و عدم تبعیت از آن

استاد و دانشجو در دانشگاه انقلابی باید ابتدا با بصیرت، نقشه دشمن را بشناسد و سپس از تبعیت او سر باز زند. لذا دانشگاه انقلابی دانشگاهی است که برنامه‌های دشمن را بشناسد و سعی کند علاوه بر عدم تبعیت از دشمن، برنامه‌های خود را در مقابله با برنامه دشمن و خنثی‌سازی آن طراحی نماید. به تعبیر مقام معظم رهبری، این شاخص چهارم، یعنی عدم تبعیت از دشمن را قرآن، جهاد کبیر نام نهاده است.

5. تقوای دینی و سیاسی

آخرین شاخص رهبری در بحث انقلابی‌گری و انقلابی ماندن، تقوای دینی و سیاسی است. تقوای دینی یعنی پایبندی به تکالیف دینی در عرصه‌های فردی و اجتماعی که باید در ظاهر و باطن هر فرد دانشگاهی نمودار باشد. تقوا در رفتار با استاد و شاگرد و همکار و تقوا در تولید علم و پژوهش. استاد با تقوا در تولید علم برای دانشجویان خود فرصت مناسب گذاشته و برای پیشبرد فعالیت‌های علمی او تلاش می‌کند. دانشجوی با تقوا نیز برای پیشبرد فعالیت‌های علمی خود باید تلاش شخصی داشته باشد و از پدیده‌های زشت و نادرست علمی که متاسفانه گاهی مشاهده می‌شود مثل تدوین تحقیق کلاسی و تدوین رساله توسط دیگران پرهیز نماید.

 تقوای سیاسی یعنی انسان از لغزشگاه‌هایی که دشمن می‌تواند از آن استفاده بکند پرهیز نماید. استاد و دانشجوی دانشگاه انقلابی باید دقت کند که رفتار،‌ سخن و سکوت وی می‌تواند در مواضع مختلف مورد سوء استفاده دشمن واقع باشد؛ لذا باید دقت کند که دشمن نتواند از او چنین سوء استفاده‌ای داشته باشد.

نکته آخر این که دانشگاه انقلابی باید به دنبال تحول و پیشرفت باشد. استاد انقلابی استادی است که درس، جزوه و برنامه‌های علمی‌اش روز به روز متحول و متغیر شود و به مباحث قبلی خود اکتفا نکند و دانشجویان خود را نیز به سمت تحول و پیشرفت سوق دهد.

سوتیتر

دانشگاه انقلابی باید به دنبال تحول و پیشرفت باشد. استاد انقلابی، استادی است که درس، جزوه و برنامه‌های علمی‌اش روز به روز متحول و متغیر شود و به مباحث قبلی خود اکتفا نکند و دانشجویان خود را نیز به سمت تحول و پیشرفت سوق دهد.



*. استادیار علوم سیاسی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی ؟ره؟