اساتيد معارف و عنصر مهرورزي

By:

Jan 1, 1970

1محمود مهدي‌پور. برگرفته از فصلنامه آيينه رشد، دفتر چهاردهم، ستاد احياي امر به معروف و نهي از منكر با اندكي تلخيص و تصرف.1 مهرورزي، يكي از شيرين‌ترين و دلپذيرترين مفاهيم و واژه‌هاي زندگي بشر است. دوست داشتن و محبوب بودن، هر دو مورد ‌علاقه، محبوب و مطلوب انسان‌هاست. مهرورزي، نه تنها در روابط انساني داراي ارزش است، بلكه ريشه در مهرورزي الهي دارد. انسان و جهان مرهون و مديون مهرورزي خدا هستند و بدون رحمت الهي، نه مخلوقي وجود دارد و نه خلقتي، نه پيام‌آوري ظهورمي‌كند، نه كتابي از آسمان نازل مي‌گردد و نه انسان، راهي به سوي زندگي مي‌يابد. مباحث مهرورزي مهرورزي، داراي ابعاد و مسائل فراواني است كه شناخت آنها مجالي گسترده‌تر از يك كتاب و نشريه مي‌خواهد و هر كدام از موضوعات آن، نياز به پژوهشي جمعي و مستقل دارد. در اين نوشتار، تنها به ارائه برخي محورهاي تحقيق و پرسش‌هاي مهم مي‌پردازيم كه عبارتند از: 1. مهرورزي چيست و چه رفتار و اخلاقي ضد آن شناخته مي‌شود؟ 2. عوامل مهرورزي كدامند؟ 3. نمونه‌ها و نمادهاي مهرورزي چيست؟ 4. آثار فردي و اجتماعي مهرورزي چيست؟ 5. راه‌هاي تقويت مهرورزي چيست؟ 6. عوامل كاهش محبت در روابط گوناگون كدامند؟ 7. مهرورزي با خردورزي چه نسبتي دارد؟ 8. رابطه مهرورزي با ولايت و برائت چيست؟ 9. رابطه مهرورزي و عدالت چيست؟ 10. موانع مهرورزي كدامند؟ بررسي اين مباحث در دانش‌هاي گوناگون و از نگاه‌هاي مختلف، مي‌تواند به شناخت بهتر مباني، مسائل و راهكارهاي گسترش انديشه مهرورزي كمك كند و عواطف عالي انساني را از پشتوانه فكري نيرومندي برخوردار سازد. در اين مقاله كوتاه تلاش بر اين است كه از نگاه قرآن و عترت، به سراغ اين پديده رواني اجتماعي برويم و راه‌كارهاي تقويت مهرورزي راجست‌وجو كنيم. واژه‌هاي مهرورزي اساتيدي كه مي‌خواهند با ابعاد گسترده مهرورزي در قرآن و حديث آشنا شوند، مي‌توانند براي جست‌وجو در قرآن و روايات از اين واژه‌ها استفاده كنند. رحمت، رأفت، محبت، مودت، عطوفت، شفقت و حنان. واژه‌هاي قساوت، خشونت، خصومت، غضب، حقد و... هم كه ضدمهرورزي مي‌باشند، كليد پژوهش محسوب مي‌شوند. مهرورز نخستين خداوند، كانون مركزي همه رحمت‌ها، محبت‌ها و مهرورزي‌هاست و آفرينش، ريشه در رحمت و مهرورزي خدا دارد. او هم بهترين حبيب است و هم بهترين محبوب؛ هم رحيم است و هم رحمان و اين دو صفت، در صدر تمام سوره‌هاي قرآن، علاوه بر متن بسياري از آيات، تكرار شده‌اند. در قرآن كريم چهار بار از خداوند متعال به عنوان "ارحم الراحمين"؛ برترين مهربانان، ياد شده است. شايد يكي از اميد‌بخش‌ترين آيات قرآن، آيه 12 سوره انعام باشد كه در آن خداوند نويد مي‌دهد كه مهرورزي را بر خويشتن حتمي كرده است. خلقت، آيتي از مهرباني خداست و رسالت، شاهدي ديگر بر مهرباني‌هاي او و نزول قرآن كريم و ديگر كتاب‌هاي آسماني، نشانه‌هاي رحمت عام او مي‌باشند كه زمينه را براي بهره‌گيري از رحمت خاص الهي فراهم مي‌آورند. رحمت الهي، بيكرانه است و مرزي براي مهرباني خدا نيست؛ "و رحمتي وسعت كلّ شيء". بشر با استفاده درست از رحمت عام خداوند، شايستگي ورود به ميهمان‌سراي خاص او را در بهشت برين، پيدا مي‌كند. مهرورزي استادان تمام تلاش اساتيد ارجمند، هدايت دانشجويان به سوي دانايي و توانايي دو خواست عمومي انسان و دو نياز فراگير زندگي بشري و استفاده بهتر از رحمت عام و خاص خداوند است. اساتيد مكتبي وظيفه دارند دانشجويان را به سوي دانش و بينش و گرايش به عمل صالح هدايت كنند. مهرورزي سبب مي‌شود كه دانش و بينش در خدمت بشريت قرار گيرند و ابزار استثمار، تحقير و افتخار نگردند. اساتيد مي‌دانند كه بدون مهرورزي با دانشجويان و ديگر كاركنان در فضاي دانشگاه، نمي‌توان به مهر و محبت الهي دست يافت. از اين‌ رو رفتار آنان با دانشجويان و ديگران رفتاري مهرآميز و خادمانه است؛ نه رفتاري كبرآلود و خصمانه. در روايات اسلامي آمده است كه مردي به پيامبر اكرم(ص) گفت: دوست دارم پروردگارم مرا مورد محبت خويش قرار دهد؛ چه كاري بايد انجام دهم؟ حضرت فرمود: "ارحم نفسك و ارحم خلق الله، يرحمك الله" بر جان خويش و بر خلق خدا، رحم كن تا مورد محبت و مهر الهي قرار گيري. انسان‌ها به طور عام و اساتيد به طور خاص، در دو راهي عذاب و رحمت الهي قرار دارند و كسي مي‌تواند از عذاب الهي برهد و مشمول مهرورزي خدا شود كه به خلق خدا محبت كند. تربيت و مديريت كلان نظام هستي در دو جهان، به دست خداست و انسان، غير از خدا، سرپرست و ياوري ندارد. كسي كه انتظار مهرورزي از خدا دارد، بايد با خلق خدا مهربان باشد.