بهاریّه‌نگاری در پرتو پیام نوروزی رهبری

By:

May 8, 2014

 

 

باد نوروز وزیده است به کوه و صحرا
عید نوروز مبارک به غنی و درویش
گر مرا ره به در پیر خرابات دهی
 

 

جامعه عید بپوشند چه شاه و چه گدا
یار دلدار، زبتخانه دری را بگشا
به سروجان به سویش راه نوردم نه به پا
                                                                          (امام خمینی(قدس)

 

بهار، حکایت طراوت است و شادی، نشاط و سرزندگی، حرکت و پویایی و سراسر درس است و پندگیری. بهار یادآور حقایقی است که نام و یاد آنها زمینه تحول و تکامل را ایجاد خواهد کرد. برهمین مبناست که در فرهنگ و ادب مأثور دینی ـ اسلامی و ادبیات غنی پارسی، کنایات واشاراتی به بهار و درس گرفتن از آن و یادآوری واقعیاتی چند در دیدن بهار، شده است.

بهار که طبیعت خود را نو می‏کند و به پالایش خود دست می‏زند و با خانه تکانی خود حرکتی جدید را آغاز می‏کند، این درس و پیام را دارد که برای پویایی باید پالایش داشت و برای تحرک جدید دست به خانه تکانی زد. دور ریختن زواید و ناپاکی‏ها و آماده کردن زمینه روئیدن طیبات و پاکی‏ها، پیام بهار است و تخلیه باطن از اوصاف شیطانی و وساوس نفسانی، شرط تحلیه باطن است به صفات رحمانی و حقائق الهی. همانگونه که هرساله، طبیعت چنین رفتاری را تکرار می‏کند، می‏فهماند که برای خودسازی هم لازم است انسان در بازه‏های زمانی معین چنین رفتاری را تجربه نماید؛ چه نیکو در این زمینه گفته شده است که:

شب نگردد روشن از وصف چراغ
تا سحر صوفی اگر هی هی ‏کند
 
  

            

 

نام فروردین نیارد گل به باغ
تا ننوشد باده کی مستی کند
                                                                                              (مثنوی مولوی)

 

عاریت نسیم بهاری بر پرورش نفسانی

گفت پیغمبر ز سرمای بهار
زآنکه با جان شماها آن کند
 

 

تن مپوشانید یاران زینهار
کان بهاران با درختان می‏کند
                                                                                              (مثنوی مولوی)

 

یکی از توصیه‏های دینی و اخلاقی استفاده از بهار و بهره بردن از آن است. پیامبر اسلام(ص) فرموده‌اند: «اغتنموا برد الربیع»[1] از نسیم بهاری استفاده کنید. و در فرمایش دیگری چنین می‌فرمایند: «توقّوا البرد فی اوّله و تلَقّوه فی آخره فانّه یفعل فی الابدان کفعله فی الاشجار اوله یحرق وآخره یورق»[2] خود را از باد پاییزی بپوشانید تا بیمار نشوید و در معرض نسیم بهاری قرار دهید تا سرزنده و شاداب شوید.

اما در تمثیل مولوی چنین آمده که روح و جان انسان هم چنین وضعیتی دارد. برخی مطالب و سخنان و آموزش‏ها چون باد پاییزی است که اگر جان در معرض آنها قرار گیرد، روح بیمار، اخلاق فاسد و تربیت شیطانی می‏شود. ولی برعکس برخی نصایح و سخنان، مطالب و آموزش‏ها و همراه‏ها، چون باد بهاری‏اند و اگر بر روح و جان آدمی بوزند، او را تربیت الهی کرده و آموزش انسانی داده و باعث پرورش و شادابی معنوی و سرزندگی او می‏گردند؛

راویان آن را به ظاهر برده‏اند
آن خزان نزد خدا نفس و هواست
 

 

هم بر آن صورت قناعت کرده‏اند
عقل و جان عین بهارست و بقاست
                                                                                              (مثنوی مولوی)

 

پس باید روح و جان خود را در معرض کلمات بهاری قرار داد.

 نسیم بهاری در پیام رهبری

سنت حسنه‏ای که مطابق معمول سنواتی در پیام نوروزی رهبری است، خود کلامی است که بر جان و نهان آدمی می‌نشیند و تحول رفتاری در ظاهر و باطن را پدید می آورد.

امسال به «سال اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی»، نامگذاری شد؛ که نشان از دو امر ماهوی دارد که هر دو لازمه یکدیگر  و اساس استقلال و پویایی کشور ند؛ چنانکه بدون این دو یا یکی از آنها، پیش از آنکه امر معیشت مختل گردد، اساساً استقلال ملی، اخلاق انسانی و دین الهی هم به افول می‌انجامد. «فرهنگ» مقوله‏ای بس عظیم است که بر اقتصاد اثرگذار است و اقتصاد هم مقوله‏ای ضروری و حتمی می باشد که بر فرهنگ اثرگذاری دارد؛ بنابر این  لازم است هر دو توأمان با هدف گذاری و متناسب با هم پیش روند. دو امر شکلی بسیار خطیر در راه رسیدن و تحصیل اقتصاد و فرهنگ مستقل، سالم و اسلامی عبارت است از «عزم ملّی» و «مدیریت جهادی» و گرچه این دو واژه مختصرند ولی مملوّ از معنا و حقائق رفتاریند و لازم است این دو مسیر و رفتار نهادینه شده تا به اقتصاد و فرهنگ پویا و کارا منجر شوند. بایسته است از همین ابتدای سال برای رسیدن به اقتصاد و فرهنگ سالم و اسلامی، با مدیریت جهادی و عزم ملّی برنامه‌ریزی کرد و زیرساخت‌های آن را فراهم آورد. تمام دستگاه‏ها ونهادها و وزارتخانه‏ها و قوا باید عزم ملّی را در خود نشان داده و مدیریت جهادی را باور داشته، این سال را صرفاً به بیان مطالب انتزاعی و کلیات فلسفی و برگزاری همایش‏ها و سمینارها و سخنرانی‏های صوری پیرامون این نام‌گذاری، نگذارنند؛ که هم اتلاف بیت المال است و هم در عزم ملّی خلل وارد می‏آورد. پس باید این نسیم روح افزا را به جان خرید و برای تحقق هدف آن تلاش علمی و برنامه‌ریزی عملی انجام داد. البته زیرساخت این مسیر  تا حدودی فراهم است؛ سیاست‏های کلی نظام در مقوله فرهنگ و اقتصاد مبرهن و در دسترس همگان و چراغ راه دولتمردان است، سیاست‏های اقتصاد مقاومتی شفاف و ابلاغ شده است. پس باید فرهنگ آن را به سطح کشور و زندگی مردم برد و با عزمی ملّی و مدیریتی جهادی به منصه ظهور رساند. نباشد که سال بر کشور بگذرد و ما همچنان به صرف گفتن در این مقوله بسنده کنیم و خدای ناکرده با حسرت زبان حالمان این باشد که:

افسوس بجز حرف نبردیم به بازار
صد بار اگر نسخه به آواز بخوانند
 

 

این کاله ما روز جزا نیست خریدار
بهبود نگردد به خدا حالت بیمار
 

 

والسّلام



[1] . بحارالانوار، ج 62، ص 271.

[2] . مستدرک سفینة البحار، ج 1، ص 321.