در مرحله آرماني و انتظارات

By:

Jan 1, 1970

در گفتگو با معاون جديد امور اساتيد حجت الاسلام دكتر كلانتري ابتدا در خصوص سابقه آشنايي و همكاري تان با معاونت امور اساتيد و وضعيت فعلي آن صحبت بفرماييد. بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين. با تشكر از فرصتي كه در اختيار حقير گذاشتيد. ابتدا حلول ماه مبارك رمضان، ماه ميهماني حضرت حق را حضور همه دست اندركاران اين نشريه و مخاطبان عزيز آن تبريك مي‌گويم. سابقه آشنايي حقير با معاونت امور اساتيد و دروس معارف اسلامي به آغاز شكل گيري اين معاونت باز مي گردد زيرا اين معاونت يكي از معاونت‌هاي نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه هاست و بنده نيز تقريباً از آغاز شكل گيري نهاد همكاري با آن را آغاز كرده ام و همواره در جريان روند كار و برنامه هاي آن بوده ام. اگر تاريخچه شكل گيري معاونت را به اجمال مرور كنيم به روشني مي توان بر روند رو به رشد آن صحّه گذاشت و اميد است در آينده هم با عنايت حضرت حق اين روند ادامه يابد و به كمال مطلوب خود برسد. به طور عمده موانع و مشكلات پيش رو در موفقيت بيشتر معاونت را در چه مي دانيد راز اين موفقيت در چيست؟ شايد بزرگترين مشكل كه سبب ضعف در امور جاري مي گردد عدم تناسب بين امكانات موجود وشرح وظايف خطيري است كه بر عهده اين معاونت قرار گرفته است. گزينش علمي و عمومي استادان معارف اسلامي در همه دانشگاه ها – اعم از دانشگاه هاي زير مجموعه وزارت علوم، وزارت بهداشت، آزاد اسلامي، علمي- كاربردي و غير انتفاعي- و تلاش براي شكل گيري گروه هاي معارف در همه دانشگاه ها و همچنين تدوين كتاب هاي درسي و كمك درسي، از عمده ترين وظايف اين معاونت است. پرداختن دقيق و به موقع به همه اين وظايف، اعتبار مالي فراوان و امكانات گسترده اي مي‌طلبد كه متأسفانه دستگاه هاي ذيربط چندان توجهي به آن ننموده اند. اگر وزارتخانه هاي ذيربط، سازمان مديريت و برنامه ريزي، شوراي عالي انقلاب فرهنگي و ساير مراكز علمي و فرهنگي توجه كافي به اين مهّم مبذول نمايند بون شك مي‌توان با سرعت بيشتر قدم هاي بزرگتر و ماندگارتري برداشت و ضعف هاي موجود را به كلي مرتفع نمود. در اين مدت كوتاه تصدي معاونت، وضعيت ارتباط با مديران گروه هاي معارف را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟ نوع ارتباطي كه در حال حاضر وجود دارد خيلي خوب است اما شايد در حد مطلوب نباشد. ارتباطي كه در حال حاضر وجود دارد اگر با دقت مورد تحليل قرار گيرد بيشتر جنبه ساختاري و سخت افزاري دارد، يعني يشترين تلاش مصروف جذب و گزينش استاد، اختصاص پست سازماني به گروه ها و بعضاً شكل گيري گروه ها مي‌شود، اما اگر امكانات بيشتر شود و ما از مراحل اوليه به درستي عبور كنيم در اين صورت نيازمند نوعي ارتباط علمي، پژوهشي و به عبارتي نرم افزاري هستيم. بسيار روشن است كه امروز در اثر پيشرفت هاي شگرف علمي و ارتباط سريع جهاني حوزه الهيات به طور عام و حوزه الهيات و معارف اسلامي به طور خاص با هزاران موضوع، مساله و سئوال جديد و نو روبروست. اين موضوعات و مسايل جديد به سرعت در معرض مطالعه دانشجويان و استادان قرار مي‌گيرد و ذهن جمع بزرگي از آنان را به خود معطوف مي‌سازد. كرسي معارف اسلامي در دانشگاه ها در حقيقت عهده دار شناخت دقيق اين گونه مسائل و سپس يافتن پاسخ هاي اصولي، خردپسند و استدلالي به آنها و در قديم با عرضه خوب و قابل فهم يافته ها مي‌باشد. بر آوردن اين وظيفه در گرو پشتوانه محكم علمي است كه چنين پشتوانه‌اي را در مقياس وسيعي مي‌توان از طريق معاونت امور اساتيد به وجود آورد. براي اين منظور مي‌توان از تهيه و توزيع كتاب‌ها و نشريات علمي، برگزاري همايش‌ها، كارگاه‌ها و نشست‌هاي علمي مسأله محور، كارگاه‌هاي روش تحقيق و همچنين ايجاد سايت اطلاع رساني به خوبي بهره برد كه همه اينها به ارتقاء سطح علمي و كارآمدي بيشتر استادان معارف مي‌انجامد. بدون شك اين نوع ارتباط با اعضاي هيأت علمي گروه‌هاي معارف اسلامي مهم‌تر، مؤثرتر و ماندگارتر است، اما در قدم نخست بايد از حداقل نيازهاي ساختاري عبور كنيم و آنگاه با تهيه امكانات مناسب به ايجاد و تعميق ارتباط نوع دوم بپردازيم. همان گونه كه اشاره كرديد امروز تا حدود زيادي جايگاه گروه معارف اسلامي تثبيت شده است جهت رشد و بالندگي بيشتر گروه‌هاي معارف اسلامي چه تمهيداتي ضرورت دارد تا ضمن تثبيت بيشتر اين جايگاه، انجام درست وظيفه صورت گيرد؟ رشد و بالندگي گروه هاي معارف در گرو اين است كه اين گروه ها به جايگاه و هويت حقيقي خود دست يابند و اين ممكن نمي گردد مگر زماني كه همه امكانات و اهرم‌هاي قانوني براي رسيدن به چنين هدفي فراهم شود. نسبت استاد به دانشجو در نظام آموزش عالي شاخص معيني دارد اين شاخص همان گونه كه در همه گروه هاي آموزشي مورد توجه دست اندركاران است در گروه‌هاي معارف هم بايد لحاظ گردد. اعطاي بورس هاي تحصيلي و همچنين فرصت هاي مطالعاتي براي رشد و بالندگي علمي اعضاي هيأت علمي در نظام آموزش عالي بسيار مورد توجه است، استادان معارف اسلامي هم حق دارند به صورت عادلانه از اين فرصت ها و امتيازات برخوردار شوند. نشريات علمي پژوهشي امروز در ارتقاء سطح علمي و توليد علم و نظريه پردازي نقش مهمي بر عهده دارند، بدون شك در حوزه معارف اسلامي نيز راه اندازي چنين نشرياتي ضروري است و اين محتاج حمايت جدي بخش هاي مربوطه براي طي مراحل قانوني به منظور اخذ مجوزهاي لازم است. با گذشت سال‌هاي طولاني از ايجاد كرسي معارف اسلامي در همه دانشگاه هاي كشور و حجم وسيع واحدهايي كه در هر نيمسال تحصيلي از سوي گروه هاي معارف اسلامي ارائه مي گردد متأسفانه هنوز مركز خاصي كه صرفاً به تربيت رسمي استادان اين رشته بپردازد راه اندازي نشده و اين به نوبه خود مشكل بزرگي را بر سر راه تكميل ظرفيت هاي موجود در گروه هاي معارف به وجود آورده. اين مشكل نيز لازم است به سرعت حل شود و خلاء نگران كننده موجود هم در شرايط فعلي و هم در بلند مدت بر طرف شود. بنده بر اين باورم كه برنامه ريزي صحيح، پيمودن راه هاي قانوني و تلاش براي رسيدن به اين امكانات و امتيازات قانوني به طور طبيعي به رشد و بالندگي گروه هاي معارف و اعضاي هيأت علمي اين گروه ها مي‌انجامد. بي‌گمان همفكري و ياري خالصانه روساي محترم دانشگاه‌ها، استادان معارف و مسئولان خدوم وزارتخانه‌هاي ذيربط، پيمودن اين راه بلند و نيل به اين مقصود مقدس را هموار مي‌سازد. 5- از مسائل پيش روي درس هاي معارف وجود شبهات نو پديد فرهنگي – ديني در جامعه دانشگاهي است كه نوعي ضرورت در تقويت بنياد دروس معارف در ابعاد مختلف از جمله اساتيد محترم را مي‌طلبد چه برنامه هايي را براي رسيدن به اين مهم در نظر داريد؟ فضاي دانشگاه به علت جوان بودن، صاحب دانش بودن، ارتباط گسترده داشتن با مراكز علمي جهان و همچنين مرتبط بودن با جديدترين دستاوردهاي علمي و تكنولوژيك به طور طبيعي يك فضاي نو انديش، خردورز و پرسش گر است. طرح سؤال و خواستن پاسخ هاي منطقي و معقول بخشي از طبيعت ذاتي دانشگاه است و اگر چنين نباشد جاي تعجب است. البته امروز و همچنين در طول تاريخ بلندي كه بر دين گذشته همواره جمعي نيز در تلاش بوده اند كه ذهن هاي مومن و حقيقت جو را نسبت به باورها، ارزش ها و سنت هاي ديني با شك و شبهه مواجه سازند و از اقبال جوانان به دين و معنويت جلوگيري نمايند. در چنين فضا و شرايطي رسالت خطير و دقيق استاد معارف كه مسئول تبيين علمي دين در دانشگاه است دو چندان مي‌شود. برآمدن از عهده اين مسئوليت مهم زماني امكان پذير است كه اولاً استاد از بنيه علمي بالايي برخوردار باشد، ثانياً سئوالات و شبهات را به موقع و دقيق شناسد و ثالثاً: پاسخ هاي مناسبي را براي مواجهه منطقي با اينگونه شبهات يافته و پرداخته باشد. به نظر مي‌رسد براي رسيدن به اين مهم دو تلاش همزمان ضروري است: 1- استاد معارف خودش به صورت مستمر به مطالعه و تحقيق در منابع دين و همچنين كتاب‌ها و نشريات جديد در حوزه دين پژوهي بپردازد و خود همراه با زمان جلو برود. 2- برگزاري كارگاه هاي محتوايي و نشست‌ها و همايش‌هاي علمي پيرامون مباحث جديد ويژه استادان معارف به منظور روزآمدي بيشتر و آگاهي نسبت به جديدترين سئوالات و شبهات در حوزه دين. معاونت امور اساتيد مي‌تواند در بخش اول به كار اطلاع رساني و تأمين منابع علمي بپردازد و در بخش دوم مستقيماً وارد عمل شود و به طراحي و اجراي كارگاه‌ها، نشست‌ها و همايش‌هاي علمي اقدام نمايد. در گذشته برنامه‌هايي از اين دست در دستور كار معاونت بوده و تلاش خواهيم كرد در آينده اين روند شتاب و توسعه بيشتري يابد. از اينكه در اين فرصت كوتاه قبول زحمت كرديد و وقت خود را به نشريه داديد تشكر مي‌كنيم.