به دست من و توست، نيك اختري

By:

Jan 1, 1970

درآمد باز هم خطي به امتداد شمال تا جنوب كشور، ترسيم كرد؛ از مشهدالرضا(ع) تا مشهدالشهداء. بار ديگر، از شمال شرق تا جنوب غرب، قدمگاه نوروزي استوار مردي بود كه به گل‌واژه‌هاي تراويده از زبان خود، ايمان دارد و در تحقّق آنچه مي‌گويد، سخت مي‌كوشد. مقام معظم رهبري، طبق سنّتي حسنه و چند ساله، پس از فراغت از ثبت نام‌ سال جديد، در طليعه اولين روز از حيات اين مولود، در جوار مضجع نوراني ثامن الائمّه و ضامن الامّه، علي بن موسي الرضا، عليه و علي آبائه آلاف التّحيه و الثناء، به تبيين فلسفه نامگذاري و نقشه راه نظام اسلامي، بايدها و نبايدها، فرصت‌ها و چالش‌ها، محورها و عرصه‌هاي مختلف "سال همّت مضاعف و كار مضاعف" پرداخت. در ادامه، حضور معظم له در نهمين روز از ايام نيمه تعطيل سال جديد، در يك محيط صنعتي و در ميان صنفي از اصناف شريف كارگري، براي "بازديد نمادين"1 از توانمندي‌هاى صنعت خودروسازى، علاوه بر نشان دادن اهميت موضوع توليد بومي و خودكفايي در عرصه‌هاي صنعتي، اين پيام مهم را به همراه داشت كه كشور نبايد به بهانه تعطيلي، به حالت تعليق درآيد و سايه سنگين ركود و افول بر كارها گسترده شود. سپس معظم له در يازدهم فروردين ماه، رهسپار جبهه‌هاي جنوب شد تا در اولين ساعات سال، با حضور معنوي خود در فرازگاه شهداء در منطقه عملياتي فتح المبين، در عمل نشان دهد كه "مظهر قدرت ايران، شهداء هستند"؛ آري، بايد هميشه شوق "پرواز" را به خاطر داشت؛ اگر چه باب "شهادت" به ظاهر بسته باشد. يادآوري‌ها اين نوشتار كه به بازخواني بيانات مقام معظم رهبري در طليعه "سال همّت مضاعف و كار مضاعف" مي‌پردازد، بر محور فرمايشات جامع معظم له در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوي (ع) در تاريخ 1/1/1389 مي‌چرخد. رهبر فرزانه انقلاب، در آن اجتماع باشكوه، با تمهيد و مقدمه‌اي، به موضوع اصلي بيان خود در تبيين نام سال جديد، وارد شده و در ابتدا يادآوري‌هاي مهمي را به ملت بزرگ ايران، گوشزد نمودند: الف) يادآوري "دهه‌ پيشرفت و عدالت" آغازين سخنان رهبري در دومين سال "دهه‌ پيشرفت و عدالت"، تأكيد چندباره بر اين شعار محورى و نياز اساسى بود. ايشان در اين‌باره خاطر نشان فرمود: " البته اين كار كوتاه‌مدت نيست، كاري بلندمدت است. بنابراين اين دهه را، دهه‌ پيشرفت و عدالت در نظر مي‌گيريم. هر اقدامى كه مي‌شود، هر برنامه‌ريزى‌اى كه مي‌شود، بايد اين دو عنصر در آن ملحوظ باشد؛ هم در جهت پيشرفت جامعه باشد، هم در جهت عدالت2". ب) يادآوري داشته‌هاي ذي‌قيمت معظم له، اعتبار و اقتدار منطقه‌اى و بين‌المللى نظام جمهورى اسلامى را "يك تجربه‌ متراكم و ذى‌قيمت3" دانسته و "نسل جوانِ تحصيل‌كرده‌ پرانرژىِ پرانگيزه‌4" و "با اعتماد به نفس5" امروز ايران را يكي از شاخصه‌هاي توانمندي‌ نظام، در عرصه‌هاي جهاني برشمرد؛ و با مقايسه آن با دوران گذشته، به تشريح توانايي‌هاي اين نسل پرداخته و فرمود: "جوان ايرانى، هيچ مقوله‌اى از مقوله‌هاى مهم نيست كه برايش مطرح بشود و احساس كند كه نمي‌تواند. ... در مسائل علمى، در مسائل فنى، در مسائل سياسى، آنچه كه براى مجامع اهل تحقيق و پژوهش ما مطرح مي‌شود، كارها و پيشرفت‌هاى گوناگونى كه مطرح مي‌شود، جوان ايرانى احساس مي‌كند كه مي‌تواند. اين اعتماد به نفس، چيز بسيار مهمى است. اين اعتماد به نفس در مجامع علمى پشتوانه‌اى دارد از اعتماد به نفس ملى؛ آن چيزى كه من در چند سال قبل از اين مطرح كردم كه بايد ملت به اعتماد به نفس ملى برسد؛ يعنى احساس كند كه همه‌ كارهاى بزرگ را مي‌شود با اراده، با خواست، با حركت انجام داد. ما در هيچ كارى عاجز نيستيم. اينها زمينه‌هاى پيشرفت است6". ج) يادآوري "سال ملّت" معظم له در ادامه، با ستايش و سپاس ويژه از ملت سرافراز ايران، تصريح كرد: "اگر بنا باشد سال 88 در يك جمله تعريف شود، به نظر من عبارت است از: سال ملت ايران؛ سال عظمت و پيروزى اين ملت بزرگ؛ سال حضور تاريخى و اثرگذار اين ملت در عرصه‌هايى كه به سرنوشت انقلاب بزرگمان و به سرنوشت كشورمان بستگى داشت و منتهى مي‌شد7". مقام معظم رهبري، ايستادگي ملت در سال گذشته بر پايه‌هاي "جمهوريت" و "اسلاميت" نظام و سرفرازي در آزمون‌هاي مهم و حضور حماسي و يكپارچگى آشكار او در صحنه‌هاي حسّاس انقلاب را ستود و فرمود: "از بيست و دوم خرداد تا بيست و دوم بهمن ـ هشت ماه ـ يك فصل پرافتخار و پرعبرتى براى ملت ايران بود؛ اين يك درس شد. آگاهى جديدى به وجود آمد. فصل تازه‌اى در بصيرت ملت ايران گشوده شد. اين يك زمينه‌ بسيار مهمى است. بايد بر اساس اين زمينه، حركت كنيم.8" فلسفه نام‌گذاري‌ سال‌ها شعار، مقدّمه‌ رفتار سيري در سيره مقام معظم رهبري در نامگذاري سال‌ها، نشاندهنده تبعيت معظم له از يك استراتژي جامع و واقع‌گرايانه است؛ چنانكه از برخورد صِرف انتزاعي و مواجهه شعاري با اين راهبرد اساسي، نه تنها پرهيز، بلكه جلوگيري مي‌كند. از ياد نبرده‌ايم سال 1379 را كه به نام مقدس اميرالمومنين علي (ع) مزين شده بود؛ به دليل نارضايتي معظم له از برخوردهاي شعاري و عدم دريافت روح كلي و محقق نشدن اهداف در نظر گرفته براي آن سال، ايشان را بر آن داشت تا مجدداً سال 1380 را نيز سال اميرالمومنين (ع) بنامد؛ و در آغازين روز آن، با تذكري مردم و مسئولان را نواخت كه: "سال گذشته هم به نام آن بزرگوار مزين شد؛ اما آرزوى قلبى اين‌جانب اين است كه امسال ما به شعار اكتفا نكنيم. شعار علوى، عزيز است؛ اما شعار بايد مقدّمه‌ رفتار باشد. اگر سال گذشته شعار علوى داديم، امسال رفتار علوى پيشه كنيم.9" رهبر فرزانه انقلاب، درباره فلسفه نام‌گذاري‌ سال‌ها تصريح فرمود: "اين شعارها نه فقط يك امر نمايشى است، و نه هم اينجورى است كه ما خيال كنيم در اين سال، اين شعار همه‌ مشكلات كشور را حل خواهد كرد؛ نه، اين تشريفاتى نيست، نمايشى نيست؛ اين خط روشنى را به ما نشان مي‌دهد.10" چنانكه ملاحظه شد، در ديدگاه معظم له، اين نام‌گذاري‌ها، نه تنها يك "امر نمايشي" نيستند، بلكه "خط روشن" و "نقشه راه ملت" انقلابي ايران مي‌باشند. پس شايسته است كه به تبعيت از سيره روشن رهبري، مردم و مسئولان، با شور و شعور كامل، آستين همت را بالا زده و به جاي اتلاف عمر و سرمايه در پاي حاشيه‌روي‌هاي معمول ـ مانند تشكيل انواع كارگروه‌ها، كميسيون‌ها، كنفرانس‌ها و سمينارهاي عموماً پرخرج و معمولاً بي اثر ـ با حسن تدبير، به تحقق يك " تعهد همه جانبه ملي" در استقبال از پيام جامع رهبري در جهت نيل به اين هدف متعالي، تلاش كنند؛ و بدانيم كه"خواستن، توانستن است". "سال همّت مضاعف و كار مضاعف" الف) هدف از اين نام‌گذاري رهبر فرزانه انقلاب، در ادامه بيانات خود، هدف از نامگذاري امسال به "سال همّت مضاعف و كار مضاعف" را چنين برشمرد: "هر سالى از سال‌هايى كه دوران انقلاب گذرانده است، و در هر سالى هر ماهى، و در هر ماهى هر روزى، وزن و مقدارى دارد، ارزشى دارد؛ نبايد اين را از دست داد. ممكن است در هشت ماه از سال 88 كه اشتغالات فتنه‌انگيزان بعضى از ذهن‌ها را به خود مشغول كرد، برخى از كارها نيمه‌كاره مانده باشد؛ بايد جبران بشود؛ بايد حركت، يك حركت سريعى باشد11". معظم له، پيش‌تر در پيام نوروزي خود فرموده بودند: "اين فقره جالب توجه است كه مي‌فرمايد: "حوّل حالنا الى احسن الحال" نمي‌فرمايد ما را به روز نيكى، حال نيكى برسان؛ به پروردگار عرض مي‌كند ما را به بهترين حال‌ها، به بهترين روزها، به بهترين وضعيت‌ها برسان. همت والاى انسان مسلمان همين است كه در همه‌ عرصه‌ها به بهترين‌ها دست پيدا كند. امسال براى اينكه ما بتوانيم آنچه را كه در اين دعاى شريف به ما تعليم داده شده است و وظيفه‌ ماست، انجام بدهيم، براى اينكه بتوانيم بر طبق اقتضائات و ظرفيت‌هاى كشور حركت كنيم، احتياج داريم به اينكه همت خودمان را چند برابر كنيم؛ كار را متراكم‌تر و پرتلاش‌تر كنيم. من امسال را به عنوان سال "همت مضاعف و كار مضاعف" نامگذارى مي‌كنم؛ به اميد اينكه در بخش‌هاى مختلف، بخش‌هاى اقتصادى، بخش‌هاى فرهنگى، بخش‌هاى سياسى، بخش‌هاى عمرانى، بخش‌هاى اجتماعى، در همه‌ عرصه‌ها، مسئولين كشور به همراه مردم عزيزمان بتوانند با گام‌هاى بلندتر، با همت بلندتر، با كار بيشتر و متراكم‌تر، راه‌هاى نرفته‌اى را بپيمايند و به هدف‌هاى بزرگ خود ان‌شاءاللَّه نزديك‌تر شوند.12" معظم له در اينجا، نكته قابل تأملي را براي تصحيح برخي برداشت‌هاي نادرست متذكر شدند و آن اين است كه نامگذاري سال‌ها چون"خط روشن" حركت نظام و "انگشت نمايشگر راه" در مقابل چشم ملت مي‌باشند، بالتبع، تاريخ مصرف مشخص نداشته و تنها محدود به همان سال نخواهند بود: "سال گذشته ما عرض كرديم سال اصلاح الگوى مصرف ... اصلاح الگوى مصرف چيزى نيست كه در يك سال بتواند اتفاق بيفتد. ... خوب، حركتى آغاز شد. من نمي‌توانم اين را بگويم كه الگوى مصرف اصلاح شد؛ نه، ما هنوز خيلى فاصله داريم. ... امسال هم همين است. امسال ما عرض مي‌كنيم همّت بيشتر. اين همتِ بيشتر مخصوص امسال نيست. همت برتر مخصوص سال 89 نيست. ما بايد اين را به عنوان يك انگشت نمايشگر راه در مقابل چشم خودمان قرار بدهيم13". ب) تعريف "همّت و كار مضاعف" به جرأت مي‌توان گفت كه نام بامسمّا و انگيزه‌بخش امسال به "سال همّت مضاعف و كار مضاعف"، يكي از راهبردي‌ترين نام‌گذاري‌هاي سنوات اخير است، كه نويددهنده پويايي و پايايي هرچه بيشتر جامعه انقلابي و خنثي كننده توطئه دشمنان در تبليغ عدم كارايي نظام اسلامي، خواهد بود. "همت"، در آموزه‌هاي اسلامي، نشانه قدر و قيمت هر شخص و شخصيتي است: "قَدْرُ الرَّجُلِ عَلَى قَدْرِ هِمَّتِهِ14" و از آن روي كه "عَمَلُهُ عَلَى قَدْرِ نِيَّتِهِ15" پس بديهي است كه كارايي هر كس، بسته به عشق ورزي او به آن كار باشد. بزرگي همّت، مقدمه تحقق اهداف بزرگ و آثار مانا است؛ و كوچكي همّت، موجب نابودي و زوال فضايل و داشته‌هاي انسان مي‌شود؛ "مَن كَبُرَت همتّه كَبُرَ اِهتمامه16‏" و "مَن صَغُرَت همّته بَطلَت فضيلَته17"؛ آري: همت بلند دار كه مردان روزگار از همت بلند به جايي رسيده اند18 مقام معظم رهبري در بيانات خود در جوار مضجع شريف رضوي (ع)، تعريف درست و برداشت صحيح از عنوان امسال را چنين تبيين فرمود: "سال همت مضاعف و كار مضاعف؛ يعنى همت برتر و كار بيشتر. اين تعبير مضاعف ـ يعنى چند برابر ـ شكل آرمانى است. اگر دو برابر هم شد، اگر سه برابر هم شد، اگر ده برابر هم شد، ما قانع نيستيم. اما اينجور هم نيست كه اگر يك جايى نتوانستيم دو برابر كار كنيم، يك برابر و نيم توانستيم كار بكنيم، مأيوس شويم؛ نه، مهم اين است كه همت برترى داشته باشيم از آنچه در گذشته داشتيم، و كار بيشترى بكنيم از آنچه در گذشته مي‌كرديم19". معظم له در 16/1/1389و در ديدار جمعى از مسئولان نظام، فرمودند: "اين مضاعف، فقط به معناى دو برابر نيست. اگر همت كنيد، بكنيد ده برابر، جا دارد. آنچه كه خيلى مهم است، ظرفيت‌هاى موجود در جامعه است. ما در همه‌ زمينه‌ها مثل يك معدنِ استخراج نشده يا نيمه استخراج شده هستيم. ... ظرفيت‌هاى كشور، ظرفيت‌هاى بى‌نظيرى است. ... در زمينه‌ اقتصادى، ظرفيت كشور خيلى بالاست. در زمينه‌ علمى، ظرفيت كشور واقعاً حيرت‌آور است. يك مقدار كه انسان حركت را سريع‌تر مي‌كند، جدى‌تر مي‌كند، فشارى وارد مى‌آيد و اصرارى صورت مي‌گيرد، انسان مى‌بيند ناگهان همين طور گل‌هايى است كه در اين باغ مي‌شكفد؛ نهال‌هايى است كه در اين بوستان مي‌بالد، كه انسان هيچ تصورش را نمي‌كرد و گمانش را نداشت؛ اما مى‌بينيم شد و مي‌شود. حالا اين ظرفيت‌ها در بخش‌هاى مختلف دست من و شماست. اگر چنانچه اين ظرفيت‌ها را نشناسيم، كوتاهى كرديم؛ اگر بشناسيم و براى به كارگيرى اين ظرفيت‌ها همّت نكنيم، كوتاهى كرديم؛ اگر به يك حدّ متوسطى قانع بشويم، كوتاهى كرديم. بايد به سمت قلّه حركت كنيم.20" گرچه اين نوشتار كوتاه، در پي آسيب‌شناسي آفات محتمل نيست، اما احساس مي‌شود كه "مضاعف بودن"، مي‌تواند، برداشت ناصواب "دوباره كاري" و يا "موازي كاري" را در نظر برخي، مجسّم كند؛ كه بي‌ترديد منظور نظر مقام معظم رهبري نيست. ج) عرصه‌هاي گوناگون همّت و كار مضاعف سكّاندار فرزانه انقلاب به فراست دريافت، از آنجا كه دشمن، هميشه ـ و به ويژه امروزه ـ در پي جلوه دادن چهره‌اي واژگونه از انقلاب و نشان دادن عدم كارايي نظام در صحنه‌هاي داخلي و خارجي است، و با جنگ نرم تبليغاتي خود در زير سئوال بردن توانايي جمهوري اسلامي در همه عرصه‌هاي اقتصادي، سياسي، فرهنگي، اجتماعي و ... مي‌كوشد، در اين برهه حسّاس از زمان، افزايش توان‌ و توانايي به كارگيري از ظرفيت‌‌هاي متراكم و نهفته كشور و ملت، در نقش بر آب كردن نقشه‌هاي شوم دشمن و در نتيجه در ثبات و مشروعيت جهاني و مقبوليت مردمي نظام اسلامي، بسيار موثر است؛ و البته اين امر جز با يك"عزم و راده ملّي"، محقق نخواهد شد. بيان موجز معظم له در هنگامه تحويل سال، كه با تبيين كامل ايشان در جوار مضجع مطهر رضوي (ع) صورت يك نقشه جامع راهبردي به خود گرفت، در همين راستاست. معظم له، با توصيه و تأكيد بر كار متراكم‌تر، برخي از مهم‌ترين عرصه‌هاى گوناگون همّت و كار مضاعف را به اين شرح برشمرد: 1. استفاده‌ بهينه از منابع موجود كشور و بهره‌ورى بيشتر مقام معظم رهبري در تشريح اين عرصه فرمود: "از همه‌ آن چيزهايى كه مي‌تواند براى سازندگى كشور در دوران‌هاى آينده مورد استفاده قرار بگيرد، يا زندگى عمومى مردم را رفاه و رونق ببخشد، بايد حداكثر استفاده بشود؛ يعنى همان چيزى كه يكى از اركانش اصلاح الگوى مصرف است. در كشور از آب استفاده‌ بهينه بشود. ما امروز از آب استفادة بهينه نمي‌كنيم. سال گذشته كه بنده مسئله‌ى اصلاح الگوى مصرف را مطرح كردم، پژوهشگران كشورمان تحقيق كردند، به ما اطلاع دادند كه اگر آبى كه در كشور مصرف مي‌شود، ده درصد آن صرفه‌جوئى شود، اين ده درصد به قدر تمام استفاده‌اى است كه امروز براى شرب خانگى و براى صنعت مورد استفاده قرار مي‌گيرد... . مسئله‌ مصرف برق و مصرف حامل‌هاى انرژى ـ بنزين، گازوئيل ـ هم مهم است. ... بنابراين استفاده‌ بهينه از امكانات و منابع موجود كشور و بهره‌ورى مهم است؛ بهره‌ورى بيشتر از آنچه كه داريم و آنچه كه بسيارى از آنها متأسفانه مورد اسراف و استفاده‌ غلط قرار مي‌گيرد.21" 2. كيفيت بخشيدن به توليدات داخلى ايشان، در اين‌باره، بيان داشت: "ما امروز توليدات داخلى زيادى داريم؛ هم در زمينه‌ صنعت، هم در زمينه‌ كشاورزى؛ بايد به كيفيت اينها اهميت بدهيم؛ كيفيت اينها را بالا ببريم. بايد جورى باشد كه مصرف‌كننده احساس كند آنچه كه در كشورش توليد مي‌شود، به دست كارگر ايرانى توليد مي‌شود، از لحاظ كيفيت، يا بهتر از نوع خارجى است يا لااقل همسطح آن است22". چنانكه در ابتدا اشاره شد، معظم له در روز 9/1/1389 در بازديد از صنعت خودروسازى، و حضور در غرفه‌اي كاملاً بومي، ضمن تأكيد بر خودكفايي و تكيه بر توانمندي‌هاى داخلي، بر اين نكته مهم پاي فشرد كه يكى از شاخصه‌‌ها و ارقام عمده توسعه‌ يك كشور، "استقلال صنعتى" آن است. حضرت ايشان در اين بازديد، دو راه اساسي تحقق اين مهم را به متولّيان امر، يادآور شدند: الف) ايستادن بر پا و مبادله با دنيا: " ما بايد بتوانيم در همه‌ زمينه‌هاى صنعتى بر پاى خودمان بايستيم؛ به فكر خودمان تكيه كنيم؛ توانايي‌هاى خودمان را به كار بگيريم. البته دنيا، دنياى تبادل است؛ اما تبادل دوجانبه. تبادل؛ دادن و ستاندن.23" ب) برقراري ارتباط مستحكم صنعت و دانشگاه: "نكته‌ ديگرى كه مهم است، مسئله‌ تحقيق است؛ تحقيق و توسعه‌ فناورى. امروز همه‌ صنايع دنيا از جمله صنعت خودرو، دانش‌محور است. ... اين كمك مي‌كند به اينكه صنعت بتواند در شرايط سختِ رقابتى، خودش را حفظ كند؛ در رقابت با رقباى پيشرفته زمين نخورد. اين با تحقيق امكان‌پذير است. ... من چندين سال است كه به دانشگاه‌ها، به دستگاه‌هاى دولتى اين سفارش را مي‌كنم كه بين صنعت و دانشگاه، يك ارتباط مستحكمى برقرار بشود. ما احتياج داريم كه در دانشگاه كانون‌هاى دانشى، مخصوص بخش صنعت و بخش‌هاى گوناگون صنعت، مثلاً مخصوص بخش خودرو، به وجود بيايد كه پشتيبانى كنند.24" 3. تأمين سلامت ايشان در تبيين اين عرصه مهم و مغفول، فرمودند: "مسئله‌ سلامت، هم در برنامه‌ پنجم بايد مورد توجه ويژه قرار بگيرد، هم در برنامه‌ريزى‌هاى گوناگون اجرائى در دستگاه‌هاى مختلف. يك بخش از مسئله‌ تأمين سلامت، مسئله‌ ورزش همگانى است؛ كه بنده بارها توصيه كردم، باز هم توصيه مي‌كنم. ورزش همگانى براى همه لازم است. نشاط، سلامت، آمادگى، حوصله‌ كار، در سايه‌ ورزش عمومى و همگانى براى جامعه تأمين مي‌شود.25" در اين راستا، معظم له، همچنين در بياناتي به هنگام بازديد از توانمندي‌هاى صنعت خودروسازى، بر ضرورت اهتمام جدي بر "مسئله محيط زيست و جلوگيري از تخريب آن"، به عنوان يك شاخص اساسى‌ در ساخت و توليد موتورها و همه‌ دستگاه‌هاى صنعتي، تأكيد فرمود26. 4. سرمايه‌گذارى و كارآفرينى رهبر فرزانه امّت، با يادآوري اين كه "بسيارى از كسانى كه سرمايه دارند، پول دارند، درآمدهاى كلانى دارند، نمي‌دانند اين درآمدها را چگونه بايد صرف كنند. اينجا هم باز همان اصلاح الگوى مصرف خود را نشان مي‌دهد. پول را به جاى سرمايه‌گذارىِ توليدى، صرف تجملات مي‌كنند؛ سفرهاى خارجى بيهوده، بى‌ثمر، پرخرج و احياناً فسادآور، بهانه براى تغيير وسائل خانه، وسائل زندگى؛ اين چيزها يك حركت مسرفانه است نسبت به ثروت27"، به ارائه راهكار پرداخته و فرمودند: "مي‌شود پول را، درآمد را، سرمايه‌گذارى كرد. امروز وسائل اين كار فراهم است. با فعال شدن بورس‌هايى كه در كشور هست، مي‌توان سرمايه‌گذارى كرد. همه مي‌توانند آنچه را كه دارند، در سرمايه‌گذارى‌ها دخالت بدهند.28" 5. توليد فكر توليد فكر و انديشه، از دغدغه‌هاي مستمر رهبري انديشمند انقلاب است؛ چنانكه در ديدگاه ايشان، اين مسئله، يكي از مهم‌ترين عرصه‌هايي است كه همّت و كار مضاعف را مي‌طلبد: "يكى از مسائل مهم كه همت مضاعف و كار مضاعف مي‌طلبد، مسئله‌ توليد فكر است؛ كتابخوانى، افزايش معلومات عمومى در زمينه‌هاى گوناگون. اين كرسى‌هاى آزادانديشى كه ما عرض كرديم، پيشنهاد كرديم در دانشگاه‌ها و در حوزه‌ها به راه بيفتد، مي‌تواند يك جريان سيال فكرىِ بسيار باارزشى را در جامعه به راه بيندازد.29" معظم له، ضمن ستودن تلاش‌هاي علمي جوانان پرشور و نشاط ايراني، به ويژه در عرصه‌هاي علمي، تأكيد كردند: "اگر چه در همه زمينه‌‌ها، به ويژه در زمينه علمى و فناورى، پيشرفت، روند پرشتاب‌تري به خود گرفته، و چنانچه ملاحظه مي‌شود، جوانان، دانشگاهيان، برجستگان و نخبگان ما به مراحلى از شكوفايي و ابتكار علمي دست پيدا مي‌كنند كه براى هر كشورى كه از مرحله‌ دانش، پژوهش، تحقيق و فناورى و ابتكار علمى دور مانده بود، غنيمت است، كه از جمله آنها مي‌‌توان قرار گرفتن ايران را در رديف هشت تا ده كشور اول دنيا، در بخش‌هاى علوم زيستى، علوم نانو، علوم فضائى، كم نيست؛ اما هنوز تا رسيدن به قلّه آرماني، فتح ارتفاعات چندي، لازم است.30" ايشان در ادامه فرمود: "من عرض كردم؛ بايد جوانان ما همّتشان اين باشد كه با گذشت يكى دو دهه‌ ديگر، كشورشان را يك مرجع علمى براى دانشمندان جهان قرار بدهند. پس اين شد همت مضاعف و كار مضاعف در عرصة علم و تحقيق.31" 6. مبارزه‌ با فقر، فساد و بي‌عدالتي معظم له با نگاه ويژه و با اهميت به اين عرصه، فرمود: "و از همه مهم‌تر، همت مضاعف و كار مضاعف فقر، فساد و بى‌عدالتى؛ اينها چيزهايى است كه ما در پيش روى خودمان داريم. ملت، دولت و مسئولان بايد تلاش كنند.32" 7. امور معنوى و حركت توحيدى مقام معظم رهبري در ديدار جمعى از مسئولان نظام جمهورى اسلامى با ايشان(16/1/1389)، به يكي ديگر از عرصه‌هاي گوناگون همّت و كار مضاعف اشاره كرده و ضمن ارائه رهنمودهايي فرمودند: "در كارهاى معنوى هم همين جور است، در حركت توحيدى هم همين جور است؛ به كم نبايد قانع شد. در طلب ثواب الهى هم همين جور است؛ به كم نبايد قانع شد. خوب، اگر ما اين همت بلند را به كار نگرفتيم، ظلم كرديم، كوتاهى كرديم. اين كوتاهى ما هم ظلم است؛ هم ظلم به خود ماست ـ چون مورد مؤاخذه‌ الهى قرار مي‌گيريم ـ هم ظلم به كسانى است كه استحقاق اين را دارند كه از اين ظرفيت‌ها استفاده كنند و بهره‌مند شوند. اگر بهره‌مند نشدند، ما تقصير كرديم.33". چنانچه به چند فراز سخنان اخير معظم له توجه شود، ايشان در اين‌باره، به دو نكته بس دقيق اشاره كرده و ما را به تأمل در آن رهنمون نمود: الف) منحصر نبودن كار توحيدي در اعمال صرف عبادي حضرت آيت الله خامنه‌اي در ديدار جمعى از مسئولان نظام جمهورى اسلامى، پس از برشمردن امور معنوى و حركت توحيدى به عنوان يكي از عرصه‌هاي بايسته همّت و كار مضاعف، بلافاصله به اين تذكر مهم اشاره فرمود: "شما ببينيد در صدر اسلام، آن كسانى كه ممدوح واقع شدند ـ حالا توى فرهنگ ما، بر طبق عقيده‌ ما‌ ـ بيش از آنچه كه به خاطر نماز و عبادتشان ممدوح واقع شدند، به خاطر موضع‌گيرى‌هاى سياسى‌، اجتماعى‌ و مجاهدتشان ممدوح واقع شدند. ما ابى‌ذر، عمار، مقداد، ميثم تمّار، يا مالك اشتر را كمتر به عبادتشان مدح مي‌كنيم. تاريخ، اينها را به آن مواضعى مي‌شناسد كه اين مواضع، تعيين كننده بود؛ حركت كلان جامعه را توانست هدايت كند، شكل بدهد و به پيشرفت اين حركت كمك كند. آنهايى هم كه مذمت شدند، همين جور. خيلى از بزرگان كه مورد مذمت قرار گرفتند، به خاطر شرب خمر مذمت نشدند، به خاطر بى‌نمازى مذمت نشدند؛ به خاطر عدم حضور در آنجايى كه حضورشان لازم بود، مذمت شدند. تاريخ، اينجورى ثبت كرده؛ نگاه كنيد، ببينيد. پس كار خدا، كار معنوى، كار توحيدى، منحصر نيست در نماز خواندن؛ اگرچه نماز را دست‌كم نبايد گرفت.34" ب) رفع توهم "تضاد توسعهيافتگي با پايبندي به معنويت" معظم له در ضمن ديدار نمادين خود از توانمندي‌هاى صنعت خودروسازى، در بياني دقيق به يادآوري توهّمي به جا مانده از گذشته و ريشه‌هاي باطل آن، اشاره فرمود: "يك توهّم خطرناكى در ذهن‌ها وجود داشت، تزريق شده بود ـ شايد در بعضى از ذهن‌ها هنوز هم اين توهّم وجود داشته باشد ـ و آن عبارت بود از توهّم تقابل و تضاد ميان عقلانى زيستن و توسعه‌يافتگى از يك طرف، و معنوى زيستن و اخلاقى زيستن از طرفى ديگر. براى بعضى باور شده بود كه اگر جامعه بخواهد عقلانى و عملگرا و رونده و شتاب‌گيرنده‌ در راه پيشرفت زندگى بكند، ناچار است از اخلاقيات و معنويات و دين و خدا فاصله بگيرد! اگر به همبستگى اخلاقى فكر كرديم، به معنويات دل بسته بوديم، ملاحظه‌ ضوابط و حدود دينى و اخلاقى را كرديم، ناچاريم از پيشرفته بودن كشور صرف‌نظر كنيم؛ از زندگى عقلانى چشم بپوشيم! يك چنين توهمى وجود داشته. اين گمان باطل، دلائل جامعه‌شناسى هم دارد.35" چالش‌ها و فرصت‌ها ملت ايران ـ در هميشه دوران انقلاب ـ در راه رسيدن به اهداف ترسيم شده خود، با موانعي روبرو بوده است. معظم له ريشه چالش‌ها و موانع پيش روي كشور در دنياي كنوني را "ارزش وجودي" ملت بزرگ ايران دانسته و خاطر نشان كردند: "البته چالش‌هايى هم داريم، موانعى هم داريم. ما ملّتى نيستيم كه در دنيا هيچ كس با ما دشمنى نداشته باشد. آن ملت‌هايى دشمن ندارند كه ارزش وجودى ندارند. ملتى كه راهى دارد، هدفى دارد، كارى دارد، تلاشى مي‌كند، دشمنانى هم پيدا مي‌كند.36" رهبر فرزانه انقلاب براي رفع موانع و چالش‌هاي موجود و محتمل، و جهت نيل به اهداف متعالي كشور در اين سال خجسته، به ارائه راهكارهايي پرداختند: الف) "تدبير" و "شجاعت" در مقابله با دشمنان ايشان ضمن درخواست هوشياري از ملت و مسئولان كشور در محاسبه‌ دشمنى‌ها، "تدبير" و "شجاعت" را راه برخورد با دشمنان دانسته و فرمودند:"در مقابله‌ با اين دشمنى‌ها، با تدبير و شجاعت عمل كنند. هم تدبير لازم است، هم شجاعت. اگر شجاعت وجود نداشته باشد، در مقابل ابهت و هيبت و چهره‌ عبوس دولت‌هاى مستكبر، كسى دل خود را ببازد، قطعاً شكست‌خورده است. يكى از كارهاي دولت‌هاى مستكبر همين تشر زدن، چهره‌ عبوس گرفتن و حق را ناحق كردن است. در مقابل اينها اگر شجاعتى وجود نداشته باشد، اگر مسئولان كشور نتوانند در مقابله‌ با اين حركت‌هاى نمايشىِ خصمانه و مستكبرانه روى پاى خودشان بايستند، قطعاً كلاهشان پس معركه است؛ هم خود شكست مي‌خورند، هم ملت را به شكست مي‌كشانند. بنابراين شجاعت و تدبير لازم است. تدبير يعنى آگاهى از آنچه كه در برنامه‌ دشمن است، و تصميم درست و به جا در مقابله‌ با آن. دشمن به شكل‌هاى مختلفى ظاهر مي‌شود. شما امروز ملاحظه كنيد؛ در مقابل ملت ايران و نظام جمهورى اسلامى، صهيونيست‌ها هستند، دولت آمريكا قرار دارد؛ گاهى لباس گرگ مي‌پوشند، گاهى لباس روباه مي‌پوشند؛ گاهى چهره‌ خشن و خصمانه‌ خودشان را نشان مي‌دهند، گاهى چهره‌ فريبگرانه نشان مي‌دهند؛ بايد متوجه بود.37" ب) همكاري و يكپارچگى مسئولان معظم له چون هميشه اين خواسته الهي خود را از همه، به ويژه مسئولان و دست‌اندركاران امور كشور ابراز كرده و ضمن درخواست "يكپارچگى حركت در تصميم‌هاى بزرگ و كارهاي اساسى"، فرمود: "يكى از چيزهايي كه خيلى مهم است، يكپارچگى در حركت است؛ و لو يكپارچگى در فكر و نظر و سليقه نباشد، كه نه ممكن است، نه آنقدر هم مطلوب است. اختلاف سلائق و اختلاف نظرات به مباحثه مى‌انجامد، و مباحثه به كشف عرصه‌هاى جديد منتهى مي‌شود. بنابراين ما هيچ توصيه نمي‌كنيم كه حتماً همه در همه‌ مسائل يكسان فكر كنند؛ نه، اصلاً ممكن هم نيست و امكان ندارد. اختلاف در نظر، در سليقه، در فكر و در فهم، خودش از اول خلقت بشر وسيله‌اى شده است براى پيشرفت انسان. اما با وجود اختلافاتى كه وجود دارد، هماهنگى در حركت لازم است. اگر كاروانى باشد، افراد كاروان بين خودشان اختلافاتى داشته باشند، بحثى داشته باشند، دعوائى داشته باشند، مباحثه‌ علمى داشته باشند، مباحثه‌ سياسى داشته باشند، مباحثه‌ در مسائل گوناگون و روزمره داشته باشند، با هم هم بحث كنند - اين ايرادى ندارد - به نتيجه رسيدند، چه بهتر؛ به نتيجه هم نرسيدند، نرسيدند؛ ايرادى ندارد؛ اما اين حركتى كه دارد انجام مي‌گيرد، متوقف نشود.38." در پايان اميدواريم كه "عزم عمومي و اراده ملّي" بر تحقق اين خواسته رهبري فرزانه نظام اسلامي، تعلق گيرد، تا شاهد نهادينه شدن فرهنگ "همّت مضاعف و كار مضاعف" در امّ القراي جهان اسلام باشيم؛ هركجا گشت همّتي مبذول بي گمان نعمتي شود پيدا39 پي نوشت‌ها: 1 . اشاره به قسمتي از بيانات معظم له در بازديد از توانمندي‌هاى صنعت خودروسازى، 9/1/1389: "ديدار امروز من يك معناى نمادين هم دارد؛ علاوه بر اينكه ديدار از يك بخش قابل توجه و مهمى هست. مضمون مورد نظر ما اين است كه ما توجه بدهيم به اهميت صنعت در پيشرفت كشور. منظورمان از صنعت، صنعت جوشيدة از ذهن و فكر و ابتكار و ايمان خود شماست." 2 . بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی (ع)، 1/1/1389. 3 . همان. 4 . همان. 5 . همان. 6 . همان. 7 . پيام نوروزى به مناسبت آغاز سال 1389. 8 . بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی (ع)، 1/1/1389. 9 . همان. 10 . همان. 11 . همان. 12 . پيام نوروزى به مناسبت آغاز سال 1389. 13 . بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی (ع)، 1/1/1389. 14 . تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص : 93. 15 . همان. 16 . شرح آقا جمال الدين خوانسارى بر غرر الحكم، ج‏7، ص : 423. 17 . همان. 18 . ابن یمین. 19 . بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی (ع)، 1/1/1389. 20 . بیانات در ديدار جمعى از مسئولان نظام جمهورى اسلامى، 16/1/1389. 21 . بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی (ع)، 1/1/1389. 22 . همان. 23 . بيانات در بازديد از توانمندي‌هاى صنعت خودروسازى، 9/1/1389. 24 . همان. 25 . بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی (ع)، 1/1/1389. 26 . بيانات در بازديد از توانمندي‌هاى صنعت خودروسازى، 9/1/1389. 27 . بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی (ع)، 1/1/1389. 28 . همان. 29 . همان. 30 . همان. 31 . همان. 32 . همان. 33 . بیانات در ديدار جمعى از مسئولان نظام جمهورى اسلامى، 16/1/1389. 34 . همان. 35 . بيانات در بازديد از توانمندي‌هاى صنعت خودروسازى، 9/1/1389. 36 . بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی (ع)، 1/1/1389. 37 . همان. 38 . بیانات در ديدار جمعى از مسئولان نظام جمهورى اسلامى، 16/1/1389. 39 . ادیب صابر.