try another color:
60% 70% 80% 90% تغییر اندازه فونت متن:
امروز: دوشنبه, 15 آذر, 1400

گفتگوي ماه

Send to friendSend to friend
زیر عنوان: 
آسيب‌شناسي مديران گروه معارف

اشاره
در حاشيه نشست شهريور ماه مديران و اعضاي هيأت علمي گروه‌هاي معارف اسلامي، گفتگويي با حجت‌الاسلام والمسلمين مصطفي‌پور عضو هيأت علمي و مدير گروه معارف اسلامي دانشگاه تربيت معلم تهران با عنوان «آسيب‌شناسي مديران گروه معارف» داشته‌ايم كه چكيده مباحث ايشان تقديم مي‌گردد.
معارف

جايگاه گروه معارف با ساير گروه‌ها فرق دارد ساير گروه‌ها تخصصي هستند اعضاي هيأت علمي و چارچوب خاصي به عنوان وظايف مدير گروه دارند اساتيدي كه آنجا جذب مي‌شوند نوعاً انگيزه‌هاي خوبي دارند. به هر حال با دانشجويان محدودي سر و كار دارند. طبيعتاً مدير گروه گروه‌هاي تخصصي مي‌تواند كارهاي خود را به راحتي پيش ببرد.
اما گروه معارف به دليل اينكه با دانشجويان خاصي ارتباط ندارد بلكه با كل بدنه دانشگاه در ارتباط است حساسيت خاصي نسبت به آن وجود دارد. بالطبع اگر اين گروه بخواهد كار كند حداقل بايد با مثلث دانشگاه، دانشجو و معاونت امور اساتيد در ارتباط باشد. دانشجو تنها توقع بار علمي از گروه دارد. طبيعتاً مديريتي كه در گروه معارف است به لحاظ حيطه وظايف و پاسخگويي در برابر مثلث مذكور كه مسئله مهمي است با ساير گروه‌هاي تخصصي فرق دارد. اساتيدي كه جذب گروه معارف مي‌شوند نوعاً بايد جوابگوي مثلث فوق باشند.
يك استاد جامعه‌شناسي مي‌گفت: شما اساتيد معارف (مخصوصاً روحانيون) بايد چند جلسه اول استاد بودن خود را ثابت كنيد چون ذهنيت دانشجو نسبت به شما اين است كه شما واعظ هستيد نه استاد. لذا اعضاي گروه بايد به روش‌هاي تدريس و علوم روز آشنا باشند.
مدير گروهي كه مي‌خواهد با اين مجموعه كار كند و با كل دانشجويان دانشگاه مرتبط باشد و در برابر مسئولان دانشگاه و نهاد پاسخگو باشد بايد از توان مديريتي بالا برخوردار باشد هم توان جسمي و هم توان علمي و فرصت كافي براي برنامه‌ريزي گروه داشته باشد. اگر مدير گروهي توان علمي لازم را نداشته باشد نمي‌تواند ساير اعضاي گروه را متقاعد كند.
مطلب ديگر اينكه خود مدير گروه چون براي اساتيد الگو است بايد به قوانين دانشگاه پايبند باشد لذا حضور مدير گروه يك ضرورت است.
اگر مديري به علت چند شغله بودن فقط به عنوان ماشين امضا در گروه حاضر شود يقيناً اعضاي گروه از او اطاعت نخواهند كرد. اگر وقت نگذارند باعث افت مي‌شود. يكي از دلايل عدم وقت گذاشتن مشغله زياد مدير است امام جمعه است مدير حوزه علميه است يا در اداره ديگري شاغل است.
دانشجو هر لحظه ممكن است براي حل مشكلات خود به گروه مراجعه كند نمي‌توان به دانشجو گفت مدير گروه تنها دو ساعت در هفته فرصت پاسخگويي به دانشجويان را دارد زيرا مدير گروه بايد براي حل مشكلات دانشجويان وقت بگذارد.
گروه معارف در بسياري از دانشگاه‌ها زيرنظر معاون آموزشي است لذا مدير گروه بايد حتماً در جلسات شوراي آموزشي دانشگاه شركت كند تا در جريان مصوبات اين شورا قرار گيرد. يكي از كارهاي مدير گروه برنامه‌ريزي آموزشي در وسط ترم است لذا مدير گروه بايد در جريان ورودي و خروجي دانشگاه باشد.
مسئوليت مدير گروه معارف به مراتب سنگين‌تر از ساير گروه‌هاست. حالا اگر مديري بخواهد كار كند بايد با وظايف خويش و با اصول و شيوه‌هاي مديريت آشنا باشد و بتواند با به كارگيري آن اصول، كار خود را پيش ببرد. مثلاً برنامه‌ريزي كه يكي از اصول مديريت است؛ مدير گروه بايد با برنامه‌ريزي آشنا باشد تا عمل كند. يكي از اصول مديريت، تصميم‌گيري است. انواع و اقسام تصميم‌گيري‌ها وجود دارد. لذا بايد حداقل دو هفته يكبار با اعضاي گروه، جلسه مشاوره‌اي داشته باشد.
يكي از انتظارات نهاد، تشكيل كميته‌هاي علمي است. براي تشكيل كميته‌هاي علمي بايد مدير گروه ضرورت تشكيل اين كميته‌ها را براي اعضاي گروه تبيين كند. ساير گروه‌ها اين كميته‌ها را دارند.
گروه معارف مي‌تواند در چارچوب سرفصل‌هاي نهاد مسائل گوناگوني را مطرح كند اگر مدير گروه وقت نگذارد و اين كميته‌هاي علمي را پس از تشكيل شكل ندهد مشكل‌ساز است.
يكي از مسائل اين است كه برخي مديران گروه، مشروعيت معاونت امور اساتيد را قبول ندارند. مي‌گويند اين معاونت چه تشكيلاتي است كه مي‌خواهد به من در دانشگاه فرمان دهد. اينها با جايگاه معاونت آشنا نيستند. اينها نمي‌دانند كه معاونت، نماينده وزارتخانه است، در اين مورد بايد اطلاع‌رساني شود.
يكي ديگر از آسيب‌هاي مديران گروه، عدم آشنايي آنها با قوانين و مقررات و آيين‌نامه‌ها و بخشنامه‌هاي مرتبط است كه منجر به ضايع شدن حقوق اساتيد و دانشجويان مي‌گردد. پس يكي از آسيب‌هاي مديران گروه، آسيب معرفت‌شناختي است كه اولاً با اصول مديريت آشنا نيستند ثانياً به وظايف مديرگروه‌ها آشنا نيستند. بخش ديگر آسيب‌ها مربوط به مسائل عملي است؛ يعني مدير گروه در عمل پايبند به وظايفش نيست؛ مثلاً وقت گذاشتن مدير گروه يكي از آنهاست.
مسأله ديگر در بخش آسيب‌هاي عملي استفاده از استادان غيرمجاز است كه دليل آن عدم آشنايي با قوانين و مقررات مي‌باشد. و يا صرفاً ديد مادي به مديريت گروه است.
اينكه مدير گروه به نامه‌هاي معاونت پاسخ نمي‌دهد دليلش يا وقت نگذاشتن است و يا نمي‌خواهد اصول اخلاقي را رعايت كند و يا با قوانين آشنايي ندارد.
هيأت علمي دو مقوم دارد: 1. علم (آموزش) 2. پژوهش. اگر يكي از اين دو نباشد اصطلاحاً مي‌گويند وي عضو هيأت علمي نيست. يكي از موانع و آسيب‌هاي مديران گروه مسأله ديد مادي به اين سمت است كه يا به دنبال مديريت است و يا به دنبال پست و سمت و يا هر دو كه طبيعتاً مسئوليت‌پذيري ندارد لذا كارهاي ديگر انجام نمي‌شود اگر چنين ديد مادي به مديريت گروه نباشد طبيعتاً نظارت بر اعضاي گروه خواهد داشت ارزيابي از اساتيد خواهد شد و جلسات گروه منظم تشكيل خواهد شد.
اگر مدير وقت كافي بگذارد مي‌تواند ضمن ارتباط با مسئولين دانشگاه امكانات مطلوب را براي گروه معارف جذب نمايد يكي از آسيب‌هاي مهم نگاه حاشيه‌اي داشتن به دروس معارف است اين معمولاً مربوط به مديراني است كه خودشان عضو هيأت علمي گروه معارف نيستند ولي مدير گروه معارفند. اين گونه افراد دغدغه‌شان چيز ديگري است.
جمع بندي
آسيب‌هاي مديريت دو بخش است:
1. آسيب‌هاي معرفتي و شناختي كه مدير گروه به اصول و فنون مديريت آشنايي ندارد و به حوزه مديريت خودش و وظايفي كه به عنوان مديريت گروه برعهده دارد آشنا نيست.
2. آسيب‌هاي عملي كه ضعف مديران گروه نسبت به، به كارگيري اصول و فنون مديريت و وظايف مدير گروهي است.

راه‌كارهاي حل آسيب‌ها
با توجه به اينكه اعضاي هيأت علمي گروه‌ها مديران گروه را انتخاب مي‌كنند و به دانشگاه و معاونت معرفي مي‌كنند. در درجه اول بايد معاونت در اين رابطه اين حساسيت‌ها و اين اطلاعات لازم را داشته و مدير مناسب با اين شرايط را انتخاب كند و اگر كسي اين شرايط را ندارد به عنوان سرپرست گروه انتخاب كند نه مدير گروه.
خود معاونت بايد تأكيد كند كه مدير گروه بايد با قوانين و مقررات آشنا باشد.
در مرحله دوم معاونت براي مديران گروه، آموزش‌هاي ضمن خدمت و كارگاه‌هاي آموزشي برگزار كند. مديران گروه‌ها را سه دسته كنيد آزاد، دولتي و پزشكي و در كارگاه‌هاي ويژه‌اي اصول و فنون مديريت و قوانين و مقررات را آموزش دهيد.
در مرحله سوم هر شش ماه از مديران گروه گزارش كار بخواهيد تا پاسخگو باشند و نقاط ضعف و قوت مديران به آنها تذكر داده شود.