try another color:
60% 70% 80% 90% تغییر اندازه فونت متن:
امروز: شنبه, 27 آبان, 1396

آسیب‌شناسی رفتارهای انقلابی

Send to friendSend to friend
نام نویسنده: 
گفت و شنفتی از دکتر محمدصادق کوشکی

لزوم حرکت بر مبنای تفکر صحیح انقلابی

اگر بخواهیم برای «رفتار انقلابی»، شاخصه‌ای تعیین کنیم، بهترین میزان و معیار خود امام خمینی(ره) است. در عصر ما «انقلابی بودن» را می‌توان با ملاک امام(ره) مورد محک قرار داد. متوجه می‌شویم کسانی که به نوعی در فضای دانشگاه «انقلابی» محسوب می‌شوند عموماً در مقایسه با آن مدل مطلوب، دارای نواقصی هستند؛ که باید برای رفع این نواقص کوشید.

یکی از مشکلات عمده پیش رو، عدم شناخت صحیح «تفکر انقلاب اسلامی» توسط قشر انقلابی است؛ یعنی از شناخت اندیشه انقلاب محروم مانده‌اند و برای به دست آوردن این تفکر، زحمت نمی‌کشند. اگر امام(ره) به عنوان یک نمونه کامل انقلابی، تبدیل به شاخصی می‌شود که به تعبییر مقام معظم رهبری «انقلاب بی‌نام او در هیچ کجای جهان شناخته شده نیست»، به آن دلیل است که نرم افزار انقلاب اسلامی که همان «اسلام ناب» است را به خوبی می‌شناسد و بر آن اساس است که انقلاب را طراحی می‌کند. اما متأسفانه انقلابیون جوان کنونی ما عموماً شناخت دقیقی از اسلام ناب ندارند و این سرمنشاء بسیاری از رفتارهای گاه ناپخته‌ای می‌شود که در دانشگاه و غیر آن شناخته می‌شود.

«زمان‌نشناسی»، آسیب بزرگ انقلابی‌گری

دومین نقص، «عدم شناخت زمان» است. حضرت امام خمینی(ره) به عنوان یک انقلابی شاخص، آگاه به زمان بودند و حتی بسیاری از اتفاقاتی که در کشور به صورت مخفیانه رخ می‌داد را شناسایی می‌نمودند و نسبت به آن واکنش صریح و سریع از خود نشان می‌دادند. به عنوان مثال بحث کاپیتولاسیون در ابتدا کاملاً ناشناخته بود و پهلوی اجازه انتشار مفاد آن را نمی‌داد. اما امام(ره) با کمک عناصری که در سیستم وقت نفوذ پیدا کرده بودند، این اطلاعات را به دست آورده و علیه آن موضع‌گیری کردند. این آگاهی به زمانه نیز صرفاً منحصر به اطلاعات سیاسی نبود. در حوزه ادبیات، ادیان انحرافی، سیاست خارجی و قدرت‌های بزرگ شناخت جامع داشتند. حتی می‌بینیم آثار و رمان‌های تاثیرگذار در آن مقطع زمانی را امام(ره) دیده و خوانده‌اند؛ مثلا برخی کارهای جلال آل احمد را مشاهده کرده بودند. این آگاه به زمان بودن در عرصه‌های متفاوت، یک شاخصه مهم است که باید آن را ملاک قرار دهیم. در این صورت متوجه می‌شویم بسیاری از انقلابی‌های ما در این زمینه نیاز به تقویت دارند و اطلاعاتشان عمیق و جامع نیست و به همین دلیل دچار سطحی‌نگری یا ضعف در تحلیل می‌شوند.

لزوم تشخیص حدود دایره دوست و دشمن

سومین اشکالی که متوجه رفتار انقلابی ماست و می‌تواند آسیب‌زا باشد، عدم شناخت حدود دایره دوست و دشمن است. این که در دایره دوستی، آن را آنچنان تنگ نکنند که به جز خودشان و عده‌ای، دیگر کسی در دایره دوستان قرار نگیرند و از سوی دیگر نیز، آن قدر تساهل به خرج داده نشود که دشمنان را هم دوست تصور کنند و اجازه نفوذ به آنها بدهند. بخش مهمی از رفتار انقلابی امام(ره) ناظر به همین قضیه بود که دوستان خود را به خوبی می‌شناختند و دشمن را با زیرکی شناسایی می‌کردند. به دوستان میدان می‌دادند و مرزها و حریم خود را با دشمن حفظ می‌کردند. چنین بصیرتی در نسل انقلابی امروز ما شاید کمتر دیده می‌شود. این‌ها مهم ترین مواردی است که نسل انقلابی امروز باید به آن توجه کند و از آسیب‌هایی که ممکن است متوجه او شود پرهیز نماید. البته طبیعتاً منظور این نیست که جوان انقلابی امروز در سطح و حدود امام(ره) باید این هشیاری را حفظ نماید اما، در حد و توان خود باید مراقب باشد و بداند عدم در نظر گرفتن این موارد می‌تواند اصل انقلابی‌گری را دچار آسیب نماید.

آسیب‌زایی عدم توجه به سه اصل انقلابی‌گری

وقتی این سه ویژگی را یک جوان انقلابی نداشته باشد، ممکن است دچار عملکردهای ناقص یا غلطی شود. مصادیق یا تذکراتی که رهبری خطاب به جوانان منتسب به انقلاب اشاره کردند، نتیجه همین عملکرد ناقص است. به عنوان مثال اتفاقی که تحت عنوان حمله به سفارت انگلیس مشهور شد را رهبری صراحتاً فرمودند یک اشتباه بود. اگر آراسته به عنصر دوم یعنی زمان‌شناسی و آگاهی به اقتضائات زمان و جهان بودند، هرگز تن به این حرکت نمی‌دادند و حداکثر پس از تجمعی اعتراضی، حرکت خود را خاتمه می‌دادند. یا مثلاً اتقاق حمله به سفارت عربستان که در سال گذشته شاهد بودیم، باعث شد که همه جنایت‌های آل سعود و کشتار حجاج بیت‌الله الحرام متأسفانه مخفی بماند و جای شاکی و متشاکی، و ظالم و مظلوم تغییر کند! این حوادث عموماً پرشور هستند اما عنصر تفکر و شعور در آن‌ها کمرنگ است.

یک نکته که اینجا قابل اشاره است این است که برخی رفتارهای انقلابی صحیح است اما در حواشی و در جنب به‌کارگیری تکنیک‌ها، اجازه سوء استفاده از حرکت‌های انقلابی را نباید داد. مثلاً در قضیه تحصن مقابل مجلس برای اعتراض به برجام که از نظر من نفس حرکت به جا و منطقی بود و سخنرانان با بیان منطقی اشکالات این توافقنامه را متذکر شدند و حتی نیروی انتظامی و حراست مجلس هم در روند این تجمع همکاری کردند؛ اما نقدی که رهبری معظم انقلاب بر این حرکت انقلابی داشتند شاید از این نظر بود که باید مراقبت می‌شد که از چنین فرصتی سوء استفاده صورت نمی‌گرفت. همان طور که رهبری قبلاً تجمع مقابل مجلس را در خصوص دانشگاه آزاد، مورد نقد قرار داده بودند و آن جا علت نقدشان را شعارهایی عنوان کردند که برخی از متحصنین در بین جمعیت می‌دادند که مصداق تندروی بود، در قضیه مجلس هم رهبری تأکید بر بیان منطقی و مستدل داشتند و فرمودند بهتر بود در محل مناسب‌تری تجمع می‌کردید و عده‌ای از دانشجویان با بیان منطقی و مستدل، نقدهای خود را به برجام مطرح می‌کردند. اما به طور کلی این قضیه با ماجرای تسخیر سفارت انگلیس یا عربستان که خسارت اساسی به نظام زد، متفاوتند.

نحوه تشخیص اقدام در رفتار انقلابی

برای تشخیص اقدام انقلابی هم باید از قاعده «الاهم فالاهم» استفاده کرد. یک زمان، حرکتی در حال وقوع است که با اصل نظام اسلامی در منافات است و خطر آفرین می‌باشد. مثلاً چندی پیش در دانشگاه تهران انجمنی دانشجویی، توهینی به نظام و رهبری انقلاب کرد. در چنین مواقعی اگر رئیس یا مقامات دانشگاه نیز با آن جمع دانشجویی همراهی کنند و یا بخواهند آن اقدام غلط را نادیده گرفته و بر آن سرپوش بگذارند، آیا تکلیف شرعی اجازه می‌دهد که سکوت کنیم؟! این مسئله تفاوت دارد با مثلاً یک انتقاد طبیعی یا صنفی که آن را می‌توان به شیوه دیگر یا در مکان دیگری هم برگزار کرد. این که یک موضوع چه قدر اهمیت داشته باشد، بر شیوه اعتراض دانشجویان انقلابی هم تاثیر می‌گذارد. ضمن این که اعتراض و اقدام انقلابی صرفاً منحصر به تحصن و تجمع نیست. این که چند صد دانشجویان در فضای مجازی نسبت به یک ظلم یا بی‌عدالتی، روشنگری کنند، شاید در مواقعی برد تاثیرگذاری‌اش از یک تجمع هم بیشتر باشد. پس روشنگری می‌تواند ابزارهای دیگری نیز داشته باشد.

انقلابی بودن دستور خداست

دانشجو به عنوان کسی که بیدار و آگاه است، باید خط‌شکنی کند. کافی است جهت‌گیریش متناسب با آرمان‌های اسلام، نظام و منویات رهبری باشد. دیگر نیازی نیست برای هر مساله‌ای کسب تکلیف کند. جوان انقلابی روبات نیست که با زدن یک دکمه آن را روشن یا خاموش کنند. دستور برای رفتار انقلابی را خداوند داده است. این دستور را خدا، پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) صادر کرده‌اند و به همین دلیل نیازی نیست برای هر چیز منتظر کسب تکلیف ماند. این اتفاقاً باید خاصیت حرکت انقلابی دانشجویی باشد که بقیه را حساس کند، الهام بخش باشد و به پیروی از خود وادار نماید. لازم است دانشجو به جای اقدام، روشنگری و اطلاع رسانی کند. رسالت اصلی دانشجوی انقلابی هم همین روشنگری است. حال ممکن است در جایی رنگ و بوی اقدامات نمادین هم به خود بگیرد؛ مشابه کاری که دانشجویان عدالتخواه انجام دادند و برای رسیدگی به مشکلات کارتن خواب‌ها، خودشان چند روزی «کارتن خوابی» کردند. اما وجه اصلی حرکت دانشجویی همان اطلاع رسانی و الهام بخشی به عموم جامعه و حتی رسانه‌ها و فعالان سیاسی است.