try another color:
60% 70% 80% 90% تغییر اندازه فونت متن:
امروز: یکشنبه, 14 آذر, 1400

طرحی برای اولین بار در ایران

Send to friendSend to friend
Vote up!
Vote down!
نام نویسنده: 
در گفتگو با دکتر صادق ملکی آوارسین استاد کارگاه تدریس به روش نیاز محور

 

اشاره:

دکتر صادق ملکی آوارسین، دکترای مدیریت آموزشی، استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز است. وی دارای آثاری در حوزه مدیریت آموزشی است و چندین مقاله علمی - پژوهشی و ISI   ارائه داده است.

گفتگو با ایشان درباره روش تدریس نیازمحور، تقدیم شما شایستگان می‌شود.  

معارف

ابتدا ارزیابی خود را از طرح تدریس به شیوه نیاز محور  بفرمایید. آیا این روش تحول اساسی در تدریس دروس معارف ایجاد خواهد کرد؟

ما می‌خواهیم محتوای مورد نظر دروس معارف به شکل مؤثر به دانشجویان انتقال پیدا کند و این مفاهیم با زندگی شخصی و خانوادگی و اجتماعی دانشجویی گره بخورد و دغدغه‌های آنها را مدنظر قرار بدهد؛ چنان‌چه می‌دانیم هم آیاتی که خداوند متعال برای انبیا نازل کرده مبتنی بر نیازمحوری بودن است، یعنی بر اساس نیازهای فکری، فرهنگی، اجتماعی و موقعیت‌ها و شرایطی که پیش آمده نازل می‌شد تا نیاز بشر تأمین شود و هم در حوزه روانشناسی تحقیقات نشان می‌دهد که اولویت برای نظام آموزشی نیازهای فراگیر است. ما باید به علایق و خواسته‌ها و مشکلات و نیازهای دانشجویان توجه کنیم و فرایند یاددهی و یادگیری برای تأمین این نیازها باشد؛ یعنی این طرح از نظر مبانی نظری و دینی ما طرحی ضروری، لازم و مهم است، اما اینکه آیا موجب تحول خواهد شد یا نه مستلزم پیش نیازهایی است؛ یعنی افرادی که می‌خواهند مجری این طرح برای کلاس‌های درس باشند باید اساتید باانگیزه، دارای توانمندی‌های علمی، اهل قلم و اهل تحقیق باشند و قدرت ایجاد انگیزش در دانشجویان و توانایی اجرای روش‌های تدریس و مدیریت کلاس را داشته باشند و از آن طرف یک زیرساخت‌هایی در دانشگاه لازم است، مثل فضای کلاس و تعداد دانشجوها. بحث شیوه ارزشیابی هم باید فراهم شود و از سوی دیگر پشتیبانی‌هایی است که به عنوان خوراک علمی باید در این طرح برای اساتید و دانشجویان در نظر گرفته شود. این طرح در کشور ما، طرح جدیدی است و می‌تواند یک الگوی مناسب برای سایر گروه‌های آموزشی و دانشکده‌ها باشد.

آیا این طرح سابقه قبلی هم دارد، یعنی داشتیم جاهایی که اجرا کرده باشند؟

نه! به این صورت که منسجم و با  طرح و برنامه در دانشگاه و دانشکده‌ای در کشور ما اجرا شود تا جایی که من خبر دارم نبوده است. اما در کشورهای غربی هم در آموزش و پرورش عمومی و هم در بعضی دانشگاه‌ها این طرح اجرا شده و مورد استفاده قرار گرفته است؛ اما در ایران برای اولین بار است که گروه معارف این طرح را شروع کرده است.

به نظر حضرتعالی بایدها، نبایدها، اولویت‌ها و چالش‌هایی که پیش روی این طرح است، چیست؟

به هر حال در اینجا چند مؤلفه مورد نظر است: یکی از مؤلفه‌های مهم خود استادان هستند. به نظر می‌رسد که در این طرح اگر بخواهیم موفق شویم باید به اساتیدی که هیئت علمی تمام وقت دانشگاه هستند، اولویت بدهیم. آنها همیشه در دسترس دانشجویان هستند، به اینترنت و منابع دسترسی دارند، اتاق دارند و می‌توانند نرم افزارهای مختلفی را در دانشگاه در اختیار دانشجویان قرار بدهند.

البته در بین اساتید تمام وقت ممکن است عده‌ای انرژی جسمی و روحی کافی برای اجرای این طرح نداشته باشند، یعنی این طرح نیاز به جنب و جوش بهتر، فعالیت بیشتر، مطالعه بیشتر خارج از کلاس و تماس نزدیک با دانشجویان دارد؛ پس استادانی می‌خواهد که برانگیخته و علاقه‌مند باشند و روحیه کار گروهی با نسل جوان را داشته باشند؛ چون در روش قبلی استاد ما عادت کرده بود متن یک درس را، هر سال در ده کلاس تکرار می‌کرد، این رفتارهای روتین قدری تنبلی بار آورده بود، ولی در روش نیازمحور سئوالات جدیدی برایشان مطرح می‌شود که نیاز به مطالعه و طرح دارند. افرادی که روحیه پژوهشگری دارند همیشه اهل مطالعه هستند و می‌توانند در دانشجویان نفوذ کرده و انگیزش‌های جدیدی ایجاد کنند. اینها اگر فراهم باشد به اضافه زیرساخت‌های قانونی و آیین‌نامه‌ها و هماهنگی‌هایی که با بدنه دانشگاه و مسئولین می‌شود، این طرح می‌تواند به شکل مطلوب اجرا شود.

برای اساتیدی که در این دوره‌ها شرکت کرده‌اند و اساتیدی که هنوز شرکت نکرده‌اند اگر توصیه‌ای دارید بفرمایید؟

توصیه‌ من این است که اگر قرار است این کارگاه‌ها ادامه پیدا کند باید در آموزش‌های این اساتید، اولویت‌بندی بکنیم و بعداً دوره‌هایی که گذاشته می‌شود را پیگیر شویم که بدانیم اساتید این را در عمل چقدر اجرا کردند و در اجرا موانع و مشکلاتشان چه بوده است.

پیشنهادم برای اساتیدی که در این دوره‌ها شرکت نکردند این است که با گروه اساتید دوره دیده، ارتباط و تعامل داشته باشند و هم اینکه مبانی این شیوه تدریس در اختیارشان قرار داده شود و اگر امکان و فرصت داشته باشند، چند جلسه در کلاس روش‌های یادگیری این اساتید حضور یابند و از نزدیک چگونگی طرح نیازمحور و سناریوهایی که در این روش پیاده می‌شود را تجربه کنند. فکر می‌کنم اگر پس از این مشاهدات و تجربیات در کارگاه بعدی شرکت کنند یادگیری آنها مؤثرتر خواهد بود.

 

سوتیتر

به نظر می‌رسد که در این طرح اگر بخواهیم موفق شویم باید به اساتیدی که هیئت علمی تمام وقت دانشگاه هستند، اولویت بدهیم. آنها همیشه در دسترس دانشجویان هستند، به اینترنت و منابع دسترسی دارند، اتاق دارند و می‌توانند نرم افزارهای مختلفی را در دانشگاه در اختیار دانشجویان قرار بدهند.