try another color:
60% 70% 80% 90% تغییر اندازه فونت متن:
امروز: چهارشنبه, 30 آبان, 1397

نحوه تعامل پژوهشگاه نهاد با اساتید معارف

Send to friendSend to friend
نام نویسنده: 
در گفتگو با حجت‌الاسلام دکتر رنجبران، معاون مطالعات راهبردي نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها

اشاره

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر داوود رنجبران، معاون مطالعات راهبردي نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها و رئيس پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامي است. وي در این گفتگو ضمن معرفي اجمالی معاونت مطالعات راهبردي و پژوهشگاه نهاد، نحوه تعامل پژوهشگاه با اساتید گروه معارف اسلامی را برشمرد و پيرامون نگاه راهبردي در مجموعه‌هاي فرهنگي و ضرورت انجام فعاليت‌های مبتني بر پژوهش‌هاي علمي، به بحث نشست؛ که مشروح آن تقدیم شما گرامیان می‌شود.

معارف

معارف: در ابتدا بفرمایید هدف از تأسيس معاونت مطالعات راهبردي در نهاد چه بوده است؟

اگر ما خواهان يك حركت منسجم و منطبق با نيازهاي روز جامعه هستيم، توجه به دو نكته، ضروري است؛ كلان‌نگري و جامع‌نگري از يك سو و توجه به ريشه‌ها و بنيان‌ها از سوي ديگر؛ و اين دو مؤلفه، مي‌توانند افراد را به آفرينندگان صحنه‌هاي جديد در اجتماع، تبديل كنند.

با همين نگاه و به دنبال ساختار نهاد، تشكيل مجموعه‌اي كه پاسخگوي اين نيازها باشد، در دستور كار قرار گرفت و منجر به تشكيل معاونت مطالعات ر اهبردي در نهاد شد و توانست منشأ اثرات خوب و ماندگاري شود. معاونت مطالعات راهبردي نهاد، به تعبير رياست محترم نهاد حضرت حجت‌الاسلام و المسلمين محمديان مي‌تواند مغز متفكر و چشم بيناي نهاد باشد. لذا بنده و همكارانم تمام تلاش خود را براي تحقق فرمايش رياست محترم نهاد و تبلور عيني آن، به كار بسته‌ايم.

معارف: لطفاً ضمن برشماری بخش‌هاي تشكيل دهنده معاونت مطالعات راهبردي، از نظر متولیان امر این معاونت چه كمكي مي‌تواند به ارتقای سطح علمي اساتيد گروه‌هاي معارف اسلامی بنماید؟

اما اينكه معاونت مطالعات راهبردي چگونه و در چه حوزه‌هايي مي‌تواند با اساتيد گروه‌‌هاي معارف اسلامی تعامل كند، بايد بدانیم در اين حوزه زمينه‌هاي تعامل فراوان مي‌باشد كه تمامي آنها در شيوه‌نامه‌اي جمع‌آوري شده است. تمام تلاش و كوشش ما در معاونت اين است كه به وظايف محوله در اين زمينه اقدام نماييم و آنچه را كه رياست محترم نهاد مورد عنايت و توجه دارند را محقق كنيم. براي نمونه به موارد ذيل اشاره مي‌كنيم:

اساتيد گروه‌هاي معارف مي‌توانند در انجام طرح‌هاي پژوهشي مشاركت داشته باشند به اين صورت كه پس از مسئله‌يابي فرهنگي، علمي و پژوهشي در سطح دانشگاه، آن را به يك طرح پژوهشي تبديل نمايند و اين طرح پس از بررسي در شوراي استاني نهاد به معاونت مطالعات راهبردي نهاد در مركز، ارجاع داده شود. اين معاونت ‌آمادگي دارد آن را در دستور كار شوراي پژوهشي نهاد قرار داده و با اولويت ويژه آن را مورد بررسي و به تصويب برساند و طبيعي است كه اساتيد مجري طرح پژوهشي مي‌توانند از امتيازات پژوهشي طرح استفاده لازم را ببرند.

معارف: اين طرح‌هاي پژوهشي در چه زمينه‌هايي بايد باشد؟

امروز براي اجرايي كردن سند اسلامي شدن دانشگاه‌ها چندين طرح مطالعاتي و پژوهشي تعريف شده است كه اساتيد مي‌توانند در آن طرح‌ها مشاركت كنند و يا مي‌توانند با بررسي مسائلي كه در سطح دانشگاه مطرح است با همکاری از دانشجويان و اساتيد به توصيف، تبيين و ارائه راهكارها و راهبردهاي لازم در اين زمينه بپردازند و راهبرد ارائه شده را در سطح دانشگاه و شوراي استاني نهاد و شواري فرهنگي دانشگاه استفاده نمايند. امروز موضوعات مختلفي قابل بررسي و مطالعه در سطح دانشگاه وجود دارد؛ از جمله بررسي آسيب‌هاي اجتماعي، و همچنین بررسي نگرش، گرايش و ميزان دينداري در سطح دانشگاه و عوامل افزايشي و كاهش آن در سطح دانشگاه در قالب يك طرح پژوهشي قابل بررسي و مطالعه است. موضوعاتي ديگر قابليت اين را دارد كه معاونت مطالعات راهبردي به اساتيد گروه‌هاي معارف خدمات‌رساني نمايد، لذا لازم است اساتيد با اين معاونت بيشتر آشنا شوند و از ظرفيت‌هاي علمي و پژوهشي آنجا استفاده كنند.

معارف: آيا اساتيد گروه‌هاي معارف مي‌توانند در زمينه پايان‌نامه‌ها نيز ورود پيدا كنند؟

از نظر معاونت مطالعات راهبردي هيچ مانعي وجود ندارد؛ اين بستگي دارد كه استاد مربوطه تا چه ميزان از تخصص لازم نيز برخوردار ‌باشد.

با توجه به اينكه بخشي از فعاليت‌های معاونت مطالعات راهبردی حمايت از پايان‌نامه‌هاي دانشجويي مي‌باشد، مناسب است مسئولين دفاتر نهاد در استان با تعاملي دو طرفه با بخش پايان‌نامه‌های نهاد و گروه‌هاي علمي دانشگاه خود، در معرفي و استفاده از اساتيد محترم گروه‌هاي معارف بنابر تخصص هر كدام اقدام نمايند؛ و ما نيز در تصويب و حمايت از پايان‌نامه‌ها مي‌توانيم ظرفيت موجود را تا حد امكان در اختيار اساتيد معارف اسلامی قرار دهيم.

البته تأكيد مي‌كنم موضوعات پايان‌نامه‌ها بايد متناسب با نياز دانشگاه و نهاد باشد و بتواند مشكلي از مشكلات علمي، فرهنگي و ... نظام و دانشگاه را باز نمايد. یعنی پايان‌نامه‌ها معطوف به مسائل و نيازها باشد.

اين مسئله در ارتباط با مقالات علمي نيز مطرح است. اساتيد گروه‌ها مي‌توانند پس از انجام طرح‌هاي پژوهشي در سطح دانشگاه آن را به يك مقاله علمي پژوهشي تبديل نمايند تا در مجلات معتبر از جمله مجلات نهاد به چاپ برسد.

معارف: آيا معاونت مطالعات راهبردي از مسئولان دفاتر و اساتيد گروه‌هاي معارف اسلامی كه در سخنرانی‌ها و همايش‌هاي علمي شركت مي‌كنند، حمایت می‌کند؟

بله اولاً در هر همايش علمي براي اساتيد شركت كننده گواهي صادر مي‌كنند و نياز به كمك ما نمي‌باشد؛ اما در هر صورت اگر همايش علمي مورد تأييد رئيس محترم شوراي استاني نهاد قرار بگيريد و به ما ارجاع شود، ما آمادگي داريم تمهيدات لازم را براي صادر كردن گواهي فراهم نماييم. فقط تأكيد مي‌كنم موضوع همايش، و موضوع تمامي اموري كه به ما مربوط مي‌شود مانند پايان‌نامه‌ها، مقالات علمي پژوهشي، و سخنران‌هاي علمي، هنگامي از اولويت‌ برخوردارند كه معطوف به سند اسلامي شدن دانشگاه‌ها و مورد نياز نهاد باشد.

معارف: در صورتی که صلاح می‌دانید درباره مدیریت‌های دیگر این معاونت توضیح بفرمایید؟

يكي از مديريت‌هاي معاونت مطالعات راهبردي، «مديريت برنامه‌ريزي راهبردي» است كه در بخشي از اين مديريت، شوراهاي راهبردي، سازماندهي مي‌شود. مديريت دیگر، «مديريت رصد و افكارسنجي» است. اگر ما بخواهيم يك جريان فكري و فرهنگي را در سطح دانشگاه‌ها رصد كنيم، نوع اين مباحث در اين بخش، تجزيه و تحليل مي‌شوند.

مديريت ديگر ما، «مديريت تامین محتوا» است. يكي از محصولات فاخر اين مديريت، نشريه وزين پرسمان است. سايت پرسمان و كتاب‌هاي پرسش و پاسخ، از ديگر محصولات اين بخش هستند. در اين قسمت حدود 60 کارشناس و مدرس حوزه و دانشگاه، فعالانه حضور دارند و پرسش‌هاي دانشگاهیان را در حوزه‌هاي ديني، مشاوره‌ای و سیاسی پاسخ مي‌دهند. همچنين چهارده سايت تخصصي، در موضوعات دین‌پژوهی و مسائل مورد نیاز دانشگاهیان راه‌اندازی شده است و به مباحث مهدویت، وهابیت، عرفان‌های نوظهور و... به طور تخصصی رسیدگی می‌شود. اين بخش تاكنون حدود 48 جلد كتاب چاپ كرده كه ناظر به همين پرسش و پاسخ‌هاست. مقام معظم رهبري وقتي اين مجموعه را ملاحظه كرد، به بسياري از دستگاه‌ها فرمود: نهاد، يك كار خيلي خوبي انجام داده، برويد از آن مجموعه استفاده كنيد.

علاوه بر سه مديريت نام برده شده، مجموعه‌اي به نام «دفتر نشر معارف» داريم كه جزء ممتازترين ناشران كشوری است.

«پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامي» نيز وابسته به این معاونت می‌باشد. بخش‌هاي مختلفي، مانند بخش حمايت از پايان‌نامه‌ها و باشگاه پژوهشگران دانشجو، در این معاونت فعالیت دارند.

معارف: به شوراهاي راهبردي و روش‌هاي علمي اشاره كرديد؛ در اين‌باره توضيح بيشتري بفرماييد؟

اعضاي شوراي راهبردي، استادان خوش‌فكري هستند كه داراي نگاه راهبردي به موضوعات، مي‌باشند. شوراي راهبردي، جايگاهي براي تضارب آرا بين نخبگان و استادان دانشگاه، به منظور تأثيرگذاري بر سياست‌هاي فرهنگي، تربيتي و علمي در سطح دانشگاه، منطقه و كشور، از طريق ايده‌پردازي، ارائه تحليل و تشويق به تحقيق و پژوهش و ايجاد ارتباط بين نخبگان است.

هنگامي كه مقام معظم رهبري با استفاده از توانمندي‌هاي علمي كشور، نشست‌هاي راهبردي را براي رسيدن به پيشرفت و عدالت، برگزار مي‌كند، نشانه اهميت تفكر راهبردي در سطح كلان كشور است. هنگامي كه در يك كشور، انديشكده‌هاي راهبردي تأسيس مي‌شود، نشان مي‌دهد آن كشور در مرحله تثبيت است و براي تعالي خود به راهبردهاي متعالي، فكر مي‌كند. تأسيس معاونت مطالعات راهبردي در نهاد و نيز راه‌اندازي شوراها در دانشگاه‌ها، مي‌تواند نشانه رشد و بالندگي باشد و اين تصميم براي حركت‌هاي رو به تعالي، بسيار لازم است.

با ياري خداوند، تاكنون 140 شوراي راهبردي تشكيل شده است و ما در شهريور ماه امسال، اولين نشست سراسري شوراهاي راهبردي را برگزار كرديم كه تجربه بسيار ارزشمندي بود. علاوه بر اين، به همين تعداد هم شوراي مشورتي در سطح دانشجويان، با كاركرد مشابه، تشكيل شده و بناي ما بر اين است كه خروجي جلسات اين شوراها به عنوان اتاق‌هاي فكر نظام، در اختيار مسئولان فكري و اجرايي كشور قرار گيرد.

معارف: نسبت به جريان‌هاي فكري و فرهنگي در سطح دانشگاه‌ها، چه فعاليت‌هايي انجام داده‌ايد؟

مديريت رصد، اقدام به مطالعه و سنجش نگرش‌ها و گرايش‌هاي دانشگاهيان كرده و تاكنون توانسته است نگرش‌هاي دانشگاهيان را در حوزه‌هاي گوناگون فرهنگي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي كشور، مورد بررسي و ارزيابي قرار دهد؛ كه مي‌تواند به آينده‌نگري فرهنگي و شناسايي به موقع جريان‌ها و مسائل فرهنگي و ارائه راهبردها، منجر شود. فعاليت اين مديريت در قالب عناويني همچون «سائب»، «ژرفا»، «پايش» و «ايما» تدوين و منتشر شده است.

معارف: براي بهره‌مندي مخاطب از فعاليت‌هاي صورت گرفته، چه تدبيري در آن معاونت انديشيده شده است؟

يكي از مديريت‌هاي كليدي كه شايد جزء پرمخاطب‌ترين بخش‌هاي نهاد باشد، مديريت تأمين محتواست. پرسمان دانشجویی، وظیفه مشاوره و پاسخگويی به سؤالات فراوان دانشگاهیان در «حوزه دين و علوم انساني» را دارد و سعی شده است در سایت‌های دانشگاه‌ها پنجره‌ای برای ارتباط با این اداره باز شود و دانشجویان به پاسخ پرسش‌های خود دسترسی پیدا کنند. البته دانشجویان می‌توانند به آدرس porsemani.ir نیز به طور مستقیم مراجعه کنند.

ماهنامه دانشجويي پرسمان نيز كه به عنوان يكي از با سابقه‌ترين نشريات عرصه فرهنگ دانشگاه از سال 1380 با عنوان «اولين نشريه در عرصه پرسش و پاسخ» پا به صحنه وجود گذاشت، تاكنون بيش از 12 پيش شماره، 130 شماره و 30 ويژه‌نامه، منتشر كرده است.

بخش ديگر در مديريت تأمين محتوا، اداره مشاوره و پاسخ نهاد است كه با بهره‌گيري از فرهيختگان حوزه و دانشگاه، نماد آشكاري از وحدت حوزه و دانشگاه به نمایش گذاشته است؛ به‌گونه‌اي كه بيشترين تلاش در جهت تعامل فرهنگ ديني، ميان دانش‌پژوهان حوزه و دانشگاه، صورت گرفته است. اين اداره، داراي گروه‌هاي علمي و تخصصي تفسير، علوم قرآن و حديث، احكام و مسائل شرعي، تربيتي و روان‌شناسي، فرهنگي ـ اجتماعي و گروه مهدويت مي‌باشد.

اداره ديگر اين مديريت، مسئولیت تأمين محتواي فرهنگي ـ سياسي را بر عهده دارد؛ كه نياز محور بوده و بر اساس اعلام نياز معاونت محترم فرهنگي ـ سياسي، نسبت به توليد محصولات، اقدام مي‌كند. محصولات اين اداره تاكنون در قالب جزوه، كتابچه، كتاب، نرم‌افزار، نمايشگاه، ويژه‌نامه و بروشور، در بيش از يكصد عنوان، جهت استفاده مخاطبان دانشگاهي ارائه شده‌اند.