try another color:
60% 70% 80% 90% تغییر اندازه فونت متن:
امروز: چهارشنبه, 30 آبان, 1397

تازه‌هاي انديشه

Send to friendSend to friend

نشريه معارف در نظر دارد از اين شماره بخشي را تحت عنوان «تازه‌هاي نشر» تقديم خوانندگان عزيز كند كه طي آن به تازه‌ترين نظرات انديشمندان كشور در همايش‌ها و نشست‌هاي علمي مي‌پردازد. به اميد آنكه اين بخش نيز مورد استفاده استادان محترم قرار گيرد.

دكترحميدرضا آيت‌اللهي در همايش ملاصدرا:
ملاصدرا نظريه‌‌پرداز ولايت فقيه است
به گزارش خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا)، اول خرداد در همايش حكمت عملي در مكتب ملاصدرا، دكتر حميدرضا آيت‌اللهي، عضو هيأت‌علمي گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبايي، در سخنراني خود كه «تبيين و ارزيابي محور‌هاي اصلي نظريه سياسي ملاصدرا» نام داشت، گفت: ملاصدرا در برخي از كتاب‌هاي خود پس از بحث نبوت، نظريه‌هاي سياسي خويش را در خصوص حكومت و فلسفه سياسي مطرح مي‌كند كه در حوزه انديشه سياسي معاصر مي‌تواند قابل توجه باشد. نويسنده كتاب «انسان در قرآن»، تبيين و تدوين يك مكتب انسان‌شناسي را در نظر ملاصدرا يكي از لازم‌‌ترين كار‌ها در قلمرو انديشه سياسي دانست و يادآور شد: يكي از ضروري‌ترين امور در انديشه سياسي ملاصدرا، تدوين و تبيين انسان‌شناسي متناسب با دكترين اسلام و نيز حكومتي برگرفته از اين انسان‌شناسي است. البته به گونه‌اي كه اين حكومت انسان‌شناسانه، تفاوتي بارز با نگرش‌هاي او‌مانيستي مغرب‌زمين داشته باشد.
وي افزود: در نظر ملاصدرا دين و سياست نه تنها منفك از يكديگر نيستند، بلكه دين و سياست در هم تنيده‌اند. بنابراين در نظر ملاصدرا به طور بنيادين و جدي نگرش‌هاي سكولاريستي مورد انتقاد قرار مي‌گيرند.
نويسنده كتاب «دين و سياست»، حكومت در نظر ملاصدرا را الهي خواند و با اشاره به ويژگي‌هاي اين نوع حكومت گفت: ملاصدرا تنها به الهي بودن اين نوع حكومت اشاره نمي‌كند، بلكه براي آن ويژگي‌هاي اوليه و ثانويه‌اي در نظر مي گيرد. براي حاكم آن حكومت و مبناي مشروعيت‌بخشي آن نيز سخن مي‌گويد. ملاصدرا مبناي مشروعيت حكومت الهي را در دو ركن الهي و مردمي مي‌بيند و آن دو ركن را درهم تنيده مي‌داند، اما تأكيد به خواست مردم و تأثير آن در حاكميت نكته‌اي قابل توجه است.
وي در خاتمه به بررسي انديشه‌هاي سياسي متفكران پيش از ملاصدرا در اين رابطه پرداخت و گفت: با توجه به آراي متفكران مسلمان و پيش از آنان و مقايسه آن با آراي وي، متوجه مي‌شويم كه ما با ملاصدرا وارد فصلي جديد شديم. مهمترين نظريه وي توجه و پردازش نظريه سياسي و حكومت ولايت فقيه است.

دكتر محمدجواد درودگر:
عرفان سكولار حاصل اشتباه تاريخي غرب است
براي شناختن بيشتر و بهتر نوعي از عرفان كه امروز آن را «عرفان سكولار» مي‌نامند بايد به جستجوي ريشه‌هاي ايجاد آن در اومانيسم و سكولاريسم پرداخت؛ پديده‌اي كه حاصل تجربه تاريخي تمدن مغرب‌زمين است. به گزارش خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا)، دكتر محمدجواد درودگر، عضو هيأت‌علمي دانشگاه آزاد، در مقاله‌اي تحت عنوان «ماهيت عرفان و نقد رويكردهاي انحرافي آن» كوشيده است تا به نقد عرفان سكولار بپردازد. او در اين مقاله كه در پيش‌شماره فصلنامه «انديشه ديني» در بهار ۱۳۸۴ منتشر شده است، پس از پيگيري ريشه‌هاي شكل‌گيري اين نوع مدرن از عرفان در دو مكتب اومانيسم و سكولاريسم بيان مي‌كند كه با توجه به سرخوردگي‌هاي بشر از مكتب‌هاي مادي مذكور و تجربه چنين ايدئولوژي‌هايي، داعيه معنويت‌گرايي و فضيلت‌گرايي توسط اين افراد سرداده شده است و چون نمي‌خواهند به اشتباه تاريخي خويش به لحاظ معرفت‌شناختي و ارزش‌شناختي اعتراف كنند، مقوله «معنويت‌گرايي» بحران هويت، بحران معنويت، فضيلت‌گرايي، گرايش به اخلاق و عرفان را طرح كرده و پشتوانه‌هاي نظري آن را در انديشه‌هاي فلسفي، روان‌شناختي، ارتباط با ارواح، گفت‌وگو با مردگان، خواب مغناطيسي و حتي كشف و شهود به ميان مي‌آورند. اما آن را از طريق روانشناختي تفسير مي‌كنند و خداي هستي‌شناسانه را از خداي روانشناسانه تفكيك مي‌كنند. از نظر اين پژوهشگر، اينگونه زمينه‌سازي‌هاي معرفتي و رفتاري عاملي شد تا عرفان منهاي شريعت و خدا طرح و ترويج شود. اين همان انحراف‌هايي است كه در ميان برخي فرق صوفيه و دراويش ايراني و ممالك اسلامي نيز ديده مي‌شود.

حميد مولانا:
مساجد مهم ترين مركز ارتباطات همگاني هستند
گروه انديشه: اگر روزنامه‌نگار و تشكيلات مطبوعاتي در چارچوب هنجارهاي اجتماعي - اخلاقي مسجد كار كنند،‌ مطبوعات به كانون دينمداري بدل خواهند شد.
حميد مولانا ،‌محقق و مؤلف با بيان اين مطلب كه مساجد يكي از مهم‌ترين مراكز ارتباطات همگاني بوده است گفت: در تاريخ اجتماعي و فرهنگ ايران، ‌مسجد بزرگ‌ترين و مردمي‌ترين و پويا‌ترين رسانه‌جمعي است.
مولانا افزود: اگر سياست در مسجد است، ‌چرا روزنامه‌نگاري و مطبوعات در سايه مسجد نباشد؟ مگر اطلاع‌رساني و آگاهي‌دهي، جزئي از منبر و نماز‌جمعه نيست؟
وي خاطر نشان كرد: مساجد، يكي از مهم‌ترين مراكز حل و فصل امور مؤمنان ازجمله قضاوت،‌ تعليم و تربيت، ‌علم و دانش و غيره، ‌نقش اجتماعي و فرهنگي فوق‌العاده‌اي را در جامعه ايفا كرده‌اند.
اين محقق در خاتمه گفت: در جامعه اسلامي روزنامه‌نگاري يك نوع عبادت است. قرآن، ‌مسجد را خانه‌اي مقدس براي عبادت و جايگاهي براي ملاقات و اجتماعي اخلاقي و مدني مسجد كار كند، ‌اين گونه مطبوعات كانون آزادي و حركت‌هاي ضد ستم تبديل خواهند شد.

زماني مقدم:
‌علم و دين منافاتي با هم ندارند
به گزارش خبرگزاري شبستان، بهزاد زماني مقدم فوق ليسانس مهندسي‌هسته‌اي و دانشجوي دوره PHD در پاسخ به اين پرسش كه آيا بين علوم صِرف چون فيزيك و دين رابطه‌اي وجود دارد يا نه گفت: نگرش‌هاي مكملي بين دين و مكانيك كوانتوم مطرح شده است.
عمده فيزيكدان‌هاي كلاسيك، دين و علم را دو جنبه متمايز از يكديگرمي‌دانستند، آنها معتقد بودند كه «علم» تنها با جهان پديده‌هاي عيني سر و كار دارد و به دنبال همبستگي‌ها و ارتباطات اين پديده‌هاي عيني است؛ اما موضوع «دين» جهان انديشه است و با بايدها و نبايدها و آنچه بايد كرد سر و كار دارد؛ نه با آنچه كه هست.
زماني مقدم در ادامه گفت: در قرن بيستم تحولاتي در فيزيك رخ داد كه نگرش‌هاي كلاسيك را دگرگون ساخت. اين ماجرا با بيان اصل «نسبيت همزماني» در مكانيك نسبيتي، اصل «عدم قطعيت» در مكانيك كوانتومي آغاز شد و به ما نشان داد كه مفاهيمي همچون: ‌پديده، مشاهده، اندازه‌گيري، واقعيت، عليت و ... صرفاً عيني نبوده و به ذهن هر ناظر بستگي دارد.
وي در خاتمه افزود: در اين بين برخي از فيزيكدان‌هاي موج نو با استدلال به خردگرايي و فلسفه پوزيتويستي كه شعارش عينيت، دقت و قطعيت بود، نگرش‌هاي معنوي اديان مختلف را زير سئوال بردند. آنها معتقدند كه اديان مختلف، نگرش‌هاي معنوي را با زبان تمثيل و تعبير و شطحيه بيان كرده‌اند كه هيچ تجانسي با زبان قطعيت علمي ندارد و به اين خاطر واقعيات ديني را عاري از اصالت مي‌پنداشتند.

بهاءالدين خرمشاهي:
خيلي صريح بگويم ما از قرآن عقب افتاده‌ايم
به گزارش خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا)، در افتتاحيه نشست قرآن و عترت دانشجويان ايران استاد بهاء‌الدين خرمشاهي در سخنان كوتاهي، قرآن را در جامعه قرآني، مهجور دانست و گفت: جامعه ما خصوصاً قشر دانشجو از قرآن دور افتاده‌اند، براي يك برنامه موسيقي ۵ برابر اين نشست مي‌آيند، از قضا همين حالا كه در اين مكان اين برنامه قرآني است، كمي آن طرف‌تر چندين برابر تعداد افراد حاضر مشغول تحصن هستند؛ خيلي صريح بگويم ما از قرآن عقب افتاده‌ايم.
اين مترجم قرآني با تقاضا از تمامي قرآن‌پژوهان و مشتاقان قرآن كرد كه از ترجمه مرحوم محي‌الدين قمشه‌اي را براي توشه‌گيري از قرآن استفاده نكنند و يادآور شد: اين ترجمه از پرغلط‌ترين ترجمه‌هاي روزگار و از قضا از ناخوانا‌ترين ترجمه‌هاست، متأسفانه ناشران براي اين كه قرآن را به نحوي عرضه كنند، ترجمه قمشه‌اي را كنار آن ترجمه مي‌گذارند كه اين خطا البته كه هم نيست. روزي من به فرزندايشان «حسين الهي قمشه‌اي» گفتم كه چرا شما اين ترجمه را صحه مي‌گذاريد. ايشان هم از روند چاپ‌هاي مجددي اين اثر گله‌مند بودند، اما يكي از دوستان من «حجت‌لااسلام والمسملين رجاتي» با جهدي فراوان مشغول ويرايش اين ترجمه است. وي به استشهادهاي ظريف و طنزآميز قرآن اشاره و آيه‌هاي قرآني را سراسر ظرافت توصيف و تصريح كرد: بنده روزي كتاب «اسفار» ملاصدرا در دستم بود كه ناگهان استادم به من گفت چه كتابي در دست داريد. من گفتم «كمثل الحمار يحمل اسفارا» يكبار هم مرحوم پدرم كه از قضا علاقه فراواني به شمارش پول داشت را با آيات قرآني آن هم در سن ۱۴ سالگي شماتت كردم، در حين شمارش پول با استناد به آيات اوليه «همزه» گفتم «الذي جمع مالاوعدده، يحسب ان ماله اخلده». نويسنده كتاب «قرآن‌پژوهي» در ادامه از دفتر مقام معظم رهبري، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و هيأت امناء فرهنگستان‌ها تقاضاي ايجاد
فرهنگستان قرآن را پيشنهاد كرد و گفت: ما همانطور كه فرهنگستان‌هاي مختلف داريم، فرهنگستان علوم فرهنگستان زبان و ... به خاطر قرآني بودن جامعه ايجاب مي‌كند كه فرهنگستان قرآن هم داشته باشيم. همچنين پيشنهاد مي‌كنم تا كار ترجمه دسته جمعي صورت گيرد. ترجمه دسته جمعي عهد عتيق و جديد تجربه‌اي ۲۳۰۰ ساله دارد موفق هم بوده، ما هم بايد چنين تجربه‌اي رادر امر ترجمه قرآن داشته باشيم. ‌به اين ترتيب كه يك گروه ۷۰ تا ۱۳۰ نفره بايد تشكيل شود تا از مواضع گوناگون از علم اصول و فقه گرفته تا علوم بلاغي اين ترجمه توجه شود