try another color:
60% 70% 80% 90% تغییر اندازه فونت متن:
امروز: دوشنبه, 19 آذر, 1397

دیانت در دانشگاه تنها معلول گروه معارف نيست

Send to friendSend to friend
زیر عنوان: 
در گپ و گفتي با حجت‌الاسلام والمسلمين مستشاري معاون محترم امور دفاتر، اساتيد و مبلغان

اشاره
پس از تغيير و تحولات در معاونت‌هاي نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها (سال 1389) و آغاز به كار معاونت‌هاي جديد، فرصتي دست داد تا در نشستي با حجت‌الاسلام والمسلمين مستشاري معاون محترم «امور دفاتر، اساتيد و مبلغان» گپ و گفتي پيرامون ضرورت، اهداف، راهبردها، بايدها و نبايدها، فرصت‌ها و دستاوردهاي اين تحولات، به ويژه در معاونت مربوطه، داشته باشيم تا در خلال آن ضمن تبيين جايگاه مديريت امور اساتيد و نقش گروه‌هاي معارف اسلامي چنانچه پرسش‌ يا شبهه‌اي در اين زمينه باقي است رفع شود. اينك اين گفتگو را از نظر مي‌گذرانيد.
معارف

از اينكه حضرتعالي وقت شريف خود را در اختيار نشريه معارف و مخاطبان ارجمند آن قرار داديد متشكريم. در ابتدا اگر توضيحي راجع به معاونت امور دفاتر، اساتيد و مبلغان، به‌ويژه گروه‌هاي معارف و مأموريت‌هاي آن داريد، بفرماييد.
 قبل از اينكه راجع به معاونت جديد، مديريت‌ها و ادارات و مأموريت‌هايش صحبت كنم، لازم است از ماهنامة معارف به خاطر اهتمامي كه براي معرفي اين معاونت داشته، تشكر نمايم.
شايد هيچ بخشي از نهاد، به اندازة گروه‌‌هاي معارف اسلامي با دانشجويان مرتبط نيستند؛ و نيز به اندازه آنها تاثيرگذار نمي‌باشند. اصلاً از اول، گروه‌‌هاي معارف اسلامي به اين نيت تأسيس شدند كه بنية اعتقادي و ديني دانشجويان را عمق ببخشند و گسترش دهند. برخلاف تصور افرادي كه به دروس معارف اعتقاد ندارند، طبق نظرسنجي‌هاي دقيق و علمي، از جمله درس‌هايي كه درصد رضايت‌مندي دانشجويان و اثرگذاري آن بسيار بالاست، دروس معارف اسلامي است. با تحقيق عرض مي‌كنم، اگر گاهي هم انتقادهايي به دروس و اساتيد معارف مي‌شود، قطعاً اگر به نسبت بقية گروه‌‌ها و اساتيد بسنجيم، به خاطر ضعف استاد و يا متن درسي نيست؛ بلكه به خاطر انتظار بالايي است كه دانشجويان از اين بخش دارند و به جا هم هست. اساتيد گروه معارف جزو زحمتكش‌ترين اعضاي خانوادة نهاد هستند. روحية كم توقعي، بازدهي بالا و اخلاص و الهي كار كردن از خصوصيات بارزِ اساتيد گروه‌‌هاي معارف است. اين را عرض مي‌كنم كه قدري حق همكاران ما در دانشگاه‌‌ها ادا شود. چون در بعضي از محافل و احياناً در ذهن بعضي از شخصيت‌ها، گروه‌‌هاي معارف، اساتيد و حتي متن‌ها، آن‌طور كه بايد شناسانده نشده‌اند. بعضي انتظار دارند كه گروه معارف تمام مشكلات ديني دانشگاه را حل كند! و اين انتظار به جايي نيست. مجموعة فرهنگ دانشگاه، اعم از استاد و دانشجو و دينداري و انقلابي بودن آنها، معلول عوامل مختلفي است كه فقط يكي از آنها دروس معارف و اساتيد اين درس‌ها هستند؛ بالاخره مجموعة مسائل اقتصادي كشور، مسائل كلان فرهنگي كشور، سياست‌هاي مسئولان، نوع عملكرد مسئولان، تربيت خانوادگي و... اينها روي ديندار بودن و انقلابي بودن و ديگر خصوصيات ارزشي مؤثر است. حتي بقية دروس و متوني كه در دانشگاه است، خصوصاً در بخش علوم انساني ـ كه در اين چند سال در اين حوزه به جاي توليد، فقط ترجمه كرده‌ايم و متأسفانه حتي اساتيد متعهد ما هم همان ترجمه‌ها را تدريس كرده‌اند ـ اينها هم مؤثر است. اين كه همة تقصير را در بخش كاستي‌ها به عهدة گروه‌‌‌ها، اساتيد و متون معارف بگذاريم، كم لطفي است.
فقط خواستم اين را يادآور بشوم كه خوانندگان محترم اين نشريه، توجه داشته باشند كه از مجموعة عواملي كه در امر دين دانشجويان و اساتيد اثرگذارند، يك جزء مختصري بخش معارف و اساتيد هستند. لذا اگر بخواهيم انتظارات واقعي محقق بشود، بايد مجموعة اين سلسله علل اصلاح شود. البته نمي‌خواهيم كاستي‌ها و نواقص را ناديده بگيريم؛ فقط خواستم بگويم قطعاً آن گونه كه بعضي سياه نمايي مي‌كنند، نيست. مدرك اين حرف هم نظرسنجي رسمي است كه از دروس و اساتيد معارف در سراسر كشور شده است كه شايد از هركدام از گروه‌‌‌هاي علمي اگر اين نوع نظرسنجي مي‌شد، به اين مقدار رضايت‌مندي نمي‌رسيدند.
مطلب ديگر اين است كه ما يك خانواده هستيم. گروه‌‌‌هاي معارف و بقية نهاد، ـ چه ستاد و چه صف ـ اين سه بخش، بايد دست به دست هم بدهيم تا مطالبات رهبري محقق شود. هم نهاد ـ قسمت ستاد ـ مجموعة هيئت رئيسه و معاونت‌ها كه وظيفة پشتيباني را دارند و هم قسمت صف كه مسئولين دفاتر نهاد هستند و بعد هم گروه‌‌هاي معارف. اگر اين سه بخش دست به دست هم بدهند، مسلّماً توفيق‌هاي خوبي حاصل مي‌شود. قبلاً بين ستاد و صف قدري جدايي ديده مي‌شد؛ حتي بين معاونت‌هاي ستاد هم گاهي انسان جدايي مي‌ديد، به طوري كه برخي آنها را به «مجموعه جزاير» تعبير مي‌كردند كه حتي از كار يكديگر خبر نداشتند؛ چه برسد به گروه‌‌هاي معارف! در حالي كه اگر همة اينها به هم وصل شوند، اهداف آنها معلوم شود، برنامة هريك مشخص گردد، مسلّماً اثرگذاري بيشتري خواهند داشت.
هدف از اين مصاحبه، قاعدتاً همين است كه هركاري كه از دست ما بر مي‌آيد، چه براي دفاتر نهاد و چه براي گروه‌‌هاي معارف، معرفي شود؛ كه اين از باب وظيفه هم هست. بالاخره اين وظيفة معاونت‌هاي ستادي است كه هم گروه‌‌هاي معارف و هم دفاتر نهاد را پشتيباني كنند.
تا به حال ما خدماتي را عرضه مي‌كرديم كه چه بسا گروه‌‌هاي معارف و اساتيد محترم از آنها اطلاعي نداشتند؛ چه برسد به اين كه بخواهند با هم كار كنند و هم‌ افزايي داشته باشند. اگر اين معارفه به صورت صحيح انجام شود، اميدواريم كه ان‌شاءالله اثرات بهتري داشته باشد.
چرا طرح ضیافت اندیشه امسال برگزار نمی‌شود؟ این سؤال مطرح است که آیا در ارزيابي‌ها موفق نبوده یا مسئله دیگری در بين هست؟
 اگر چه امسال طرح ضیافت اندیشة دانشجویی به آن شکل وسیع و صد هزار نفری اجرا نمي‌شود، اما اين مسئله ربطی به طرح سال گذشته که موفقیت آمیز بوده یا نه، ندارد. بلكه چون امسال بودجه‌ای به آن وسعت نداریم و برگزاري آن مستلزم این بود که دفاتر نهاد در دانشگاه‌ها به مشقت بیافتند، و عزت نفس آنها خدشه‌دار می‌شد، كه صلاح نبود. پس اين طرح به آن شکل وسیع دانشجویی اجرا نمی‌شود ولی اصل طرح ضیافت تعطیل نشده است؛ چنانكه سه و به عبارت دقيق‌تر، چهار طرح ضیافت دیگر در پیش داریم:
1. طرح ضیافت اساتید که از نظر بودجه كم هزينه‌تر است ولی از نظر اثرگذاری شاید از طرح سراسری سال قبل اثرگذارتر باشد. اين طرح در استان‌ها اجرا می‌شود و نه تنها اساتید معارف بلکه اساتید تمام گروه‌ها می‌توانند در دو موضوع «علم دینی» و «علوم تربیتی» ثبت‌نام کنند. آموزش‌های ديگري هم در ماه رمضان براي اساتيد داريم؛ در موضوع‌های تاریخ‌ اسلام و مبانی ‌سیاسی انقلاب‌ اسلامی. اگر دانشگاه‌هایی اساتید داوطلب شركت داشته باشند و بتوانند کلاس تشكيل بدهند، ما آمادگی داریم كه مدرس آن را تأمین کنیم‌.
ضمانت اجرايی این طرح چیست؟
 اولين ضمانت اجرایی آن انگیزه اساتیدي است که واقعاً طالب هستند که مباحث دینی، اخلاقی و تربیتی مطرح شود و رشد کنند و این مطلب مهمی است؛ ولی غير از اين انگیزه، عامل مشوق و انگیزشی دیگري نيز داریم كه آن «آیین‌نامة ارتقاء» است که اگر استادی بخواهد از مربی به استادیاری و حتی از دانش‌یاری به استادی ارتقا پیدا کند، باید امتیازهایی داشته باشد. آیین‌نامة دیگری به نام «آيين نامه جذب» جهت دانش‌افزایی و توانمند‌سازی اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها‌ داريم. این طرح مصوب جلسة 21522 سال1390مي‌باشد و قطعی است و اساتید باید برای ارتقاء خود‌شان یک سری سرفصل‌ها را آموزش ببینند و‌گرنه استمرار استادی آنها با مشکل مواجه می‌شود. این بحث، تمامي استادانی که در نظام آموزش‌عالی هستند را شامل می‌شود؛ اساتید تمام رشته‌ها اعم از تجربی‌، پزشکی‌، انسانی و... . البته همة موضوعات آن دینی نیست و دانشگاه‌ها مسئول برگزاری آن هستند كه بخشی از آن موضوعات مربوط به معرفت‌شناسی اسلامی و اصول تعلیم و تربیت‌، تاریخ علم متناسب با رشتة تحصیلی آنها‌ست. نهاد برای برگزاری آن اعلام آمادگی کرده و برای طرح دانش‌افزایی و توانمند‌سازی اساتید بخش‌های دینی آن را اجرا می‌کند. ما می‌خواهیم در ماه رمضان استارت آن را بزنیم. اگر این دوره را شروع نکنیم بعداً دانشگاه‌ها به سراغ ما می‌آیند و خواستار اجرای آن می‌شوند لذا ما باید آن را اجرا کنیم و اگر کسی نباشد این دروس را ارائه دهد کار آنها لنگ می‌شود و این ضمانت اجرایی خوبی است.
2. طرح ضیافت نخبه‌های بنیاد نخبگان؛ كه در طول ماه مبارك رمضان برگزار مي‌گردد و گرد‌همایی آن در مشهد است، كه این نخبه‌ها تحت آموزش‌های معارفی و دینی قرار داده مي‌شوند.
3. طرح ضیافت نخبه‌های سیاسی فرهنگی کشور؛ از ديگر طرح‌ها است كه در واقع طرح تكميلي ضيافت انديشة سال پيش است. بر اساس آن براي حدود هزار برادر و هزار خواهر‌، در طول ماه رمضان، آموزش رسانه و جنگ‌نرم داریم. پس بنا‌ بر این، طرح ضیافت تعطیل نشده است. ضیافت دانشجویی عام تبدیل به سه طرح ضیافت خاص شده است بلكه فراگيرتر شده است.
4. حدود ده دانشگاه هم اعلام آمادگي كرده‌اند كه همان طرح ضيافت دانشجويي سال گذشته را براي دانشجويان خود اجرا كنند كه اين در واقع طرح چهارم است.
 لطفاً در مورد نکات قوت و ضعف ضیافت اندیشه دانشجويي توضیحی بفرماييد.
ارزیابی ما از طرح ضیافت اندیشة سال قبل، اين است كه در مجموع طرح موفقی بوده است؛ به این دلیل ساده که هم از طرف اساتید و هم از طرف دانشجوها خیلی تحت فشار هستیم که چرا طرح ضيافت دانشجویی را نمی‌توانیم امسال برگزار کنیم؛ ولی واقعاً از نظر بودجه مشکل داریم. البته هر طرحی نقاط ضعفی هم دارد؛ پس نمی‌گویم نقاط ضعف نداشته ولی قالب جدیدی برای یک سری محتوای جدید در راستای اهداف گروه‌های معارف‌ بود، كه اميدواريم اثرگذاری هم داشته است.
يك نکته این است که طرح ضیافت اندیشه در سال گذشته با همه خوبی که داشت سوء تفاهمی را در ذهن برخی از اشخاص چه اساتید و چه غیر اساتید ایجاد کرد و آن اين بود که گفتند این طرح یک استارتی است که دروس معارف را از گروه آموزشی بیرون بیاورند و به صورت اردویی در تابستان برگزار کنند! و این مسئله دغدغه‌هایی را بین دوستداران انقلاب و نظام ایجاد کرده بود؛ چون زحمات زیادی کشیده شد تا این دروس رسمی شده و گروه‌های معارف اسلامي به صورت گروه‌های آموزشی شکل گرفته و به رسمیت شناخته شوند. لذا نگران بودند و هنوز هم این نگرانی به طور كامل برطرف نشده است؛ شاید مقصر ما بودیم که نتوانستیم خوب توجیه کنیم و توضیح كافي بدهیم؛ و شاید هم همکاران ما در این بخش مقصر بودند که نخواستند واقعیت را آن‌گونه که بود دريابند. به گمانم زدودن این توهم وظیفة ما است. برخی از همکاران دل‌نگران بودند، كه غالب این نگرانی‌ها از سر دلسوزی بوده است؛ البته هوای نفس و درک نکردن واقعیات هم دخیل بود ولی غالب نگرانی‌ها از دوستان دلسوز است.
در همایش مشهد برخي دوستان که اکثر آنها را می‌شناسیم ـ دوستان و دلسوزان سابقه‌دار،‌ خدوم‌ و فاضل‌ ما هستند ـ ابراز نگرانی كردند كه بالاخره این‌گونه برایشان تلقی شده بود که گروه معارف در خطر است و این بخش، بخش دینی دانشجوهاست، صلاح نیست تضعیف شود.
من در اينجا باز هم به عنوان وظیفه این نگرانی را برطرف می‌کنم كه هیچ اراده‌ای در نهاد و كشور برای تضعیف گروه معارف وجود ندارد. من بین خود و خدا شهادت می‌دهم در ستاد و حتی بین مسئولین نهاد و مسئولین کشوری اصلاً چنین اراده و زمزمه‌ای، حتی تخیلش هم وجود ندارد که کسی بخواهد این بخش را تضعیف کند؛ و بايد دانست كه هیچ‌کس به اندازة نهاد از حیثیت گروه معارف دفاع نکرده است. گاهی در وزارتخانه‌ها یا در جلسات مختلف خارج از نهاد بخش زيادي از انرژی ما صرف این می‌شود که از گروه معارف دفاع کنیم و اين دفاع را هم به حق می‌دانیم. واقعاً حملاتی که به گروه معارف چه از طرف دوستان و غیر دوستان نظام می‌شود را چه کسی جوابگو است؟!
یک بخش از کار ما فعال کردن کمیتة برنامه‌ريزي دروس معارف اسلامي وزارت علوم در دورة جدید است که واقعاً فعال شده است. کمیتة معارف اسلامي وزارت بهداشت نيز فعال شده و کمیتة پیام نور هم در شرف تشکیل است. اینکه طرح ضیافت اندیشه‌ای بود و چهار واحد را حساب کردند از میان سه میلیون و هشتصد هزار دانشجو هفتاد هزار دانشجو شركت كردند و از چهارده واحد، چهار واحدشان احتساب شد، این استفاده کردن از ظرفیت دروس معارف است و هیچ لطمه‌ای چه از نظر کمی چه از نظر کیفی به کلاس‌ها وارد نکرده است. بالاخره دانشجو برای پاس شدن واحد و اخذ نمره از اين طرح استقبال می‌کند، اين ما هستيم كه می‌توانیم از اين فرصت جهت اثر‌گذاری استفاده كنيم.
 شاید این شبهه بیشتر به این خاطر نضج گرفت که بلافاصله بعد از طرح ضیافت اندیشه تغییر ساختار نهاد پديد آمد؛ و اين تغييرات نيز این شبهه را خیلی تقویت کرد.
البته تنها معاونت اساتید نبود كه تغییر ساختار داد، بلكه همة معاونت‌هاي ستاد تغییر کردند؛ معاونت سیاسی فرهنگی هم یکی شد، طرح و برنامه با اداري مالي نيز ادغام شد.
خوب است نکته‌ای را عرض کنم، ممکن است که در این ادغام و ساختار جدید در بخش‌های دیگر هم حذف و اضافاتی اتفاق افتاده باشد. بالاخره هفت معاونت و حدود بیست مرکز مستقل زیر نظر ریاست محترم نهاد بود كه این‌ها همه تبدیل به چهار معاونت شد. کم و زیادهایی در ساختار داشتند، تنها جایی که واقعاً هیچ وظیفه‌ای از آن را تعطیل نکردیم و به همان شکل سابق آن را نگه داشته‌ایم، معاونت اساتید است؛ که حالا اسم معاونت به مدیریت تغییر پیدا کرده است. هیچ کاری از آن تعطیل نشده و این‌که می‌گویند نیروهايش از هشتاد به بیست نفر تقليل یافته، غلط است؛ به خاطر این که دفتر جذب كه قبلاً در دل معاونت اساتید بود الآن ديگر جزو مدیریت اساتید نیست و تبدیل به دفتر جذب کل معاونت شده است و با همان نیروها و شرح وظایف کار مبلغان و امور دفاتر را هم انجام می‌دهد. دفتر نظارت و ارزیابی با نیروهایی که دارد زير‌مجموعة معاونت امور اساتید نیست بلكه دفتر مستقلی برای همة معاونت است؛ یعنی از دل امور اساتيد دو دفتر مستقل بيرون آمده است، 1.دفتر جذب 2.دفتر نظارت و ارزیابی. قسمت توانمندسازی اساتید که کارگاه‌ها را برگزار می‌کند هم تعطیل نشد و در ساختار جديد مرکز آموزش گنجانده شد، که موازی کاری نشود و با آنها همخوان باشد. خلاصه تنها قسمتی که هیچ بخشی از کارش تعطیل نشده این بخش اساتيد است. البته تعدیل نیرو داشته‌ایم و به جا و به حق هم بوده است؛ ولي در انجام وظایف و مأموریت‌ها هیچ اثری نداشته.
ممکن است بخشی را تصدی‌گری نکنیم و به خود گروه‌های معارف یا رؤسای استانی واگذار کنیم که اين كار هنوز هم انجام نگرفته است. در قسمت اساتید ساختار فعلی همان ساختار قدیم است و تغییری نداشته‌ایم منتها ما انتظار هم‌افزایی داریم چون اصل هدف از ادغام این بود که معاونت‌ها بر اساس شکل منطقی خودشان شکل بگیرند. اگر بخواهیم روی اين معاونت اسم حقیقی بگذاریم می‌شود «معاونت نیروی انسانی نهاد»، چون مبلغان، مسئولان دفاتر، معاونان نهاد و اساتید معارف اسلامي نیروهای انسانی هستند كه زير مجموعة یک معاونت در آمده‌اند. این کار باعث شد كه نهاد و معاونت مربوطه، چابک‌تر شود و همه با هم مرتبط باشند؛ مثلاً وقتی نظارت و ارزیابی به استانی می‌رود تا نسبت به گروه‌های معارف، نظارت و ارزیابی داشته باشد غیر از اساتید و دفاتر نهاد عملکرد مبلغان را هم ارزیابی می‌کند و واقعاً هم‌افزایی محقق مي‌شود.
آيا این عملكرد باعث تداخل وظایف آنها نمی‌شود و يا این ادغام ساختاری نمی‌تواند تبعات منفی در دانشگاه‌ها داشته باشد؛ کما اینکه این شبهه وجود دارد؟
 ما باید حساسیت‌های منفی را کم کنیم تا مادامی که منفی‌بین باشیم هر عملي انجام دهيم ممکن است این حساسیت‌ها ایجاد شود. واقعاً دفاتر نهاد و گروه‌های معارف اسلامي عضو بدنة نظام هستند و رسالت واحدی در دانشگاه‌ها دارند؛ همکار هم هستند، ده‌ها نفر از مدیران گرو‌ه‌هاي معارف، مسئول دفاتر نهاد هم هستند و تا‌كنون هیچ اصطکاکی بین نیروهای معارف و دفاتر نهاد نداشته‌ایم و تا به حال هیچ گزارشی نشده است. حقيقتاً تاكنون هم‌افزایی صورت مي‌گيرد‌، مگر اینکه کسی بخواهد منفی ببیند و بگوید اصلاً نمی‌خواهیم اسم نهاد روی ما باشد و با کلمة نهاد و رهبری مشکل داشته باشد و تا به حال چنین چیزی هم واقعاً نبوده است. با همکاری بین گروه‌های معارف و دفاتر نهاد، صمیمی‌ترین شاكله را به وجود مي‌آورند؛ زيرا اینها يك هدف دارند. گزارشات رسيده به ما هم در اين باره مثبت بوده است. بسياری از اساتید که باید براي انجام كارشان به قم می‌آمدند ولي بعد از اين رییس استانی در استان مربوطه همان کارها را انجام می‌دهد؛ چون ما تقاضای زیادی داشتیم که می‌گفتند چرا اساتيد معارف براي امور اداريشان باید به قم يا تهران بروند، اما كارهاي گروه‌های دیگر در استان‌هايشان انجام می‌شود؟! بنا براين در استان‌ها براي رؤساي استانی، نیروهای انسانی و چارت و ساختار اداري تعریف کردیم که نظارت و ارزیابی و برگزاری کارگاه‌های توانمند‌سازی و بسیاری از این‌ كارها مثل بقیه گروه‌های علمي در استان خودشان انجام شود، و تنها براي يك سري کارهای مختصر ستادی باید به قم و تهران مراجعه کنند؛ و اين به نفع اساتید معارف اسلامي مي‌باشد.
 آيندة این روند و حرکت معاونت را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟ خوش‌بین هستید؟
 یکی از موفق‌ترین بخش‌های ادغام، قسمت ما است چون واقعاً هم‌افزایی داشته‌ایم قبلاً كه به دفتر جذب مراجعه می‌شد اگر استادي ذوق و توانایی استادی ‌نداشت رد می‌شد ولي الآن اگر توانمندی ديگري داشته باشد برای بخش تبلیغ يا برای کارهای اجرایی نهاد جذب می‌شود. دیگر این طور نیست که سه جزیرة جدا باشند؛ نظارت و ارزیابی ما در مسافرت‌هايش همة كارها را انجام مي‌دهد. از این پس شوراهای استانی را با اثرگذاری بیشتر گروه‌های معارف تشكيل می‌دهیم.
در اين زمينه انتظار شما از اساتید محترم و گروه‌هاي معارف اسلامي چيست؟
انتظار از دروس معارف غیر از انتظاری است که از دروس دیگر هست. واقعاً از ايشان انتظار داريم؛ به ويژه حالا که این بدنة دلسوز در نظام وجود دارد و یکی از بهترین و اثرگذارترین بخش‌ها اساتید ما هستند؛ بالاخره پنج‌هزار استاد با این همه دانشجو، درس عمومی را هم که همة دانشجو‌ها باید بگذرانند.
در واقع دروس تخصصی ـ چه استادش و چه دانشجو ـ هم مخاطب و هم اثرگذاری کمتری دارد، حتی در جامعه. اما گروه معارف با دین دانشجوها سر و کار دارد عمومی بودن آن هم کسر شأن آن نیست. هیچ کس نباید دوست داشته باشد دروس معارف اسلامي گروه تخصصی شود؛ چون در ارزیابی‌ها، گروه‌های معارف جلوتر از ديگر گروه‌ها هستند. در ارزیابی علمی که سال گذشته داشتیم، گروه معارف از همة گروه‌ها موفق‌تر بود. ولی نباید به این نتيجه قانع شویم مثلاً اگر از صد امتیاز، به گروه معارف هشتاد و به گروه‌های دیگر مثل فنی يا مهندسی شصت بدهند، باز نباید به این اندازه قانع و خوشحال باشیم چرا كه ما باید نمرة صد بگيريم و مهم‌تر اینکه به صد هم راضی نباشیم. نباید هیچ وقت به وضع موجود راضی بود. مادامي كه به وضع موجود راضي باشيم هیچ تغیيری نمی‌کنیم؛ لذا نکته مهم این است و از همه کسانی‌که واقعاً دلسوزند تقاضا داریم که اگر راجع به ارتقای محتوا نظری دارند مطرح كنند، کما اینکه محتوایی که الآن دارد عرضه می‌شود غیر از محتوایی است که ده سال پیش عرضه می‌شد. الآن چندین عنوان درس اضافه شده، خیلی از موضوعات دو يا سه کتاب دارند، و کمک درسی‌هاي مختلف چاپ شده است؛ اینها رشد است. اگر ده سال پیش یک تعصب منفی به خرج می‌دادند و می‌گفتند همین بس است، دست نزنید که در خطر است، هیچ وقت این آینده روشن را ‌نداشتیم. بحمدلله ما الآن چندین عنوان درس داریم؛ درس‌هایی که جایگزین یکدیگر هستند و درس‌هایی که چند متن برای آنها داریم؛ این جزو افتخارات گروه ما است. بعید می‌دانیم در گروه‌های دیگر برای یک درس، سه، چهار متن وجود داشته باشد. همین که به وضع موجود راضی نبودیم پیشرفت کرده‌ایم. من تقاضا دارم كه الآن هم به وضع موجود راضی نباشیم؛ هم در بخش محتوا ارتقا بدهیم، هم در بخش قالب‌ها و سبک‌ها.
معتقدم در عین حالی‌که گروه‌های معارف می‌توانند آموزشی باشند می‌توانند به سبک‌های نوینی هم ارائه شوند. البته باز هم شایعه نکنند كه می‌خواهند با اردو برگزارش کنند؛ نه، بحث اردو نیست، بلكه بحث از سبک‌های مختلف هست. پيش‌تر اگر کسی با تخته سیاه درس ارائه می‌داد، می‌گفتند خیلی پیشرفته است. خیلی از اساتید حتي توانایی با تخته کار کردن را هم نداشتند، الآن با این همه تجهیزات خوب، سبک‌ها رو به ارتقاء است. فعالیت‌های جانبی که گروه می‌توانند داشته باشند نيز فراوان است. گروه معارف اسلامي بايد در زندگی دینی دانشجو اثرگذار باشد.
یکی از گلایه‌ها از اساتید، این است که نمود ندارند و چندان تمايلي به ارائه گزارش از کارشان نشان نمی‌دهند. به عنوان مثال در همين نشريه معارف، بخشي داريم به نام «حدیث دلدادگی» که منعكس كننده تأثیرات درس یا استاد معارف بر دانشجوها بود، ولي به دليل عدم استقبال اساتید در تأمين محتواي آن و ارسال گزارشات خود در اين زمينه، عملاً تعطیل شد! اگر چه چندين شماره فراخوان دادیم و از اساتید معارف خواهش کرده بودیم كه با ما در اين زمينه همكاري كنند!
واقعاً اثرگذاری دروس معارف زياد است؛ البته وقتی اثر را تنها متوجه استاد كرده و به نام شخص استاد تمام نماييم و از جنبة حقوقی گروه معارف آن را خارج كنيم، و در مقابل وقتی خراب‌کاری شود، آن را به نام گروه تمام نماييم، اين درست نيست. انتقاد‌هایی که به گروه معارف هست به خاطر انتظارهایی است که از آن دارند، چون دین بچه‌هاست و دانشجو انتظار دارد كه گروه، مشکلات فکری، عقیدتی و اخلاقی او را حل کند. در این‌جا از اساتيد انتظار بيشتري داريم كه اثرگذاري‌هاي خود و گروه و دروس معارف را منعكس كنند.
 لطفاً پيرامون طرح‌ها و وظايف مديريت امور مبلغان در معاونت امور دفاتر، اساتيد و مبلغان توضيحاتي بفرماييد.
 جهت شناسايي و آموزش مبلغان دو طرح تربيت مبلغ در معاونت راه‌اندازي نموده‌ايم، يكي «طرح تربيت مبلغ‌يار شهيد ضابط» ـ به ياد شهيد ضابط كه از موفق‌ترين مبلغان در عرصة دانشگاه‌‌ها بود ـ است. اعضاي اين طرح، فارغ‌التحصيلان دانشگاه‌‌ها هستند كه طلبه شده‌اند و از مقطع كارشناسي تا دكترا در بين آنها موجود است. افرادي كه به خاطر علاقة زيادي كه به دروس حوزوي داشته‌اند به جاي اين‌كه جذب بازار كار شوند رسماً طلبه شده‌اند. بعضي از اينها در سطح مكاسب و بعضي در سطح كفايه هستند، تعدادي از آنها هم مشغول درس خارج هستند. ويژگي اين عزيزان اين است كه هم با استعدادند و هم سال‌هايي در حوزه درس خوانده‌اند و هم اينكه به جهت حضورشان در دانشگاه‌‌ها كاملاً با محيط دانشگاه و خوابگاه‌‌ها آشنايند. حدود 170 نفر ـ متشكل از 120 برادر و 50 خواهر ـ از اين فارغ‌التحصيلان را جذب كرديم. آن 120 نفر دو گروه هستند. گروه اول، 50 نفر و گروه دوم، 70 نفرند. بسياري از اين افراد را به خوابگاهي كه در آن سكونت داشته‌اند، اعزام مي‌كنيم. ما احساس كرديم كه تجربة موفقي است. البته اينها را نه به عنوان مبلّغ ـ چون شرط ورود در شرايط مبلغين، حداقل 5 سال درس خارج است ـ بلكه به عنوان مبلّغ‌يار اعزام مي‌شوند و الآن سه سال است كه آموزش مي‌بينند و ضمن آموزش، با مبلّغان قديمي، به كارورزي مي‌روند. اين طرح قواعدي هم دارد كه هر كدام بايد در دورة دو ساله، چند روز كارورزي بروند، چند روز تبليغي با مبلغين مختلف باشند كه تجربة آنها را هم كسب كنند و دوره‌هاي آموزشي ـ هم مهارتي و هم محتوايي ـ به صورت ماهيانه دارند كه در طول ماه، به صورت غيرحضوري كتاب مي‌خوانند و در هر ماه، به منظور رفع اشكال مطالعاتي كه داشته‌اند، جلسه‌اي يك روزه با اساتيد دارند؛ يعني هم بحث آموزش محتواست، و موضوعاتي كه در دانشگاه به آنها نياز است؛ و هم بحث آموزش مهارت‌هاي تبليغي است؛ و هم آموزش عملي كه به صورت كارورزي بايد با مبلّغين مختلف بروند تا تجربة همة آنان را كسب كنند و هم با فضاي دانشگاه‌‌هاي مختلف ـ پزشكي، غير پزشكي، آزاد و... ـ آشنا بشوند. اميدواريم انشاءالله اين طرح ثمر بدهد. سه سال است كه اين طرح را آغاز كرده‌ايم و اخيراً 50 نفر از خواهران را جذب كرده‌ايم و جلسات ايشان به صورت هفتگي برگزار مي‌شود. خواهران هم مثل برادران به همراه مبلّغه‌ها به كارورزي مي‌روند.
در همين راستا، طرح ديگري به نام «طرح تربيت مبلّغ استاد قرائتي» داريم. دليل نامگذاري آن به اين جهت است كه استاد قرائتي براي اين طرح زحمت زيادي ‌كشيدند و تقريباً هر هفته، صبح تا ظهر پنجشنبه را به قم تشريف مي‌آوردند و تجربيات خودشان را به اينان انتقال مي‌دادند. اعضاي اين طرح، طلبه‌هاي معمّمي هستند كه مشغول درس خارجند. لذا اينها مبلّغ هستند نه مبلغ‌يار. بعد از يك سال، اعضاي اين طرح را به تبليغ فرستاديم و بازخورد خوبي هم داشت. تقريباً همة دانشگاه‌‌هايي كه اعضاي اين طرح در آنها حضور پيدا كرده بودند، راضي بودند. طلبه‌هاي جواني هستند كه هنوز خيلي فرصت دارند براي اينكه خود را تقويت كنند و خود را بيشتر نشان دهند. اينها كه عرض شد، طرح‌هاي تربيت مبلغ بود.
در ايام تبليغي مثل دهة محرم، دهة آخر صفر، ايام فاطميه، ماه مبارك رمضان اعزام سراسري مبلغين را داريم؛ و هر دانشگاهي كه درخواست داشته باشد، اعزام به صورت هفتگي هم داريم. همين‌طور دانشگاه‌‌‌هايي كه مايل باشند در اردوها، مبلغين همراه آنها باشند، اگر درخواست كنند، بخشي از فعاليت آنها هم معطوف حضور در اردوها مي‌شود. در كل، برنامة با بركتي است. بالاخره، بحث تبليغ يكي از وظايف حوزه است. حضور روحانيت در دانشگاه‌‌ها و حضور تبليغي و معنوي طلبه‌ها، مي‌تواند اثرات خوبي داشته باشد. حضور طلبه‌هاي جوانِ بااستعدادِ كارآمد در دانشگاه‌‌ها، واقعاً بركت خاصي دارد.
 آيا اساتيد معارف هم مي‌توانند به عنوان مبلغ با شما همكاري داشته باشند؟
بله، اساتيد معارف هم مي‌توانند در اين برنامه‌‌ها حضور پيدا كند؛ حتي اگر استاد معارفي مايل باشد در ايامي كه درس ندارد، وقت خودش را طوري تنظيم كند كه پنجشنبه و جمعه را در خوابگاه حضور پيدا كند؛ يا يك روز در هفته را در خوابگاه باشد؛ و يا با بعضي از اردوهاي دانشجويي همراه شود. اين خيلي صميميت به همراه مي‌آورد كه يك استاد در اردوي دانشجوها، چه اردوهاي زيارتي، چه علمي، چه سياحتي، حضور پيدا كند. اين خيلي ارتباطات را قوي مي‌كند و درك متقابل استاد و دانشجو در طول سال، باهم بالا مي‌رود. لذا اين بخش، بخش مهمّ صحبت من است كه هر يك از اساتيد محترم معارف مايل باشند در اردوهاي دانشجويي شركت كنند، با هماهنگي دفاتر نهاد دانشگاه خودشان، از همه نظر آمادة همكاري هستيم.
 اين كار نياز به تشكيل پرونده ندارد؟
 در مورد مبلغين اقدام به تشكيل پرونده كرده‌ايم، اما اساتيد معارف، اگر با هماهنگي مسئول دفتر باشد، نيازي به تشكيل پرونده ندارند. چون اينها رسماً عضو نهاد هستند و قطعاً از مراتب علمي و مهارتي برخوردارند.
 يعني شما به نوعي از اساتيد دعوت مي‌كنيد كه در حدّ فرصتشان به تبليغ در دانشگاه هم بپردازند.
 بله، هم تبليغ خوابگاهي و هم تبليغ اردويي. و اين اگر انشاءالله عملي بشود، باعث مي‌شود كه روحية طلبگي و تبليغي اساتيد ما هم حفظ شود. حال، چه آن بخشي كه روحاني هستند و چه همكاراني كه روحاني نيستند، آنها هم مي‌توانند در اين طرح شركت كنند. نيازي نيست كه حتماً روحاني باشند چون نياز و تخصص آنها مشابه است و نيز انتظاري كه دانشجويان از اساتيد معارف، چه روحاني و چه غيرروحاني دارند، تقريباً يكي است.
 وقتي به خوابگاه‌ها مي‌پردازيد، مخصوص دانشجويان شهرستاني است يا براي دانشجويان بومي آن دانشگاه هم برنامه‌اي داريد؟
 بخشي از كار مبلّغين، خوابگاه است. حضور مبلغين در مساجد دانشگاه‌‌ها، در اوقات صبح و ظهر، هم به منظور سخنراني و هم نماز جماعت و هم در مراسمات ديگر تبليغي، عام است و مختص دانشجويان شهرستاني نيست. همكاري با تشكل‌ها، كه هم افراد بومي هستند و هم شهرستاني و همين‌طور در اردوها نيز دانشجويان بومي شركت مي‌كنند. بنابراين تبليغ در خوابگاه، تنها بخشي از كار است. اما تبليغ در اردوها، مساجد و حسينيه‌هاي دانشگاه‌‌ها و ارتباط با تشكل‌ها هم نوع ديگري است كه عام است.
 ادارة مشاوره و پاسخ يكي از ادارات مهم نهاد است. مجموعه تأثيرگذار مكتوب و مجازي «پرسش‌ها و پاسخ‌ها» از محصولات اين اداره است، و منتشر شده است. اگر ممكن است، در اين مورد هم توضيحي بفرماييد. همچنين به چگونگي استفاده اساتيد معارف از اين محصولات و نيز بانك اطلاعات پرسمان، اشاره بفرماييد.
 البته اين اداره قبل از ساختار جديد زير نظر معاونت ما بود و هم اكنون زير نظر معاونت مطالعات راهبردي است كه برادر عزيزمان حجت‌الاسلام والمسلمين مسعودي مسئوليت آن را به عهده دارند، ولي با توجه به آشنايي بنده بد نيست توضيحاتي را عرض كنم؛ اگر چه مي‌توانيد مفصل آن را از معاون محترم مربوطه جويا شويد.
از سال‌‌هاي گذشته، حدود هفتاد هزار سؤال، پاسخ داده شده است كه ابتدا به صورت كتاب و CD در نيامده بود. خوشبختانه با تشويق مقام معظم رهبري در سال‌هاي گذشته، نهاد بر آن شد كه آنها را به صورت نرم افزار و همچنين كتاب، عرضه كند. چند سال پيش مسئولين مربوطه با مقام معظم رهبري جلسه‌اي داشتند و گزارشي ارائه كردند. بحث پرسش و پاسخ‌ها را كه توضيح دادند، آقا فرمودند اينها را چاپ هم كرده‌ايد؟ گفتند نه. ايشان فرمودند نگران نباشيد، وسواس نداشته باشيد، اينها را چاپ كنيد و در هر سري اصلاح و بهينه‌سازي كنيد. با اين تشويق و ارشاد، اين سؤالات پاسخ داده شده گردآوري و تدوين شد و فعلاً حدود 41 جلد چاپ و يا آماده شده است؛ مثلاً يك جلد در بارة مباني حكومت ديني و شبهات در اين رابطه، يك جلد دربارة سؤالاتي كه راجع به ماه مبارك رمضان هست، يا سؤالاتي كه در خصوص روانشناسي و مشاوره هست و در موضوعاتي كه تقريباً همگي مبتلا به دانشجويان در دانشگاه‌‌هاست.
از مجموعة اينها نيز نرم‌افزار پرسمان طراحي شده است كه آن هم شامل حدود 14000 پرسش و پاسخ ـ كه منتخبي از آن سؤالات است و داراي گستردگي و فراواني بيشتري بوده ـ هست. اين هم خيلي قابل استفاده است و خيلي براي اساتيد مي‌تواند مفيد باشد. بسياري از اساتيد به بنده گفته‌اند كه از وقتي كه با اين نرم‌افزار آشنا شده‌ايم، بسياري از وقتمان كه ناچار بوديم به دنبال پاسخ سؤالات بگرديم، صرفه‌جويي و بهينه مي‌شود. خود بنده نيز گاهي اگر بخواهم به سؤالاتي كه پرسيده مي‌شود، متقن و تحقيقي پاسخ بدهم، خيلي برايم قابل استفاده است. نكتة جالبي كه وجود دارد اين است كه با اينكه فقط حدود 14000 پرسش و پاسخ در اين نرم‌افزار گنجانده شده است، اما خيلي كم پيش مي‌آيد كه با سؤالي مواجه بشويم كه در اين مجموعه نباشد. چون از خصوصيات اين كتاب‌ها و نرم‌افزارها، اين است كه به اصطلاح، از توليد به مصرف است؛ و در نتيجه به روز مي‌باشند.
 گويا نرم‌افزار موبايل آن هم توليد شده است.
 بله، آن هم توليد شده است و خوب است كه شما هم آن را به عنوان يكي از فعاليت‌ها معرفي كنيد. حدود 3300 سؤال در قالب نرم‌افزار موبايل آمده است. كلّ رسالة دانشجويي، بخشي از اين نرم‌افزار است.
 آيا اساتيد و همكاران نهادي مي‌توانند پاسخ سؤالاتي كه با آن برخورد مي‌كنند را هم از ستاد بگيرند؟
 بله، از طريق همان سايت پرسمان و نيز به كمك ساير پايگاه‌هايي كه به تازگي ايجاد كرده‌اند، اين امكان وجود دارد. الآن بعضي اساتيد هستند كه گاهي 30 يا 40 سؤال براي سايت مي‌فرستند. يا برخي از تشكل‌ها و يا حتي بعضي از رؤساي دانشگاه‌‌ها، مسائلي كه در دانشگاه پيش مي‌آيد را سؤال مي‌كنند. گاهي نياز به استفتاء از دفتر مراجع دارند، ما براي آنها انجام مي‌دهيم؛ گاهي سؤالات علمي دارند، در همين موضوعات تفسير، كلام و... كه اگر جواب آنها را داشته باشيم، سريع ارسال مي‌كنيم وگرنه، سريعاً با ارتباط با حوزه، آن را در اختيار آنها قرار مي‌دهيم.
 آيا اساتيد مي‌توانند به دريافت مجموعه كتاب‌هاي پرسمان با تخفيف ويژه از نهاد توقع داشته باشند؟
 بله، نهاد مي‌تواند با تخفيف 40% و با قيمت بسيار پايين كتاب‌ها و نرم‌افزارهاي خود را در اختيار آنان قرار دهد.
 از شما و ديگر همكارانتان در اين معاونت تشكر مي‌كنيم. انشاءالله موفق باشيد و اميدواريم كه فعاليت‌هاي شما مورد توجه حضرت ولي‌عصر(عج) قرار ‌گيرد.
 من هم از شما سپاسگزارم. موفق باشيد.