try another color:
60% 70% 80% 90% تغییر اندازه فونت متن:
امروز: شنبه, 5 بهمن, 1398

ظهور دست خداست!

Send to friendSend to friend
زیر عنوان: 
به بهانه مستند "ظهور بسيار نزدیک است"

تهيه و تنظيم: ماهنامه معارف
درآمد
اواخر سال گذشته لوح فشرده‌ای با عنوان "ظهور بسيار نزدیک است" وارد بازار شد و با حجمی زیاد و به صورت رایگان دست به دست گشت.
این مستند جنجالی همان‌گونه که از اسم آن پیداست، بیانگر بسيار نزدیک بودن ظهور امام زمان‌(عج) و تطبیق نشانه‌های ظهور بر مصادیق مطرح شده در روایات بوده است. این مستند از آنجا که به موضوع حساس مهدویت و تطبيق مصادیق عصر ظهور با برخي از چهره‌های سیاسی و معنوي حال حاضر پرداخت، به سرعت بر سر زبان‌ها افتاد و بحث‌های گوناگونی را دامن زد.
موضع‌گيري مراجع
مراجع عظام تقليد و مراکز علمي و پژوهشي حوزه و دانشگاه، به این مستند واکنش سریع نشان دادند. بزرگان حوزه به این مستند خوشبین نبودند تا جایی که آیت‌الله مکارم شیرازی توزیع گسترده و رایگان آن را مشکوک عنوان کرد و فرمود: "اگرچه ممکن است برخی از جوان‌ها به عشق امام زمان(عج) این کار را انجام دهند و خودشان هم متوجه دست‌های پشت پرده نباشند، اما این کارها باعث می‌شود تا مردم امام زمان(عج) و ظهور را موهوم تصور کنند؛ زیرا وقتی شما تطبیق انجام دهید اگر این تطبیق درست نباشد به اعتقادات مردم آسیب خواهد زد." ابراز نگرانی حضرت آیت‌الله سیستانی نیز در اين باره قابل توجه بود. ایشان جریانات انحرافی تعیین وقت و تطبیق اشخاص و دست‌های پشت پرده این جریانات را نگران کننده توصیف کرد و فرمود: "توقیت‌ها و تطبیق‌ها برای نزدیک بودن ظهور حضرت حجت(عج) بسیار نگران‌کننده است و این مطالب عقاید مردم را هدف گرفته و باعث تضعیف اعتقادات جامعه می‌شود."
موضع مرکز تخصصی مهدویت حوزه
در اين بين مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم با برگزاری جلسات نقد و بررسي، مصاحبه‌های علمی و اطلاع‌رسانی، اين مستند را از اساس به چالش كشيد. حجت‌الاسلام والمسلمين مجتبی کلباسی، مدیر مرکز در اين باره گفت: ما امروز وظیفه داریم وقتی بدعت‌ها آشکار می‌شود در مقابل آن اقدام کنیم؛ از این رو احساس وظیفه کردیم در مقابل این جریان، نكات راهبردي و ضوابط علمی را اعلام کنیم. وي گفت: در این نرم‌افزار به اوصاف شعیب بن‌صالح تکیه شده است در حالی که در این مورد مطلب قابل اعتنایی در روایات شیعه و اهل سنت نداریم؛ چنانكه در این نرم‌افزار اظهار كرده‌اند شعیب از ری قیام خواهد کرد، در حالی که پیرامون این مطلب حتی یک روایت هم نداریم! حداکثر مطلبی که در این باره در روایات اسلامی موجود است، سخنان حسن بصری است که علاوه بر اینکه سخن معصوم نیست و قابلیت استناد ندارد، در کتب اهل سنت آمده و اهل سنت هم در بارة آن داوری به ضعف کرده‌اند!
استاد کلباسی ادامه داد: باید تاکید کنيم که مطالب این مستند یا اصلاً دلیل ندارد و یا دلیلي معتبر ندارد و در کتاب غیبت شیخ‌طوسی که از بزرگان شیعه است محل خروج شعیب، سمرقند معرفی شده است.
متأسفانه تهیه کنندگان این مجموعه به جای استناد به کتب روایی و منابع متقن ديني، می‌کوشند دلایلی اقامه کنند که فاقد اعتبار است. استناد به این مطالب که "صد و سی هزار سایت اینترنتی، آقای رییس جمهور را به عنوان شعیب بن صالح معرفی کرده‌اند و این نشان از الهامی الهی است"! از جمله دلایل سخیف این گروه است. کارگردان این مجموعه پيش از دستگيري، به اشخاصی اشاره نمود که از طرفداران مطالب اين مستند شناخته می‌شوند؛ اما اكثر قريب به اتفاق آن اشخاص اين ادعا را تكذيب كردند؛ از جمله حجت‌الاسلام پناهیان بیان داشت: من در سخنرانی خود به قواعد ظهور پرداخته بودم نه علائم ظهور؛ اما با بریده شدن این فراز از سخنرانی من، مطلب به گونه دیگری منعکس شده است؛ علاوه بر اینکه مطالب بیان شده فاقد دلیل و مدرک است و دلایل سستی انتخاب شده است.
در این نرم‌افزار برای اثبات شعیب بن صالح بودن آقای رییس جمهور به بنر تبلیغاتی کنار خیابان و یا شعار‌های "یا مهدی" مستقبلین از ايشان در لبنان استناد شده است! که آقای سیرجانی كارگردان اين مجموعه جواب داد ما می‌خواسیتم جو عمومی لبنان را بگوئیم که در ادامه يكي از منتقدان اين مستند پاسخ گفت: آیا افکار عمومی دلیلی بر یک مطلب واقعی است؟!
وظيفة ما چيست؟
در اين باره، توجه به نكات راهبردي و ضوابط علمي براي شناخت جريان‌هاي اصيل از منحرف در بحث مهدويت، وظيفه ماست. به اين بهانه، تلخيص متن بررسي مكتوب مركز تخصصی مهدویت حوزه علميه قم، تقديم مي‌شود:
1. توجه به محكمات دین
در مكتب شيعه و تفكر ناب مهدويت، محكمات و مسلماتي وجود دارد كه مردم با تأسي و عمل به آن‌ها، از تأويل و توجيه و حدس و گمان‌هاي نابه‌جا، بي‏نياز مي‌شوند. از جمله آن‌ها لزوم تبعيت از علماء در عصر غيبت و وليّ فقيه در صورت تشكيل حكومت اسلامي است. لزوم تبعيت، شامل امور متعدد به ويژه حوادث اجتماعي مي‌شود. بنابراين بر همة ما لازم است در جهت‌گيري‌ها و اظهار نظرها، توجه به علما داشته باشيم و همراه آنان حركت كنيم نه جلوتر...
2. توجه به منابع روایی و اعتبار روایات
مباحث مهدوي مانند ساير معارف ديني از پشتوانه عقلي و نقلي برخوردار است؛ و معارف نقلي نيز شامل آيات قرآن و روايات مي‌باشد. همانگونه كه در ساير معارف ديني، رواياتي ضعيف و غير قابل استناد وجود دارد و علما با تلاش علمي خود، اينگونه احاديث را از احاديث صحيح جدا مي‌كنند، در بحث مهدويت نيز، روايات ضعيف و غير قابل اعتباري وجود دارد كه محتاج پالايش هستند و كسي حق ندارد اين روايات را بدون توجه به ضعف سند و اشكال در محتوا و متن، دست‌ماية حرف‌هاي خود قرار دهد و فضاي فكري جامعه را دچار تشويش كند.
3. علم رجال و اهمیت بررسی اسناد روایات
از كارهاي بسيار مهمي كه فقها در راستاي فهم صحيح معارف و احكام دين انجام مي‌دهند بررسي سند روايات مي‌باشد؛ كه به علت اهميت آن، علم رجال شكل گرفت. هيچ فقيهي به خود اجازه نمي‌دهد بدون توجه به سند، روايتي را پذيرفته و بر طبق آن فتوا دهد. بر اين اساس، آيا مي‌توان پذيرفت كه علم رجال در احكام فرعي رعايت شود ولي در مباحث مهمي مانند مباحث مهدويت كه عموم مردم به آن حساسيت داشته و واكنش نشان مي‌دهند فراموش شود؟! و يا هر حرفی از هركسی نقل شد، مورد پذیرش واقع گردد؟! و عده‌اي غير متخصص به خود اجازه دهند با استفاده از هر حديثي، هر چند ضعيف، با عقايد و احساسات مردم بازي كنند؟!
4. شخصیت برجسته رهبر معظم انقلاب
رهبر فرزانه انقلاب حضرت آيت‌الله خامنه‌اي در قلة علم و عمل، تقوا و درايت، شجاعت و زمان‌شناسي مي‌باشد. كمالات ايشان بر همگان روشن است و براي بيان عظمت و بزرگي ايشان هيچ نيازي نيست تا بخواهيم او را بر كسي تطبيق دهيم. مردم ايران رهبر عظيم‌الشأن خود را به خاطر ويژگي‌هاي برجسته ايشان دوست دارند و علما برايشان كمال احترام قائلند.
بنابراين آیا معرفی مقام‌معظم رهبری به عنوان سید خراسانی و القای این مطلب كه ایشان با سكوت خود مؤیّد این نظر هستند خیانتی بزرگ به ایشان محسوب نمی‌شود؟! آیا هر سكوتی نشانه رضایت است؟! آیا گاهی سكوت نشانه بی‌ارزش بودن موضوع نیست؟ و آیا در همه موارد شخص معظم‌له باید موضع‌گیری كنند؟!
5. تقسیم‌بندی علایم
علايم ظهور با توجه به روايات، به علايم حتمي و غير حتمي تقسيم مي‌شوند. از عنوان علامت غير حتمي روشن است كه ممكن است تحقق پيدا نكند. وقتي خود ائمه(ع) علامتي را غير‌حتمي معرفي مي‌كنند دليلي ندارد اين‌گونه علايم، پررنگ نشان داده شوند و به گونه‌اي ارائه گردند كه گويا بايد باشند و اكنون نيز مي‌باشند.
6. علت وجود علایم برای انقلاب امام زمان(عج)
از علت‏های اصلی وجود علایم برای پدیده انقلاب بزرگ امام مهدی‌(عج) آن است كه انسان‏ها با توجه به آن علايم بتوانند مدعیان دروغین را شناسایی كنند و از آن‌ها فاصله بگیرند؛ نه اینكه افرادی بخواهند با برخی تحلیل‌های نا به جا و غیر منطقی علائمی را ثابت شده و اتفاق افتاده تلقین كنند و به دنبال امام(عج) بگردند و آمدنش را در دوره زمانی خاص، قطعی جلوه دهند.
7. توقیت و تعیین وقت
از هشدارهای جدّی ائمه معصومین(ع) در مسئله مهدویت بحث توقیت و تعیین وقت برای ظهور است. در روایات متعدد، از وجود تعیین كنندگان وقت، یاد شده و آنان دروغگو و كذاب معرفی شده‌اند. در روایتی از امام باقر(ع) سؤال شد: آيا ظهور صاحب‌الزمان وقت معينى دارد؟ حضرت در جواب فرمود: "كَذَبَ الْوَقَّاتُونَ كَذَبَ الْوَقَّاتُونَ كَذَبَ الْوَقَّاتُون‏."1 از امام جواد(ع) نقل شده است: "إِنَّ لَهُ غَيْبَةً يَكْثُرُ أَيَّامُهَا وَ يَطُولُ أَمَدُهَا فَيَنْتَظِرُ خُرُوجَهُ الْمُخْلِصُونَ وَ يُنْكِرُهُ الْمُرْتَابُونَ وَ يَسْتَهْزِئُ بِهِ الْجَاحِدُونَ وَ يَكْذِبُ فِيهَا الْوَقَّاتُونَ وَ يَهْلِكُ فِيهَا الْمُسْتَعْجِلُونَ وَ يَنْجُو فِيهَا الْمُسْلِمُون‏؛2 براى او غيبتی طولانی است كه علاقمندان، منتظر ظهورش خواهند بود، و آن‌ها كه ترديد دارند انكار مي‌كنند و مخالفين، آن را به باد مسخره مي‌گيرند! كسانى كه وقت ظهور را تعيين مي‌كنند دروغگو مي‌باشند و آنان كه در اين باره شتاب مي‌نمايند به هلاكت مي‌رسند و آن‌ها كه در مقام تسليم هستند رستگار مي‌شوند." اسحاق بن‌ يعقوب روايت مى‏كند كه توقيعى به دست محمد بن عثمان از ناحية مقدسه امام زمان(عج) در جواب سؤالات من صادر گشت كه از جمله نوشته بود: "وَأَمَّا ظُهُورُ الْفَرَجِ فَإِنَّهُ إِلَى اللَّهِ وَ كَذَبَ الْوَقَّاتُون‏؛3 ظهور فرج موكول به خواست خداست و كسانى كه وقت آن را تعيين مى‏كنند دروغ مى‏گويند".
تعیین وقت، هم شامل تعیین وقت قطعی می‌شود؛ مانند اینكه كسی بگوید ظهور در فلان سال است، و هم شامل تعیین وقت به صورت بیان یك دوره زمانی مي‌باشد؛ به گونه‌ای كه دوره زمانی خاصی اراده و فهمیده شود. همچنین توقیت می‌تواند به صورت تصریح به زمان ظهور باشد و هم به شكل اشاره و تصریح به وقوع برخی علايمی كه متصل به ظهور هستند.
8. مسئله بداء
یكی از عقاید و باورهای شیعه مسئله "بداء" است، به‌این معنا كه مقدرات و اموری كه قرار بود اتفاق بیفتد به علت تغییر شرایط، تحقق پیدا نكند، و یا زمان آن تغییر كند و به آینده موكول شود، و یا در جزئیات آن تغییراتی صورت بگیرد. امر بداء هرچند در اصل ظهور امام زمان(عج) واقع نمی‏شود زیرا اين وعدة حتمی خداوند است، ولی در علایم و حوادث مربوط به آن امكان دارد جاری شود؛ لذا ممكن است علامتی رخ ندهد و یا با تغییر شرایط، زمان و یا برخی جزئیات آن تغییر كند.
9. تطبیق علایم
از معضلاتي كه فرهنگ ناب مهدويت را دچار آسيب مي‌كند بحث "تطبيق" است؛ يعني مطابقت دادن علايم با حوادث خارجي. تطبيق قطعي تقريباً غير ممكن است زيرا ما علم كافي نداريم. امّا تطبيق احتمالي ممكن است؛ آن هم توسط افرادي كه متخصص در فن بوده و جوانب كار را كاملاً مي‌سنجند. مرجع در اينگونه امور، علماي راستين هستند كه اظهار نظر آن‌ها مورد توجه است.
مسئله مهمی كه نباید فراموش شود پیامد خطا در تطبیق و عدم تحقق ظهور است. به راستی چه كسی می‌تواند از آینده افراد خبر دهد؟ مگر در تاریخ انقلاب اسلامي شاهد ریزش‌ها و رویش‌هاي متعدد نبوده و نیستیم؟! و به راستی اگر زمان گذشت و افرادی از مصادیق ذكر شده در اینگونه فیلم‌ها از دنیا رفتند و یا در موردشان اتفاقاتی افتاد و آن‌ها از صحنه ارزش‌ها خارج شدند و امام(عج) نيز ظهور نكردند چه باید گفت؟! جواب پرسش‌ها را چگونه باید داد؟! شك و تردیدها را چگونه باید زدود؟!
10. مدعیان دروغین
مهدویت و فروعات آن مانند برخی از مسائل دیگر دینی همچون نبوت، گرفتار مدعیان دروغین شده است. همانگونه كه در طول تاریخ افرادی به دروغ ادعای نبوت كردند و با ترویج افكار و دستورات باطل، برخی انسان‏ها را دچار انحراف كردند، همچنین كسانی ادعای مهدویت كردند ـ مانند "مهدی سودانی" و "سید علی محمد باب" (مؤسس فرقه ضاله بابیه) ـ و یا خود را مصداق برخی علائم ظهور دانستند مانند فردی به نام علی بن عبدالله معروف به "ابوالعمیطر" در سال 195ق.
11. علامت سازی
به نظر مي‌آيد تطبيق برخي افراد كه در روايات از آنان ياد شده به برخي شخصيت‌هايي كه در زمان حاضر وجود دارند، نوعي علامت‌سازي است كه منشأ آمريكايي و اسرائيلي دارد. آنان بودند كه اينگونه تطبيق‌ها را ابتدا مطرح كردند و برخي افراد در جامعة ما نيز از روي بي‌دقتي به آن دامن زدند. لازم است كمي تأمل شود، آيا اين كار نوعي علامت‌سازي نيست؟
بايد توجه داشت برخي افراطيون مسيحي و يهودي كه از آنان به صهيونيسم مسيحي"اوانجليست‏ها" ياد مي‌شود اينگونه تلقين مي‌كنند كه ما بايد زمينه را براي آمدن مسيح موعود فراهم كنيم. آنها معتقدند كه ما بايد جنگ "آرماگدون" را ايجاد كنيم تا او بيايد؛ زيرا آمدن مسيح موعود متوقف به تحقق آن است. آيا آنچه برخي افراد در كشور ما انجام مي‌دهند به نوعي حركت در مسير خواست دشمنان نيست؟!
12. وظیفة ما چیست؟
آیا نباید به خود آئیم و فرمان امام زمان(عج) را به روی چشم قرار دهیم كه "وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ‏ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِيهَا إِلَى رُوَاةِ حَدِيثِنَا"4 و به علما رجوع كنیم و نظر آنان و در رأسشان ولی فقیه را سرلوحه كارهای خود قرار دهیم؟ چرا ما در هر كاری به متخصص آن فنّ مراجعه می‌كنیم ولی در مسائل دینی ـ كه پیامبران بزرگ الهی به ویژه خاتم انبیاء و ائمه معصومین(ع) برای حفظ آن حتی جان خود را فدا كردند ـ به خود اجازه می‌دهیم شجاعانه اظهار نظر كنیم؟! چرا مباحث دینی باید بازیچه برخی افراد غافل یا مغرض قرار گیرد؟ پس بايد به خود آييم و وظيفه خود را انجام دهيم.

پي‌نوشت‌ها:

1. الكافي، ج1، ص368، ح5، باب كراهية التوقيت.
2. بحارالانوار، ج51، ص157، ح5.
3. همان، ج53، ص180، ح10.
4. همان.