try another color:
60% 70% 80% 90% تغییر اندازه فونت متن:
امروز: شنبه, 24 مهر, 1400

شبكه‏هاي اجتماعي اينترنتي

Send to friendSend to friend
نام نویسنده: 
مصطفي عليمرادي

درآمد
شبكههاي اجتماعي ساختارهايي اجتماعياند كه از گروه‌هاي عموماً فردي يا سازماني تشكيل شده، و بر اساس وابستگيها و علايق گوناگون به هم متصل هستند. اصطلاح "شبكههاي اجتماعي" را براي نخستين بار چي اي بارنز1 در سال 1954 طرح كرد و از آن پس به سرعت به شيوهاي كليدي در تحقيقات و مطالعات جامعهشناسي مدرن، روانشناسي اجتماعي، مطالعات سازماني، مديريت، و ... بدل گشت. پيشرفت فناوري اطلاعات و ارتباطات، افزون بر ابزارهاي برقراري ارتباط، تأثيري مستقيم بر چگونگي، گستره، و فرهنگ ارتباط ميان اعضاي شبكهها داشته است. آنچه سبب شده چنين شبكه‌هايي از موقعيت خوبي برخوردار شوند، رنگ و بوي اجتماعي آنهاست؛ چرا كه انسان موجودي اجتماعي است.
امروزه اينترنت فضايي در اختيار بشر قرار ميدهد كه در موازات با جهان عيني و واقعي است؛ به گونهاي كه بشر با وارد شدن در آن فضا ميتواند مشابه بسياري از امور را كه در جهان واقعي انجام ميدهد، انجام دهد. اين قابليتها با رهيافت اشتراكي و تعاملي به وب بيشتر شده است. از نمونههاي بارز اين دست امور، روابط كاربران اينترنت در فضاي مجازي است. اين گونه از روابط كه در آن انسانها در قالب كاربران اينترنت، به داد و ستد اطلاعات، تصاوير، فيلمها، نرمافزارها و نظرات ميپردازند، با دوستان خود آشنا مي‌شوند، يا دوستان جديدي پيدا ميكنند، "شبكه اجتماعي اينترنتي" نام دارد. اينگونه شبكههاي اجتماعي پايگاه يا مجموعه پايگاه‌هايي هستند كه امكاني فراهم ميآورد تا كاربران بتوانند علاقه‌مندي‌ها، افكار و فعاليت‌هاي خودشان را با ديگران به اشتراك بگذارند و ديگران هم اين افكار و فعاليتها را با آنان سهيم شوند.
تاريخچه شبكههاي اجتماعي
شايد بتوان همكلاسي2 را نخستين شبكه اجتماعي برخط دانست كه آن را راني كونرادز3 در سال 1995 ايجاد كرد. همكلاسي به اين شبكه به اعضاي خود كمك ميكرد كه دوستانشان را بيابند، و با آنها مرتبط شوند، و از زندگي آنها با خبر گردند.4 در پايگاه همكلاسي، پرسش اين نيست كه با "چه كسي مي‌توانم مرتبط شوم؟" بلكه پرسش اين است كه "من با كدام همكاسيام ميتوانم مرتبط باشم؟". در آن زمان كاربران نميتوانستند براي خود پروفايل ايجاد كنند، اما ميتوانستند جمعي صميمي از همكلاسيهاي دوران ابتدايي كه در آن رقابتهاي دوران مدرسه، و مجالس شادي فراموش نشدني برقرار بود، ايجاد كنند.
ششدرجه5 نيز از نخستين پايگاههاي اجتماعي به معناي مدرن به شمار ميآيد كه در سال 1997 ايجاد شد. پايگاه‌هاي اجتماعي ديگري نيز همزمان و پس از آن به وجود آمدند؛ از جمله راه آسيا6 در 1997، سياره سياه7 در 1999 كه به طور خاص براي جامعه سياهان آمريكا طراحي شده بود، ميگنت8 در سال 2000 كه مخصوص جوامع اسپانيايي بود، سايورلد9 در سال 1999 در كشور كره جنوبي، و لوناراستورم10 كه متعلق به كشور سوئد بود.
با راهاندازي فرندستر11 شبكههاي اجتماعي راه تازهاي در پيش گرفت. اين پايگاه مفاهيم گذشته پايگاههاي شبكه را اصلاح كرد و آن را از معبري براي ارتباط دو شخص، به ارتباط عمومي مقيد و محكم بين اشخاصي كه علاقهمندي مشترك دارند، تغيير داد، و نشان داد كه راههاي زيادي براي كشف اين علقهها وجود دارد. يك سال بعد، پايگاه شبكه اجتماعي لينكداين12 راهاندازي شد، كه به جاي اينكه تفرجگاهي براي همكلاسيها و جوانان باشد، منبعي شبكهاي براي تجار حرفهاي بود كه ميخواستند با ديگر حرفهايها در ارتباط باشند. اكنون لينكداين به بيش از 30 ميليون عضو خود مي‌بالد. همان سال كه لينكداين راهاندازي شد، پايگاه شبكه اجتماعي بزرگ ديگري به راه افتاد كه ماياسپيس13 نام داشت. اين شبكه اجتماعي به منظور توسعه و ترويج موسيقيهاي مستقل و مناظر و مراياي اطراف جهان ايجاد شد.
در سال 2004 يكي ديگر از بزرگترين شبكههاي اجتماعي برخط، (فيسبوك)14 ايجاد شد. مارك زوكربرگ15 مؤسس اين شبكه اجتماعي، است. او فيسبوك را در خوابگاهش در دانشگاه هاروارد طراحي، و به منزله پايگاه شبكه اجتماعي ويژه دانشجويان راهاندازي كرد. دو هفته پس از راهاندازي اين پايگاه، نيمي از دانشجويان دانشگاه هاروارد عضو آن پايگاه شدند، تا از اين طريق با يكديگر ارتباط داشته باشند. اكنون فيس‌بوك در سراسر جهان ميليونها طرفدار و كاربر فعال دارد؛ به گونهاي كه در ميان پايگاههاي شبكه اجتماعي مقام اول و در ميان همه پايگاهها بعد از گوگل مقام دوم را به خود اختصاص داده است.
در دنيا، فيس بوك، اوركات و ماي اسپيس از جمله مهمترين شبكههاي اجتماعي هستند.
شبكههاي اجتماعي در ايران
شايد بتوان نخستين شبكه اجتماعي اينترنتي در ايران را كلوب16 دانست. اين شبكه اجتماعي در تاريخ يكم دي ماه ۱۳۸۳ برپايه نيازهاي روز كاربران اينترنتي ايراني راه اندازي شد، تا به مثابه پايگاهي به منظور ارتباط ايرانيان و فارسي زبانان جهان بتواند بستري براي تبادل اطلاعات، نيازها، كالا و خدمات، آشنا شدن با همكاران، دوستان قديمي و ... به وجود آورد.
شبكه اجتماعي دانشگاهيان ايران، دوره،17 نيز يكي ديگر از اين دست پايگاههاست. معمولاً اعضاي اين شبكه اجتماعي از دانشجويان، فارغالتحصيلان و استادان دانشگاهاند. از ويژگيهاي اين پايگاه، ميتوان به آموزشهاي ويدئويي و كتابخانه اشاره كرد. كاربران دوره مي‌توانند مطالب وبلاگ خود را مستقيماً در صفحه ديوار18 دوستان نمايش دهند. همكلاسيها19 نيز ديگر پايگاه شبكه اجتماعي ايراني است كه اعضايش را در يافتن همكلاسيهايشان ياري ميكند. شبكه اجتماعي متخصصان ايران، يو 24،20 نيز از ديگر شبكههاي اجتماعي فارسيزبان است، كه به اعضاي خود در معرفي خدمات، يافتن مشتري، و ايجاد روابط حرفهاي با ديگر اعضا كمك ميكند. سايت مرجع متخصصين ايران، آيآراكسپرت،21 با هدف ايجاد بانك اطلاعاتي جامع متخصصين ايراني راه اندازي شده است. كابران با عضويت در اين سايت داراي صفحه اصلي،22 اختصاصي ميشوند و ميتوانند مشخصات فردي، مهارتهاي تخصصي و ليست پروژه‌هاي خود را در آن ثبت و در عرصه جهاني معرفي كنند. همچنين آخرين اخبار تخصصي، فراخوان كنفرانسها و همايشها، فرصتهاي شغلي و بورسهاي تحصيلي داخل و خارج از كشور به‌صورت روزانه به آدرس ايميل اعضاي اين شبكه ارسال ميشوند.
اكنون ديگر پايگاههاي شبكه اجتماعي در ايران بسيار فراوان شده، و اگر به گزاف نگوييم، هر روز به تعداد آن افزوده ميشود. اما همچنان كلوب در ميان پايگاه‏هاي اجتماعي فارسيزبان ايراني، پر طرفدارترين است.
نقش كاربران در شبكههاي اجتماعي
كاربردها و قابليتهاي شبكههاي اجتماعي بسيار متنوع است و اين سايتها تمايل دارند حداكثر ميزان نياز آنلاين كاربران خود را برآورده كنند. اين شبكهها عموماً براي اهداف مشتركي تأسيس شدهاند و تنها در نوع خدمات و نحوه برقراري ارتباط بين كاربران با هم تفاوت دارند. از جمله چيزهايي كه در اين شبكههاي اجتماعي بين افراد به اشتراك گذاشته ميشود مهارتها، پروژهها، پيشنهاد يا درخواست شغلها و پروژهها، پاسخ به سوالات، تبادل اطلاعات كاري ـ حرفهاي و روابط كاري ـ حرفه اي در سطحي است كه كاربر را قادر مي سازد، با حرفهاي‌ترينها رشته كاري خود در سطح بين المللي به طور نزديك در ارتباط باشد و از اين ارتباط به گونهاي كه مطلوب اوست استفاده كند.
در اينترنت كاربراني هم وجود دارند كه در استفاده از امكانهاي جديد اينترنتي پيشگام هستند ولي به عضويت در شبكههاي اجتماعي اشتياقي نشان نميدهند و در فعاليتهاي برخطشان آنها را به كار نميگيرند. اين نوع كاربران غير عضو شبكههاي اجتماعي نيز در سه گروه قرار گرفتهاند. آنها دليل عدم استفاده از اين سايتها را نداشتن وقت كافي، احساس عدم امنيت و احمقانه دانستن فعاليت در اين نوع شبكه‌ها اعلام كرده‌اند و به ترتيب كاربران پر مشغله،23 كاربران نگران24 و كاربران بدبين25 نامگذاري شدهاند.
شايد اگر بگوييم، يك شبكه اجتماعي به خودي خود كاركرد مثبت يا منفي ندارد، بلكه فعاليتهاي اعضا و كاربران آن شبكه ممكن است مثبت يا منفي باشد، سخني به گزاف نگفتهايم. درواقع ممكن است كاربري به منظور آموختن مسئلهاي در اين شبكهها عضو شود، كاربر ديگر براي سرگرمي، و يافتن دوست، و ممكن است كاربراني براي همه اين مقاصد در شبكههاي اجتماعي عضو شوند. البته كاربراني نيز وجود دارند كه صرفاً براي آزار ديگران، كنجاوي در زندگي خصوصي اعضاي ديگر، و فاش كردن اسرار شخصي و محرمانه افراد در چنين شبكههايي عضو ميشوند. بنابراين كاربران هستند كه با مقاصد خود يك شبكه اجتماعي را جهت ميدهند.
كاركردهاي شبكههاي اجتماعي
شبكههاي اجتماعي اينترنتي، همچون شبكههاي اجتماعي در جهان عيني و واقعي، اهداف، كاركردها، و نقشهايي دارند. در ذيل برخي از كاركردهاي بارز آنها بيان ميشود:
كاركرد آموزشي: شبكههاي اجتماعي، طيف وسيعي از كودكان، نوجوانان، دانشآموزان، دانشجويان و حتي استادان دانشگاه را در بر مي‌گيرند. از اين روي، مشاهده صفحه استادان دانشگاه يا كارشناسان و متخصصان فنون و حوزههاي مختلف، فوايد بسياري براي طالبان علم خواهد داشت. افزون بر آن بسياري از بانكهاي اطلاعاتي و پايگاههاي علمي در شبكههاي اجتماعي مشهور، صفحاتي به خود اختصاص دادهاند كه با مراجعه به آن، ميتوان از تازههاي علم در آن پايگاهها آگاه شد. همچنين از ديگر جنبههاي آموزشي اين پايگاهها ميتوان به فراگيري زبان با عضويت در چنين شبكههايي اشاره كرد. كاربران با كاربرد زبان اصلي در اين پايگاهها و نگاشتن مطالبي به زبان اصلي، سرعت بيشتري در فراگيري زبان پيمودهاند.
كاركرد تجاري: شبكههاي اجتماعي از پر ازدحامترين پايگاه‌ها در وب به شمار ميروند، و بديهي است كه مكان مناسبي براي تبليغ، يا عرضه كالا و خدمات خواهد بود. گذشته از آن، ساختار تعاملي و ارتباطي پايگاههاي شبكه اجتماعي، فضاي مناسبي براي ارتباط مجازي بين شركتهاي تجاري به وجود ميآورد؛ به گونهاي كه نخستين شبكههاي اجتماعي چنين كاركردهايي داشتند. كاربران، تجار و شركتهاي كوچك و بزرگ ميتوانند از حضور بي‌شمار كاربران در اين پايگاهها بهره ببرند؛ و پايگاههاي دلخواه خود را به اشتراك بگذارند؛ كاربران ديگر شبكههاي اجتماعي را به پايگاههاي خود پيوند دهند؛ درباره كالا يا خدمات شركت خود نظرسنجي كنند؛ با نگاشتن مقاله يا مطالبي، محصولات خود را معرفي كنند و يا محصولات خود را در معرض فروش مستقيم كاربران قرار دهند.
كاركرد سياسي: به سبب ويژگي پر ازدحام بودن شبكه‌هاي اجتماعي، احزاب و گروههاي سياسي، ميتوانند استفاده بسيار زيادي از اين بستر داشته باشند. اين ويژگي سبب شده بسياري از احزاب در دوران انتخابات، در شبكههاي اجتماعي، صفحاتي براي خود ايجاد كنند و در آن به معرفي كانديداهاي خود بپردازند. همچنين اين فضا، براي تخريب بعضي چهرهها و نامزدهاي انتخاباتي رقيب، نيز بسيار به كارگرفته ميشود. افزون بر آن بسياري از كشورهاي قدرتمند از طريق شبكههاي اجتماعي به ايجاد تفرقه و هرج و مرج در كشورهاي غير همپيمان با خود ميپردازند و فضاي آن كشورها را به نفع خود ملتهب ميكنند. براي نمونه سنديكاهاي كارگري در ليتواني از طريق پايگاه توييتر26 با هم يك صدا شدند و طي چند دقيقه بيش از چهل هزار نفر را در اعتراض به تصويب قانوني كه مطابق خواسته آنان نبود، در جلوي ساختمان مجلس جمع نمودند!
در نمونه ديگر، دانشجويي به نام سئونگ هوي چو، در ساعت 7 صبح، با دو قبضه اسلحه در محوطه دانشگاه صنعتي ويرجينياي آمريكا، ده‌ها نفر از دانشجويان و استادان را كشت و سپس در ساعت ده صبح، دانشجوي قاتل، اسلحه را به ‌سوي خود گرفت و خودش را هم كشت. در ساعت‌هاي بعد از آن، در حالي كه دانشگاه هيچ بيانيه رسمي صادر نكرده بود، و وابستگان دانشگاهيان همچنان در بي‌خبري به سر مي‌بردند، آنها به بهترين منبع خبري كه در اختيار داشتند، مانند اينترنت و شبكه اجتماعي فيس‌بوك روي آوردند؛ چرا كه يادداشت‌هاي شاهدان عيني ماجرا به‌سرعت در صفحه‌هاي شخصي كاربران در شبكه فيس‌بوك ظاهر شد. يك روز بعد، دانشگاه ويرجينيا در حالي‌ نام قربانيان را اعلام كرد كه براي جامعه آنلاين، اين خبر ديگر كهنه شده بود؛ چون تا آن لحظه نام 32 نفر از مقتولان حادثه در شبكه‌هاي اجتماعي اينترنت منتشر شده بود!27
كاركرد فرهنگي: ‌اين قابليت كه يك جوان بتواند با هم‌سن ‌و سال‌هاي خود در كشورهاي ديگر جهان ارتباط برقرار كند، باعث مي‌شود تا اين شبكه‌ها به مكاني تبديل شوند كه در آنها بتوان فرهنگ، آداب و رسوم، ارزش‌ها، باورها و اعتقادات خود و كشور و آيين خود را به ديگر كشورها معرفي كرد و به اشتراك گذارد. همچنين ميتوان به طرح ايده‌هاي جديد براي گسترش جامعه پرداخت و درباره آن بحث كرد.28 ‌ ‌
كاركرد اطلاع‌رساني: رسانه‌هاي اجتماعي، گروهي از انواع جديد رسانه‌هاي برخط هستند كه همه يا تعدادي ازويژگي‌هاي زير را دارند:
الف) امكان مشاركت كردن: رسانه‌هاي اجتماعي، مرز و خط‌كشي بين رسانه و مخاطب را از بين برده‌اند؛
ب) باز بودن: اغلب رسانه‌هاي اجتماعي براي مشاركت اعضا و دريافت بازخوردها، باز هستند. آنها كاربران را به رأي دادن، اظهار نظر و به ‌اشتراك‌گذاري اطلاعات تشويق مي‌كنند. به‌ ندرت مانعي براي توليد و دسترسي به محتوا در اين رسانه‌ها وجود دارد؛
ج) ارتباط دو سويه: رسانه‌هاي سنتي عمل انتشار را انجام مي‌دادند و محتوا را براي مخاطب ارسال مي‌كردند، ولي در رسانه‌هاي اجتماعي اينترنتي، فضايي براي گفتگو و محاوره دوطرف وجود دارد و جريان ارتباطي از حالت يك‌سويه به دوسويه تغيير پيدا كرده است.29
سخن پاياني
شبكههاي اجتماعي، به مثابه تابعي از اينترنت، در آينده براي زندگي انسانها بسيار مهمتر خواهند بود؛ زيرا پايگاهها گسترش بيشتري خواهند يافت؛ به گونهاي كه برنامههاي كامپيوتري به منظور سهولت زندگي فيزيكي اشخاص از طريق شبكههاي مجازي، قابليت حمل، حضور، و آگاهي از مكان را نيز شامل خواهند شد. به اين ترتيب افراد خواهند توانست شبكه اجتماعي را در جيب خود حمل كنند!30 محتمل است كه در آينده شبكه‌هاي اجتماعي با پيشرفت تكنولوژي به گونهاي شود كه بتوانيم با استفاده از دستگاهي كه داراي مكانياب است، از همه جزئيات محيط پيرامون خود آگاه شويم؛ به اين گونه كه با اسكن تصوير آن شخص يا مكان، بتوانيم از طريق اطلاعاتي كه در اشخاص در شبكههاي اجتماعي وارد كردهاند از آنها اطلاعاتي به دست آوريم. براي نمونه ميتوان با اسكن تصوير شخصي كه در خيابان مشاهده ميشود دانست كه نام او چيست، به چه چيزهايي علاقه دارد، و...!31همچنين در آينده، شبكه‌هاي اجتماعي هوشمندتر خواهند شد؛ به گونهاي كه اين پايگاهها اطلاعات كاربران را از ميان وب خواهند كاويد.
شبكههاي اجتماعي، همانند بسياري ديگر از دستاوردهاي فناورانه بشر، محاسن و معايبي دارند. كاربران از طريق اين شبكهها به آساني و سرعت ميتوانند با دوستان، و افراد دلخواه خود ارتباط برقرار كنند، و با آنها داد و ستد علمي، و يا سرگرمي داشته باشند، اما بايد توجه داشت كه در اين تعاملات نبايد همه اسرار را در اختيار ديگران قرار داد؛ زيرا اولاً گفتن اسرار به نزديكترين دوستان حتي در دنياي واقعي ـ كه براي ما شناخته شدهتر است ـ نيز نادرست و غير معقول است، ثانياً دنياي مجازي براي بسياري از كاربران اين شبكهها ناشناخته است، و بسياري از اعضاي شبكههاي اجتماعي هويتي مجعول برمي‌گزينند، و با ديگران تعامل برقرار ميكنند. در نمونههاي بسيار، افراد به سبب همين ناآشنايي و به سبب اعتماد به اين اعضا، خسران زيادي ميبينند. بنابراين بسياري از كارهايي كه در دنياي مجازي به راحتي در تعامل با ديگران انجام مي‏دهيم، را در دنياي واقعي نبايد انجام داد.

سوتيترها
اين گونه از روابط كه در آن انسانها در قالب كاربران اينترنت، به داد و ستد اطلاعات، تصاوير، فيلمها، نرمافزارها، و نظرات ميپردازند، با دوستان خود آشنا مي‌شوند، يا دوستان جديدي پيدا مي‌كنند، "شبكه اجتماعي اينترنتي" نام دارد. در دنيا، فيس بوك، اوركات و ماي اسپيس از جمله مهمترين شبكههاي اجتماعي هستند. كلوب در ميان پايگاه‏هاي اجتماعي فارسيزبان ايراني، پرطرف‌دارترين است.
يك شبكه اجتماعي به خودي خود كاركرد مثبت يا منفي ندارد، بلكه فعاليتهاي اعضا و كاربران آن شبكه ممكن است مثبت يا منفي باشد. درواقع ممكن است كاربري به منظور آموختن مسئلهاي در اين شبكهها عضو شود، كاربر ديگر براي سرگرمي، و يافتن دوست، و ممكن است كاربراني براي همه اين مقاصد در شبكههاي اجتماعي عضو شوند. البته كاربراني نيز وجود دارند كه صرفاً براي آزار ديگران، كنجاوي در زندگي خصوصي اعضاي ديگر، و فاش كردن اسرار شخصي و محرمانه افراد در چنين شبكههايي عضو ميشوند.
شبكه‌هاي اجتماعي اينترنتي، به دليل پرازدحام بودن، مكان مناسبي براي تخريب بعضي چهرهها و نامزدهاي انتخاباتي رقيب است. افزون بر آن بسياري از كشورهاي قدرتمند از طريق اين شبكه‌ها به ايجاد تفرقه و هرج و مرج در كشورهاي غير هم‌پيمان با خود ميپردازند و فضاي آن كشورها را به نفع خود ملتهب ميكنند؛ مانند سنديكاهاي كارگري در ليتواني كه از طريق پايگاه توييتر با هم يك صدا شدند و طي چند دقيقه بيش از 40 هزار نفر را در اعتراض به تصويب قانوني كه مطابق با خواسته آنان نبود، در جلوي ساختمان مجلس جمع نمودند!
شبكههاي اجتماعي اينترنتي، در آينده بسيار مهمتر خواهند بود؛ به گونهاي كه برنامههاي كامپيوتري از طريق شبكههاي مجازي، قابليت حمل، حضور، و آگاهي از مكان را نيز شامل خواهند شد. به اين ترتيب افراد خواهند توانست شبكه اجتماعي را در جيب خود حمل كنند!

پينوشتها:

. محقق مركز تحقيقات كامپيوتري علوم اسلامي.

1 . J. A. Barnes.
2 .www. Classmates.com.
3. Randy Conrads
.4 http://www.digizen.org/socialnetworking/risks.aspx. accessed: 5/3/2010.
5 .www. sixDegrees.com.
6 .www. AsianAvenue.com.
7 . www.Blackplanet.com.
8 .www. MiGente.com.
9 . Cyworld.
10 . lunarStorm.
11. Friendster.
12. LinkedIn.
13. www.MySpace.com
14. www.facebook.com.
15. Mark Zuckerberg.
16 . www.cloob.com.
17. http://www.doreh.com/.
18. Wall.
19. http://hamkelasiha.com/.
20. http://u24.ir/login.aspx?ReturnUrl=%2fhome.aspx.
21. http://www.irexpert.ir/WebForms/Default/index.aspx.
22. Home Page.
23 . Time Starved.
24 . Concerned.
25 . Social Media Pessimist.
26. www. Twitter.com.
27. اکبری، احمد، "نقش شبكه‌های اجتماعی در ايجاد و مهار بحران‌ها"، فصلنامه ره‏آورد نور، شماره 31 (پیاپی48)، تابستان 1389.
28 گلزردی، اعظم، " بررسی شبکه‌های اجتماعی بر مبنای روابط الکترونیکی"، بیجا، 1388.
29 . لهراسبی، رحیم، " شبكه اجتماعي مجازي و تعامل آن با شبكه تلويزيوني خبري"، برخط، به نشانی: " http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8811121271"، تاریخ دسترسی: 28/10/89.
.30 در حال حاضر نیز امکان کار با برخی شبکههای جتماعی از طریق گوشیهای تلفن همراه میسر شده است؛ چنانچه به گزارش اخبار خارجی موبنا به نقل از گیک، بر اساس گزارش کامسکور درهر دو وب سایت فیس بوک و توییتر تعداد بازدیدکنندگانی که با استفاده از تلفن همراه به این وب سایت ها سر می زنند در ماه ژانویه سه برابر شد. تعداد بازدید فیسبوک و توییتر با استفاده از گوشیهای هوشمند به ترتیب 112 و 34 % رشد داشتند 30.8.% دارندگان گوشیهای هوشمند به وب سایت های شبکه اجتماعی می رود. درحالی که 6.8 % افراد با گوشی های معمولی به این وب سایت ها دسترسی می یابند. 11.1 % دارندگان تلفن همراه از مرورگر موبایلی برای دسترسی به شبکه های اجتماعی استفاده می کنند که در ماه ژانویه با 6.5 % رشد همراه شد. 11.1 % دارندگان تلفن همراه از مرورگر موبایلی برای دسترسی به شبکههای اجتماعی استفاده میکنند که در ماه ژانویه با 6.5 % رشد همراه شد.
31. http://behzadm.com/1388/08/30/ شبکههای اجتماعی در آینده به چه شکلی د ر دسترس خواهد بود.