try another color:
60% 70% 80% 90% تغییر اندازه فونت متن:
امروز: چهارشنبه, 30 آبان, 1397

شرفِ دين

Send to friendSend to friend

كنگرة بين‌المللي بزرگداشت علامه سيد عبدالحسين شرف‌الدين به همت دفتر تبليغات اسلامي حوزة علمية قم و برخي مراكز ديگر طي روزهاي 24 و 25 اسفند 83 با حضور گسترده حضرات آيات، اساتيد، محققان و شخصيت‌هاي علمي و فرهنگي ايران و جهان در سالن اجتماعات مدرسه علمية امام خميني(ره) قم برگزار شد. به اين بهانه گوشه‌اي از زندگي پربار آن علامه وارسته تقديم مي‌گردد.
زندگي‌نامه علامه شرف‌الدين عاملي
سيد عبدالحسين شرف‌الدين، در يكي از روزهاي سال 1290 ه‍.ق. در شهر كاظمين عراق ديده به جهان گشود.1 وي در دامان پرمهر مادر پاكدامن و مهربانش "زهرا صدر" و تحت نظارت پدر عالم و فرزانه‌اش "سيد يوسف شرف‌الدين" پرورش يافت. در سال 1310 ه‍.ق به همراه مادر، همسر و برادرش در پي توصيه پدر بزرگش "آيت الله سيدهادي صدر" و ديگر آشنايان، به سامراء رفت.
پس از گذشت يك سال، آن گاه كه مرجع تقليد شيعيان جهان آيت‌الله ميرزاي شيرازي(ره) بنا به عللي سامراء را به قصد نجف ترك كرد، شرف‌الدين نيز با ديگر عالمان و مدرّسان حوزه علميه سامراء، راهي نجف شد2 و براي تحصيل دوره‌هاي عالي فقه، اصول، حديث، كلام و ... سالها پاي درس عالمان و فقيهان بزرگ حوزۀ علميۀ نجف از جمله: آقا رضا اصفهاني (م1322ق)، شيخ محمد طه نجف (م1323ق)، آخوند خراساني (م1329ق)، شيخ الشريعه اصفهاني (م1303ق)، شيخ عبدالله مازندراني (م1330ق)، سيدمحمدكاظم طباطبايي‏يزدي (م1337ق)، ميرزا حسين نوري (م1320ق) نشست.3
پس از دوازده سال تحصيل، تحقيق و مناظرات علمي و اعتقادي، در سي و دو سالگي، اجتهاد مطلق او مورد قبول و تأييد همه مجتهدان بزرگ حوزۀ علميۀ نجف، كاظمين، كربلا و سامراء قرار گرفت. در تاريخ نهم ربيع‌الاول سال 1322ق همراه خانواده‌اش نجف اشرف را ترك گفت و از راه دمشق رهسپار جبل عامل شد؛4 و در ميان امواج خروشان احساسات و عواطف پاك هموطنانش به وطن پاي نهاد.
شرف‌الدين از همان روزگار جواني، از اوضاع نابسامان و آشفته جوامع اسلامي و اختلافات بيهوده و تأسف‏بار مسلمانان رنج مي‌برد. او نه تنها به اصلاح و سازندگي جوامع شيعي مي‌انديشيد، بلكه در انديشه اصلاح و عزت بخشيدن به همۀ ممالك اسلامي و ايجاد اتحاد و برادري در بين فرقه‌هاي مختلف مسلمانان بود. از اين رو، نيم قرن تمام با همۀ توان علمي و معنوي‌اش در متحد ساختن امت محمد(ص) كوشيد و در اين راه، از هيچ سعي و تلاشي فروگذار نكرد.5
در اواخر سال 1329ق بود كه براي ديدار با علما و دانشمندان كشور مصر و مساعد كردن زمينه براي اتحاد ملت اسلام، راهي آن ديار شد. وي دريافته بود كه بهترين نقطه براي آغاز اين حركت، دانشگاه الازهر، يعني بزرگترين مركز علمي و ديني مسلمانان اهل سنت است.
دست تقدير، شرف‌الدين را با مفتي بزرگ و استاد معروف دانشگاه الازهر، شيخ سليم بشري آشنا كرد. ثمرۀ اين آشنايي علمي و مذهبي، مباحثات و مكاتبات شورانگيز و شگفتي است كه مي‌تواند در راه اتحاد ملل مسلمان، سرمشق عالمان و متفكران مسلمان در همۀ زمانها باشد.
بيست و پنج سال بعد از آن واقعه (سال1355ق)، شرف‌الدين مجموعه مكاتبات خود با شيخ سليم را در قالب كتابي به نام "المراجعات"، در شهر صيدا به چاپ رسانيد.6
از ويژگي‌هاي بارز اين كتاب، كاربرد واژه‌هاي نو و پر معنا، جملات كوتاه و آهنگين، تعبيرات بديع و دلنشين و اشعار و امثال عرب - افزون بر جنبه‌هاي علمي و استدلالي كتاب - است كه آن را در نوع خود بي‌نظير مي‌سازد.
در اواخر سال 1330ق شرف‌الدين از مصر عازم لبنان شد. در آن زمان، مردم لبنان بسان ديگر مردم سرزمينهاي اسلامي، خواستار استقلال كشورشان و رهايي از سلطه عثماني‌ها بودند.
بدين ترتيب، شرف‌الدين براي اولين بار وارد ميدان مبارزات سياسي و درگيريهاي اجتماعي شد.
در دوران جنگهاي استقلال لبنان، وي در كنار مردم ماند و رهبري ديني، سياسي مردم را به عهده گرفت. او براي شكل دادن به قيام همگاني و هماهنگ كردن حركتهاي ضد فرانسوي در سرتاسر كشور، علما و رهبران جبل عامل را براي تشكيل يك كنگره عمومي به وادي الحجير فرا خواند و ضمن سخنراني خود در اين كنگره، عليه فرانسويان فتواي جهاد داد.7
در پي تلاش فرانسويان براي دستگيري شرف‌الدين، وي ابتدا به جبل عامل و سپس به دمشق هجرت كرد و در اجتماعات سياسي، علمي و ديني آن جا حضور يافت.
در مقابل، فرانسويان كه به وي دست نيافته بودند، خانه و كتابخانه‌اش را آتش زدند و بسياري از آثار خطي او را سوزاندند.8
وقتي فرانسويان دامنه تجاوزات خود را گسترش داده و خاك سوريه را اشغال كردند، شرف‌الدين به همراه خانواده‌اش به فلسطين رفت و در شهر "حيفا" سكني گزيد.
چندي بعد (سال 1338ق) او با لباس مبدل و براي دومين بار عازم مصر شد.
شرف‌الدين مدتي در مصر ماند. سپس بر آن شد تا در نزديك‌ترين نقطۀ لبنان حضور يابد و از نزديك براي آزادي كشور و ملتش تلاش كند.
وقتي او وارد بيروت شد، فرانسويان خواستند مقدمات عزيمتش را به شهر صور فراهم كنند، ولي او در بيروت ماند تا براي آزادي ديگر مبارزان و آزادي‌خواهان مهاجر، تبعيدي و متواري، با حاكمان مذاكره كند. وقتي با آزادي و بازگشت ديگر مبارزان و آزادي‌خواهان موافقت به عمل آمد، شرف‌الدين با خيالي آسوده آهنگ صور كرد.
روز بازگشت شرف‌الدين به وطن، از روزهاي به يادماندني تاريخ لبنان بود.
شرف‌الدين مردانه با استيلاي بيگانگان غربي به مخالفت برخاست و تا خروج آخرين نفر آنان از لبنان و به رسميت شناخته شدن استقلال اين كشور در سال 1945م، دست از مبارزه برنداشت.
در دوراني كه او با سلطۀ فرانسه در لبنان مبارزه مي‌كرد، فلسطين در تحت سيطرة انگلستان قرار داشت و هنوز مسئلة فلسطين به صورتي كه بعد از سال 1948م مطرح شد، در نيامده بود. با اين حال، شرف‌الدين مهاجرت يهوديان جهان به خاك فلسطين را براي آينده آن كشور خطرناك مي‌دانست و همواره خطر يهوديان صهيونيست را براي فلسطين گوشزد مي‌كرد.9
شرف‌الدين هيچ گاه ناتواني‌هاي جسمي و بيماري‌هاي دوران سالخوردگي را بهانه قرار نداد و شانه از بار مسئوليتهاي شرعي و اجتماعي خود خالي نكرد.
هنگامي كه در بيمارستان بيروت بستري بود، هر روز مردم بسياري از اقشار مختلف و از شهرهاي مختلف لبنان، به عيادتش مي‌آمدند.
روزها در بيم و اميد و اضطراب مي‌گذشت تا اين كه در صبح روز دوشنبه هشتم جمادي‌الثاني سال 1377ق آن شعلۀ فروزان و آن چشم هميشه بيدار، پس از 87 سال نور افشاني خاموش شد و مردم مسلمان براي هميشه در حسرت ديدن دوباره آن چهره درخشان الهي باقي ماندند.

. گزيده‌اي از صفحه 17تا 21 نشريه "شرافت دين" شماره اول، زمستان 1383 ويژه نامه كنگرة بين المللي علامه شرف‌الدين.
1. نقباء البشر، شيخ آقا بزرگ تهراني، ج3، ص1080؛ حياةالامام شرف‌الدين في سطور، شيخ احمد قبيسي، ص31؛ الامام السيد عبدالحسين شرف‌الدين قائد فكر و علم و نضال، شيخ عبدالحميدالحر، ص13.
1. حياة الامام شرف‌الدين، ص33.
1. شرف‌الدين، محمدرضا حكيمي، ص53.
1. نقباء البشر، ج3، ص1081؛ حياة الامام شرف‌الدين، ص80.
1. چاووش وحدت، ص73و74.
1. براي اطلاع بيشتر به المراجعات و يا ترجمه هاي آن، به قلم آقاي محمدجعفر امامي تحت عنوان "رهبري امام علي" و ديگري به قلم مرحوم مصطفي زماني به نام "مذهب و رهبر ما" و نيز به كتاب ارزشمند "شرف‌الدين" اثر استاد محمدرضا حكيمي، ص132-129 مراجعه شود.
1. النص و الاجتهاد، ص14؛ شرف‌الدين، مقدمه سيدمحمدصادق صدر، ص14.15.
1. همان، ص32.
1. شرف‌الدين، ص228-226.

سوتيتر
پس از دوازده سال تحصيل، تحقيق و مناظرات علمي و اعتقادي، در سي و دو سالگي، اجتهاد مطلق او مورد قبول و تأييد همه مجتهدان بزرگ حوزه علميه نجف، كاظمين، كربلا و سامرا قرار گرفت.

شرف‌الدين مردانه با استيلاي بيگانگان غربي به مخالفت برخاست و تا خروج آخرين نفر آنان از لبنان و به رسميت شناخته شدن استقلال اين كشور در سال 1945م، دست از مبارزه برنداشت.

پي‌نوشت‌ها

. گزيده‌اي از صفحه 17تا 21 نشريه "شرافت دين" شماره اول، زمستان 1383 ويژه نامه كنگرة بين المللي علامه شرف‌الدين.
1. نقباء البشر، شيخ آقا بزرگ تهراني، ج3، ص1080؛ حياةالامام شرف‌الدين في سطور، شيخ احمد قبيسي، ص31؛ الامام السيد عبدالحسين شرف‌الدين قائد فكر و علم و نضال، شيخ عبدالحميدالحر، ص13.
2. حياة الامام شرف‌الدين، ص33.
3. شرف‌الدين، محمدرضا حكيمي، ص53.
4. نقباء البشر، ج3، ص1081؛ حياة الامام شرف‌الدين، ص80.
5. چاووش وحدت، ص73و74.
6. براي اطلاع بيشتر به المراجعات و يا ترجمه هاي آن، به قلم آقاي محمدجعفر امامي تحت عنوان "رهبري امام علي" و ديگري به قلم مرحوم مصطفي زماني به نام "مذهب و رهبر ما" و نيز به كتاب ارزشمند "شرف‌الدين" اثر استاد محمدرضا حكيمي، ص132-129 مراجعه شود.
7. النص و الاجتهاد، ص14؛ شرف‌الدين، مقدمه سيدمحمدصادق صدر، ص14.15.
8. همان، ص32.
9. شرف‌الدين، ص228-226.