try another color:
60% 70% 80% 90% تغییر اندازه فونت متن:
امروز: پنجشنبه, 1 آذر, 1397

گذشته، امروز و فرداي گروه اخلاق اسلامي مركز تحقيق و تدوين متون

Send to friendSend to friend

نشرية معارف بر آن است تا جهت اطلاع رساني نسبت به عملكرد گروه‌ها و ادارات مختلف معاونت امور اساتيد و مركز برنامه‌ريزي و تدوين متون درسي گفتگوهاي صميمانه‌اي را با هر يك از اين عزيزان داشته و مخاطبان محترم برا با فعاليت‌هاي انجام گرفته آشنا نمايد و اميد آن دارد كه از پيشنهادها و يا انتقادهاي شما مخاطب محترم بهره‌مند گردد.
در اين شماره خدمت مدير محترم گروه اخلاق اسلامي حجت‌الاسلام شريفي هستيم.
1ـ ابتدا درباره برنامه‌هاي امسال گروه بفرماييد و توضيح دهيد كه در مقايسه با سال گذشته چه تغييراتي كرده است؟
در سال گذشته محورهاي اصلي فعاليت‌هاي گروه اخلاق را مي‌توان به ترتيب اينگونه ذكر كرد: 1ـ شناسايي محققان و صاحب نظران و اساتيد برجستة اخلاق، 2ـ پيشنهاد تبديل يك عنوان درسي به چهار عنوان فلسفه اخلاق (با تأكيد بُعد تربيتي)، آيين زندگي (اخلاق كاربردي)، اخلاق اسلامي (مباني و مفاهيم) و عرفان عملي در اسلام 3ـ تهيه سرفصل‌هاي اوليه براي اين عناوين 4ـ ارسال آنها براي بيش از يكصد نفر از اساتيد و صاحب نظران براي ارائه نظريات اصلاحي و پيشنهادي 5ـ افزون بر اين، به دليل تحولاتي كه بنا بود در سرفصل‌هاي درس اخلاق صورت گيرد، گروه اخلاق اسلامي تصميم گرفت كه به منظور تهية منابع كمك آموزشي و تقويت پشتيباني‌هاي علمي سرفصل‌ها به طراحي برنامة دراز مدتي در اين رابطه بپردازد در اين راستا موفق شديم كه در حد توانايي خود برنامة كلان پژوهشي گروه را طراحي نماييم و با رايزني‌هايي كه با برخي از محققان و نويسندگان داشتيم، قراردادهايي را براي تدوين كتاب كمك آموزشي منعقد نموديم اين موضوعات كه بيش از پانزده طرح تحقيقي را شامل مي‌شود، در حوزه‌هاي مختلف اخلاق اسلامي، فرا اخلاق، اخلاق هنجاري، اخلاق كاربردي، تربيت اخلاقي و مباحث عرفاني است و از اين مجموعه تا كنون حدود پنج طرح به مرحلة نهايي رسيده و از نظر گروه آمادة چاپ هستند كه اميدواريم با مساعدت مسؤولان مربوطه هر چه زودتر به زيور طبع آراسته شوند.
امسال نيز افزون بر تداوم فعاليت‌هاي مربوط به كتاب‌هاي كمك آموزشي، بنا بر اين است كه به خواست خداوند محور اصلي كار را بر تدوين كتاب‌هاي درسي متمركز كنيم و در اين زمينه نيز تا كنون با برخي از نويسندگان مذاكراتي داشته‌ايم و برخي طرح‌ها را مورد بررسي قرار داده‌ايم. به هر حال اميدواريم كه پيش از شروع كلاس‌هاي نيمسال دوم، شاهد به ثمر رسيدن برخي از اين فعاليت‌ها باشيم.
افزون بر اين، گروه اخلاق اسلامي به منظور تقويت بنيه‌هاي علمي اساتيد و روزآمد كردن اطلاعات آنان در حوزة علوم اخلاقي، آمادگي خود را جهت برگزاري اردوها يا كارگاه‌هاي علمي كوتاه مدت و فشرده اعلام كرده است. اميدواريم با مساعدت مسؤولان مربوطه بتوانيم به اين مهم نيز جامة عمل بپوشانيم.
2ـ اساساً تغيير بخش تدوين كتاب به مركز تحقيق و تدوين چه ثمراتي را در بخش مربوط به اخلاق اسلامي داشته است؟
بنده زماني اين مسؤوليت را بر عهده گرفتم كه بخش تدوين كتاب به مركز برنامه‌ريزي و تدوين كتاب تبديل شده بود، بنابر اين نمي‌توانيم در اين بارة قضاوت درستي داشته باشيم. اما به هر حال حاصل تلاش عزيزاني كه پيش از بنده بوده‌اند، تا جايي كه بنده اطلاع دارم، همان كتاب اخلاق اسلامي است. و كتاب درسي يا كمك درسي ديگري را توليد نكرده بودند.
3ـ اقدامات صورت گرفته در بخش اخلاق را به چه ميزان با نيازهاي دانشجويان هماهنگ مي‌دانيد؟
بدون ترديد، هدف اصلي ما پاسخ‌گويي به نيازهاي اصلي دانشجويان است و از اين رو به منظور تشخيص واقع بينانة نيازهاي دانشجويان، اقدامات متنوعي را صورت داده‌ايم. به اين صورت كه هم از طريق نظرخواهي از اساتيد اخلاق و گروه‌هاي معارف اسلامي و هم از طريق نظرخواهي از خود دانشجويان، در سطوح مختلف، كه كوشيده‌ايم تا اندازه‌اي به نيازهاي واقعي دانشجويان پي برده و برنامه‌هاي خود را در جهت تأمين آن نيازها طراحي كنيم. و اصولاً تغيير برنامه‌هاي كلان گروه اخلاق و همچنين ساير گروه‌ها يكي از ثمرات همين نظرسنجي‌ها و نيازسنجي‌ها است يعني با توجه به نيازهاي دانشجويان است كه گروه اخلاق، طرح تبديل يك عنوان درس اخلاق را به چهار عنوان فلسفة اخلاق، اخلاق اسلامي، آيين زندگي يا اخلاق كاربردي و عرفان عملي ارائه داده و تا حدود زيادي نيز مورد استقبال اساتيد و محققان قرار گرفته است.
4ـ نقش اخلاق در دانشگاه‌ها را بايد اخلاقي و ديني كردن بيشتر دانشجويان در دانشگاه و در نهايت سطح جامعه تلقي كرد تا چه حدي متون آموزشي و اقدامات اين بخش در اين جهت موفق بوده است؟
البته يكي از اهداف درس اخلاق و ساير دروس معارف، همين است كه شما مي فرماييد، يعني تقويت بنيان‌هاي اخلاقي و ديني دانشجويان. اما بايد توجه داشت كه به اين مسألة مهم ديني و اجتماعي، به صورت تك عاملي نگاه نكنيم. يعني نبايد توقع داشته باشيم كه با تدوين و ارائة متني اخلاقي.‌كه حداكثر در چهارده جلسه ارائه مي‌شود، به اين هدف بزرگ اخلاقي كردن دانشجويان و كل جامعه نائل شويم. چنين توقعي از يك متن درسي، توقعي واقع بينانه نيست. حقيقت آن است كه اساتيد، محيط دانشگاه‌ها و مراكز علمي، اوضاع سياسي و اقتصادي و اجتماعي همگي در اين مسأله دخيل‌اند.
5ـ با توجه به رشد روزافزون علم و اطلاعات و دستيابي دانشجويان به متون و منابع متعدد از جمله اخلاق، شيوة فعلي برنامه اخلاق اسلامي در تدوين متون را كافي مي‌دانيد؟ آيا مناسب نيست كه ما هر چند ماه يكبار خواسته‌هاي دانشجويان و ايده‌هاي علمي و منطقي اسلام در زمينة اخلاق را به سرعت در اختيار آنها قرار دهيم؟ و به يك متن يا دو متن اكتفا نكنيم؟
همان طور كه پيشتر اشاره كردم برنامة فعلي را كافي نمي‌دانيم و معتقديم كه بايد تغييرات جدي و اساسي در نوع مباحثي كه ارائه مي‌شود و همچنين شيوة ارائة آنها صورت گيرد و همان طور كه عرض كردم، گروه اخلاق اسلامي در همين راستا حركت مي‌كند و همين دليل است كه طرح تدوين كتاب‌هاي درسي و كمك درسي در حوزه‌هاي چهارگانه ارائه داده است. ما معتقديم كه به هيچ وجه نبايد بر يك يا دو متن در هر حوزه‌اي اكتفا كنيم، بلكه تا جايي كه ممكن است بايد كتاب‌هاي درسي متعدد و متنوعي، البته مطابق با سرفصل‌هاي مصوب، تدوين شود. و در اختيار اساتيد و دانشجويان قرار گيرد. و همچنين لازم است كه اين برنامه به صورت مستمر و دائمي باشد، يعني همان طور كه شما فرموديد ما بايد دائماً با اساتيد و دانشجويان در ارتباط بوده و نظرات و ديدگاه‌هاي آنان را در كتاب‌هاي درسي لحاظ كنيم و اين كاري است كه تا حد زيادي بر عهدة واحد ارزيابي علمي مركز نهاده شده است و انشاء الله با حمايت گروه‌ها و جديتي كه در آن بخش شاهد هستيم، بتوانيم به اين مهم نيز دست يابيم.
6ـ يكي از مشكلات عمدة كتاب‌ها كه در بخش تدوين به چاپ مي‌رساند عدم همراهي يا شيوة مناسب تدريس آن است كه به خصوص در زمان معاصر اين كمبود بيشتر احساس مي‌شود چه اقدامات مؤثري را مي‌توان صورت داد و شما چه كرده‌ايد؟
بنده نيز با اين ايراد كاملاً موافقم و معتقدم كه بايد با استفاده از شيوه‌هاي نوين تدوين كتاب‌هاي درسي و همچنين آموزش اساتيد، يك دگرگوني و تحول جدي‌اي در نحوة تدوين و تدريس دروس معارف صورت گيرد. البته تا آنجا كه بنده اطلاع دارم، در كل مراكز آموزش عالي، جدي‌ترين كارها دربارة تدوين كتاب‌هاي درسي از سوي همين مركز صورت گرفته است و تا به حال نيز كارهاي نسبتاً مفيدي ارائه داده‌اند، اما در عين حال، بر اين باورم كه كارهاي زيادي در اين راستا مي‌توان انجام داد. و تا آنجا كه به گروه اخلاق مربوط است، سعي ما بر آن است كه از جديدترين متدهاي تدوين كتاب‌هاي درسي در تهية دروس اخلاق استفاده كنيم. و انشاء الله اساتيد و دانشجويان به زودي شاهد اين فعاليت‌ها خواهند بود.
7ـ يكي از ايراداتي كه عموماً به بخش تدوين كتاب گرفته شده است استفاده نه چندان از صاحب نظران سرشناس و فحول رشته‌هاي مختلف از جمله اخلاق اسلامي است در اين رابطه مقايسة كتاب‌هاي ما با كتاب‌هاي سابق نشر سمت در اين جهت قابل تأمل است پاسخ شما به اين نكته چيست؟
بنده از نخستين روزهايي كه اين مسؤوليت را بر عهده گرفته‌ام، يكي از برنامه‌هاي اصلي‌ام اين بوده است كه حتي الامكان از همة صاحب نظران و كارشناسان اخلاق و تربيت اسلامي، بهره‌مند شويم. و در اين راستا با بسياري از محققان و صاحب نظران برجستة كشور مكاتبه داشته و با برخي از آنان نيز مصاحبه‌ها و جلساتي داشته‌ايم. افزون بر اين كوشيده‌ايم تا براي هر يك از چهاربخش فلسفه اخلاق، اخلاق اسلامي، اخلاق كاربردي و عرفان عملي، شوراي علمي متشكل از برجستگان اين حوزه تشكيل دهيم و به تناسب از رهنمودها و ديدگاه‌هاي آنان استفاده كنيم.