try another color:
60% 70% 80% 90% تغییر اندازه فونت متن:
امروز: سه شنبه, 1 مرداد, 1398

تجربه‌ها

Send to friendSend to friend

محيط علم و دانش را احترام گذاشته ارج نهيم
حجت‌الاسلام محمد حسين عالمي (مدرس معارف اسلامي دانشگاه الزهرا)
از اولين روزهاي تدريس تلاش اينجانب بر اين بود كه هيچ يك از اعضاي كلاس نسبت به محيط كلاس بي‌توجه نباشد، با برقرار كردن نظم و جدي گرفتن درس و محتواي درس به دانشجويان القا مي‌كردم كه وظيفة شرعي و قانوني همه، احترام گذاشتن به محيط مقدس علم و دانش است. گاهي برخي القائات و يا اين احساس كه دروس معارف دروس عمومي است موجب شده است دانشجويان ارزش لازم را براي اين گونه دروس قائل نباشند، اما من فكر مي‌كنم اگر به درستي اين نكته بيان شود كه اين مباحث تا چه حد در زندگي انسان نقش دارد و كاربرد آن در حيات مادي و معنوي انسان تا چه اندازه است، تا حدود زيادي انگيزه آنان را در جدي گرفتن كلاس بيشتر خواهد كرد.
هميشه عنوان كلي درس را روي تخته مي‌نويسم و بعد مباحث جزئي‌تر را كه زير مجموعة آن مي‌باشند. دربارة هر يك توضيح مي‌دهم و سعي مي‌كنم در هر درس اهداف آن را يادآور شوم، چون معتقدم اگر مباحث از جنبة صرفاً نظري، جنبة عملي و كاربردي پيدا كند تأثير مثبتي بر دانشجو دارد. از كلمات و ادبيات مناسب استفاده مي‌كنم و در به كار بردن كلمات و واژه‌ها توجه خاصي نشان مي‌دهم.
تسلط كافي استاد بر مطالب و قدرت بيان او و توانائي او در استدلال و اقناع دانشجو و ارائه مطالب با زبان و ادبيات مناسب، كلاس را در اختيار استاد قرار خواهد داد و زمينه خارج شدن كلاس از كنترل از بين خواهد رفت.
من معتقدم اگر دانشجو در كلاسي كه نشسته است چيزي به دست آورد قطعآً تسليم خواهد بود حتي آنان كه به نظر مي‌رسد چندان توجهي به اين مباحث نشان نمي‌دهند.
البته براي مقابله با ناهنجاري‌هاي احتمالي مي‌توان از اهرم‌هائي نظر كم كردن نمره و امثال آن استفاده كرد، اما بهترين راه برخورد خوش مي‌باشد و تذكر اين نكته كه اگر حتي خود مايل به گوش دادن نباشيم حق نداريم براي ديگران ايجاد مزاحمت كنيم.
از دانشجويان به طور وسيع تحقيق نمي‌گيرم؛ اينكه حتماً حاصل تحقيق خود را در جزوه‌اي آخر ترم تحويل دهند هميشه در كلاس‌هايم نيست، اما در كنار متن درس، منابع مختلفي را براي مطالعه و تحقيق به آنان معرفي كنم؛ كتاب‌هايي كه در حد حوصله دانشجو و براي آنان مفيد باشد.
دانشجوياني كه مايل باشند، در زمينة مطالب مرتبط با درس كنفرانس بدهند. اين فرصت را در اختيار آنان قرار مي‌دهم اما به طور وسيع از اين شيوه استفاده نمي‌كنم. بيشتر با طرح پرسش‌هاي مختلف زمينه را براي اظهار نظر آنان آماده مي‌كنم و در شنيدن حرف آنان حوصله به خرج مي‌دهم.
كنترل غيرمحسوب را در كلاس افزايش دهيم
حجت‌الاسلام محمدعلي عادلي مقدم (مدرس تاريخ اسلام دانشگاه شهيد رجايي)
من غير از حضور و غياب، توفيقم را در كنترل غيرمحسوب مي‌دانم كه به شيوه‌هاي ذيل عمل مي‌شود.
الف) از طريق ارزيابي كلاسي كه معمولاً در شروع كلاس انجام مي‌شود. پرسشي از مباحث و جلسات گذشته صورت مي‌گيرد و دو نمره براي آن در نظر گرفته شده است. اين امر موجب مي‌شود دانشجو به موقع در كلاس حضور داشته باشد و از تأخير و بي‌نظمي جلوگيري شود.
ب) شيوه تدريس و جذاب بودن بحث، خود موجب حضور به موقع و توجه دانشجويان در هنگام تدريس مي‌باشد.
ج) پرسش از مباحث مطروحه در طول درس به خصوص از دانشجوياني كه توجهي به بحث ندارند.
د) چنانچه دانشجويان نظرات مخالفي در ارتباط با موضوع بحث يا مسائل اجتماعي داشته باشند به آن‌ها لحظاتي فرصت اظهار نظر داده مي‌شود و سپس كنترل كلاس را به دست گرفته، با احترام گذاشتن به نظرات آنها، مباحث مطرح شده با استدلال و از منظر عقل و ارجاع به وجدان پاسخ داده مي‌شود.
الف) شاداب بودن كلاس: روحيه جوان كلاس‌هاي خشك فلسفي را كه جاذبه نداشته باشد نمي‌طلبد. مي‌توان بعضي از موضوعات درس را در قالب نكات اخلاقي، اجتماعي، خانوادگي و... به صورت مزاح گونه و لطيف با حفظ حرمت‌ها و نزاكت بيان نمود و هميشه چهره‌اي شاد و متبسم داشت.
ب) ساده‌گويي: لزومي ندارد كه از اصطلاحات و الفاظ وارداتي و فلسفي در كلاس استفاده نمود. مباحث درس را بايد به زبان ساده و روان اما مستحكم و متقن و به فرمايش قرآن: «قولاً سديداً» مطرح نمود. اگر هم در جايي لازم باشد كه از اصطلاحات خاصي استفاده شود بايد روي معاني معادل و مترادف آن بيشتر تكيه شود.
ج) ايجاد انگيزه: با كاربردي بحث كردن به نحوي كه دانشجو احساس نياز كند كه اين درس مشكلي از نيازهاي روحي، فكري و زندگي او را حل مي‌كند اگر نمره و مدركي هم در كار نبود او بايد اين درس را به عنوان يك نياز اوليه مي‌گذراند.
د) توجه به ارتباط عاطفي: سعي مي‌شود در كلاس دو نوع ارتباط برقرار باشد، يك ارتباط فكري، عقلي و استدلالي تا قدرت انديشه و تفكر دانشجو پرورش يابد و زمينه حركت فكري و سؤال پيدا شود. ديگري ارتباط عاطفي، عرفاني و قلبي كه متأسفانه در كتب موجود به اين بُعد كمتر توجه شده است. بهترين ابزار در مباحث معرفت شناسي معرفت حضوري و شهودي و قلبي مي‌باشد كه از جاذبه و اطمينان بيشتري برخوردار است.
هـ) پرسش و پاسخ: از جمله شيوه‌هاي تدريس، شركت دادن دانشجويان در مباحث كلاس به صورت پرسش و پاسخ و... مي‌باشد.
در شروع نيمسال تحصيلي طرح كلي درس و سرفصل‌ها و اهداف، همراه با شيوه تدريس و منابع جهت دانشجويان گفته مي‌شود و در هر درس هم خلاصه‌اي از مباحث گذشته به صورت پرسش بيان مي‌شود.
تشويق دانشجويان به تحقيق به چند شكل صورت مي‌گيرد. سعي مي‌شود عنوان تحقيق با اهداف درس‌ها هماهنگ باشد، مثلاً اگر درس تاريخ تحليلي اسلام است بايد تحقيق هم پيرامون مسائل تاريخ باشد. تعدادي از دانشجوياني كه مايل باشند مي‌توانند به جاي تحقيق، كنفرانس بدهند. گاهي هم در طول كلاس بحثي پيش مي‌آيد كه نياز به زمان دارد يا خارج از بحث كلاس است و به عنوان تحقيق يا كنفرانس ارائه مي‌شود.
استفاده از شيوه‌هايي از نوع كنفرانس و...
كنفرانس بيشتر داوطلبانه است موضوعاتي كه در ارتباط با درس و مورد علاقه دانشجويان باشد با هماهنگي در حدود 15 دقيقه آخر كلاس ارائه مي‌شود و دانشجويان هم در بحث شركت دارند و براي كنفرانس 2 نمره در نظر گرفته مي شود. بعضي اوقات كنفرانس به صورت گروهي برگزار مي‌شود.
اقدامات بديع:
1ـ كلاس‌هاي جبراني با هماهنگي دانشگاه و در صورت تمايل دانشجويان در روزهاي تعطيل، در بعضي مراكز فرهنگي ـ تاريخي مثل كاخ سعدآباد برگزار مي‌شود (مثل درس تاريخ يا ريشه‌هاي انقلاب)
2ـ استفاده از فيلم در بعضي از موضوعات.
3ـ آنچه كه در روابط با دانشجو مهم و تأثيرگذار است مسئله مشاوره در مسائل خانوادگي، اجتماعي و... است. الحمدلله اينجانب به مدد الهي موفق به انجام اين امر شده‌ام.