try another color:
60% 70% 80% 90% تغییر اندازه فونت متن:
امروز: چهارشنبه, 28 اردیبهشت, 1401

راز موفقيت در تدريس

Send to friendSend to friend
زیر عنوان: 
رفتار تك نسخه‌اي در امر تعليم و تربيت مردود است

در اداره و كنترل كلاس: استاد موفق استادي است كه بر كلاس مسلط باشد. لازمة اين كار اين است كه استاد، اولاً در آن موضوعي كه تدريس مي‌كند، معلومات لازم را داشته باشد؛ ثانياً، از شيوه‌هاي تدريسي كه با درس تناسب دارد، استفاده كند. ثالثاً، در فرآيند تدريس تجربة كافي داشته باشد؛ رابعاً؛ ويژگي‌هاي ظاهري استاد و نيز گفتار و كردارش به گونه‌اي نباشد كه اذهان دانشجويان را به خود مشغول كند.
موفقيت استاد در ادارة كلاس معطوف اين است كه عوامل اخلال را شناسايي و آن را با بهترين شيوه خنثي كند.
استاد مي‌بايد به جاي آن كه همواره به حضور و غياب فيزيكي توجه كند، به حضور فعالانه دانشجويان در كلاس توجه داشته باشد و بكوشد تا اذهان آنان را در اختيار گيرد و همواره در فرايند تدريس از همراهي فكري آنان بهره‌مند باشد.
در مورد نحوة تدريس: در تدريس نبايد به صورت كشكولي بحث كرد و مدام از اين شاخه به آن شاخه پرواز نمود! هنر استاد به اين است كه نسبت به معلوماتش مدير باشد و گزاره‌ها را با تناسب و ترتب منطقي و با ساختار درختي و از كلي به جزئي تبيين كند و وقتي كه در شاخه‌هاي فرعي قدم نهاد، از اصل موضوع غافل نگردد.
از تابلو يا تخته سياه به خوبي و به قدر كافي استفاده كند. اين كار موجب مي‌شود كه دانشجويان هم از طريق شنيدن بهره گيرند و هم از طريق چشم و ديدن روي تخته سياه.
در مورد طرح درس: در آغاز ترم يك طرح درس به صورت كلي در موضوع درس ارائه مي‌دهم؛ يعني عناوين اصلي و هدف‌هاي مهم و سوژه‌هاي اصلي را به صورت ترتيب منطقي و به شيوة «كلي به جزئي» براي دانشجويان بيان مي‌كنم.
ناهنجاري‌هاي احتمالي: گاهي اتفاق مي‌افتد كه برخي از دانشجويان در پي ايجاد بي‌نظمي و اخلال در كلاس برمي‌آيند و از خود حركتي بروز مي‌دهند، در همان آغاز مي‌كوشم تا جلوي ظهور و بروز آن گرفته شود. البته در اين باره نمي‌توان يك نسخة كلي پيچيد، چون كه موقعيت‌ها متفاوت است. استاد بايد همة پارامترها را در نظر داشته باشد و با توجة به آن، بازتاب‌هاي احتمالي را سبك سنگين كند و سپس تصميم بگيرد و اقدام نمايد.
در مورد خواستن تحقيق از دانشجويان: خواستن تحقيق در زمينة دروس معارف اسلامي به صورت اجباري و همگاني، پيام خوبي ندارد؛ اين را بارها و در كلاس‌هاي مختلف تجربه كرده‌ايم. من اين را به اختيار خود دانشجويان مي‌گذارم و آنان را بدين كار تشويق و راهنمايي مي‌كنم.
در مورد كنفرانس: در جلسة اول يا دوم از دانشجويان مي‌خواهم كه به صورت داوطلبانه در هر جلسه يك نفر در موضوع خاص و معين كنفرانس برگزار كند، بعد از آن از دانشجويان مي‌خواهم نظر خويش را در اين امر بيان دارند و احياناً اگر نقدي و يا سؤالي دارند بيان كنند تا بدين وسيله كلاس به روش مباحثه‌اي رو آورد.
1ـ اداره و كنترل كلاس: در اولين جلسه شروع ترم اين مسأله را روشن مي‌كنم كه به دليل جلوگيري از رفت و آمدهاي پي در پي و به هم ريختن كلاس ده دقيقه بعد از ورودم حضور و غياب مي‌كنم. اين كار باعث مي‌شود كه بعد از شروع كلاس شاهد ورود متعدد بچه‌ها به كلاس نباشيم و نظم به هم نريزد.
2ـ نحوة تدريس: به مطالبي كه بايد تدريس كنم تسلط دارم. با انرژي و اشتياق فراواني تدريس مي‌كنم و اين اشتياق و انرژي دانشجويان را به كلاس جذب مي‌كند. جواب شبهات و اسرائيلياتي را كه وارد اسلام شده (مثل غرانيق و...) و يا سؤالاتي را كه براي بسياري از دانشجويان مطرح است (مانند وضعيت زنان، تعددد زوجات و...) بيان مي‌كنم.
من درس را با تصويرسازي در ذهن آنها تدريس مي‌كنم. بارها شده كه دانشجويان در كلاس و يا خارج از كلاس اعلام كنند كه بيان شما به گونه‌اي است كه انگار در خود حادثه شركت داشته‌ايد و ما خود فكر مي‌كنيم در صحنه حضور داريم.
3ـ مقابله با ناهنجاري‌هاي احتمالي: هنگام مشاهده همهمه و يا بعضي از اعمال كه شايسته كلاس نيست تذكرات غيرمستقيم مي‌دهم و بر حسب موارد مثال‌ها و حكاياتي را بيان مي‌كنم تا دانشجوي خاطي و ديگر دانشجويان از انجام مجدد آن اجتناب نمايند.
4ـ طرح درس: بودجه بندي مطالب كتاب به همراه مشخص كردن و مطرح كردن اهداف كلي و اهداف رفتاري هر مبحث براي دانشجويان بسيار مفيد است. در پايان درس سعي مي‌كنم جمع‌بندي از گفته‌هايم داشته باشم و تا حد امكان به مسايلي كه بايد در جلسه بعد تدريس كنم اشاره نمايم.
5ـ نحوة اخذ تحقيق: كار دانشجويان به صورت كتابخانه‌اي است. تهيه فيش و فيش برداري و ارائه فيش‌هاي تهيه شده جزئي از نمرة تحقيق است.
6ـ استفاده از شيوه‌هايي چون كنفرانس: دانشجوياني كه مايلند كار تحقيقي خودرا بعد از فيش‌برداري و تدوين به صورت شفاهي در اختيار ديگران قرار دهند و يا افرادي كه دربارة بعضي از مباحث كتاب اطلاعات خارج از كتاب جمع‌آوري كرده‌اند با هماهنگي قبلي مي‌توانند كار خود را ارائه دهند.
7ـ اقدامات بديع: برگزاري امتحان ميان ترم و قرار دادن پارامترهايي چون پرسش، شركت در بحث و... به عنوان عوامل مؤثر در نتيجة نهايي، دانشجويان را با كلاس همراه مي‌كنند.